DIPLOMSKI RAD
Predmet: BANKARSKO POSLOVANJE
Tema: OBRAČUNSKA PLAĆANJA
Teze: Kompenzacija
Cesija
Asignacija
Mentor: Učenik:
maj 2018.god.
2
1. Oblici i način plaćanja
Razlikujemo tri osnovna oblika plaćanja preko računa:
Gotovinski,
Bezgotovinski i
Obračunom međusobnih obaveza i potraživanja
.
1.1. Gotovinski oblik plaćanja
Odlukom o uslovima i načinu plaćanja u gotovom novcu propisan je nov način
plaćanja gotovim novcem za pravna lica i fizička lica koja obavljaju delatnost. Njima je dato
pravo da mogu slobodno, bez ograničenja vršiti plaćanje gotovim novcem. Ova promena
donela je liberalizaciju ovog segmenta poslovanja, tako da ne postoje uslovi koji se moraju
ispuniti da bi se gotov novac mogao podići sa računa, niti postoje ograničenja koja su bila
vezana za blagajnički maksimum.
Pod gotovinskim oblikom plaćanja podrazumevaju se svi oni oblici plaćanja koji se
vrše posredstvom gotovog novca (novčanice ili kovani novac). Postoje dva osnovna oblika
gotovinskog plaćanja:
Uplata sredstava na račun i
Isplata sredstava sa računa.
Uplata gotovog novca na račun može se izvršiti kod svake organizacione jedinice
nosioca platnog prometa, s tim da se umesto gotovog novca sa uplatnim dokumentom može
predate ček tekućeg računa građana, kojeg su dužni da prime svi nosioci platnog prometa. Za
uplatu gotovog novca na račun potrebno je popuniti odgovarajući obrazac platnog prometa i
tom instrument priložiti tačan iznos gotovog novca upisanog na njemu. Na iznos uplaćenog
novca vrši se obračun i naplata provizije za izvršenu uslugu, koja je različita u zavisnosti od
nosioca platnog prometa.
Isplata sredstava sa računa se može vršiti kod organizacione jedinice gde se void taj
račun, kod organizacione jedinice drugog nosioca ili neposrednim donošenjem gotovine na
adresu lica kome se isplata vrši, što sve zavisi od vrste isplate, odnosno instrumenata platnog
3
prometa kojima se vrši isplata. Za isplatu sredtsava sa računa potrebno je popuniti
odgovarajući obrazac platnog prometa.
1.2. Bezgotovinski oblik plaćanja
Bezgotovinski način plaćanja se obavlja prenosom sredstava sa računa jednog na
račun drugog korisnika sredstava. Razlikujemo sledeće načine bezgotovinskog plaćanja:
Prenos sredstava sa računa i
Naplata sredstava sa računa.
Prenos sredstava sa računa se koristi u slučajevima kada sredstva sa računa jednog
učesnika u platnom prometu treba preneti na račun drugog učesnika ili na drugi račun istog
korisnika.Prenos sredstava sa računa vrši se nalogom vlasnika računa i ti se nalozi podnose
kod organizacione jedinice nosioca platnog prometa gde se vodi račun. Nalozi za prenos
sredstava sa računa daju se na odgovarajućim obrascima platnog prometa koje popunjava,
overava i podnosi vlasnik računa.
Naplata sredstava sa računa koristi se u onim slučajevima kada se prenos sredstava sa
računa na račun ne vrši nalozima vlasnika računa, već nalogom poverioca ili drugih zakonom
određenih lica. Naplata sredstava sa računa vrši se na osnovu odgovarajućih obrazaca platnog
prometa, koje popunjava, akceptira i predaje poveriocu dužnik ili ih popunjava poverilac,
odnosno ovlašćeni nosilac platnog prometa.
2. Obračunski oblik plaćanja
Pod obračunskim oblikom plaćanja podrazumevaju se ona plaćanja u kojima se
obaveze izmiruju pravima iz potraživanja, tako što se vrši njihovo međusobno obračunavanje.
U okviru obračunskog oblika plaćanja postoji više načina plaćanja. U kategoriju obračunskih
plaćanja spadaju izmiravanja međusobnih dužničko-poverilačkih odnosa učesnika u platnom
prometu putem:
Poravnanja (kompenzacijom),
Ustupanja potraživanj (cesijom),
