UNIVERZITET U NOVOM SADU
FAKULTET TEHNIČKIH NAUKA
DEPARTMAN ZA SAOBRAĆAJ
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA:
TEHNOLOGIJA VODNOG SAOBRAĆAJA
TEMA:
GEOMETRIJA BRODA
Profesor: Studenti:
Todor Bačkalić Anđela DUTINA ST-56/2012
Milan LAZAREVIĆ ST-93/2012
1
2. ISTORIJAT BRODOGRADNJE
Naučnici su se bavili brodogradnim problemima još od vremena antike. Ta djelatnost
međutim nije imala nikakvog odjeka u praktičnoj brodogradnji. Naučna djela nisu mogla
pronaći put do zanatlija, dijelom zbog njihove nerazumljivosti pretežno “nepismenim”
brodograditeljima tog vremena, a dobrim dijelom i zbog praktičnih teškoća provođenja
potrebnih proračuna. Zakon koji je otkrio i formulisao Arhimed zaboravljen je i ponovo
otkriven još nekoliko puta u istoriji brodogradnje. Istorija geometrije broda se praktično
poklapa sa istorijom brodogradnje.
Uzor oblicima brodova bili su oblici morskih organizama, posebno snažnih i brzih
plivača kao na primjer
orcinus orca
, bolje poznatog kao kit ubica ili zubati kit (Slika 1).
Slika 1. Orcinus Orc Slika 2. Nacrt linija Orcinus Orca
Forma linijskog broda 18. vijeka pokazuje oblike analogne prirodnim oblicima
morskih organizama. Preslikavanje naravno nije doslovno ali pokazuje smjer razmišljanja
brodograditelja toga doba (Slika 3).
Slika 3. Linijski brod 18. vijeka – nacrt vodnih linija
Postavljanje brodogradnje na naučne osnove u 18. vijeku temelji se na knjizi
Fredericka Chapmana objavljenoj 1775. u Stockholmu.
3. BRODSKI KOMPLEKS
18
Brodski kompleks (brodski sistem) se može raščlaniti na sljedeće osnovne dijelove,
odnosno grupe dijelova: trup, nadgradnja, ugradnja, glavni pogonski motori, pomoćni
motori, uređaji i instalacije, pokretna oprema.
3.1 OSNOVNE VELIČINE KOJE KARAKTERIŠU BRODSKI KOMPLEKS
Osnovne veličine koje karakterišu brodski kompleks su: sopstvena masa broda (D
0
),
deplasman broda (D
m
), istisnina (V), nosivost (Q) i prostornost.
3.1.1 Sopstvena masa broda, D
0
(t)
Pod sopstvenom masom broda (D
0
) podrazumjeva se masa potpuno opremljenog broda
izuzev: mase goriva, sanitarne, pitke i balastne vode, zalihe namirnica i mase posade sa
njihovim prtljagom. Ovako određenoj masi broda odgovara ravan najmanjeg gaženja
(KLV
o
). Sopstvena masa broda izražava se u tonama (t).
Voda u kotlovima, ukoliko je u pitanju parni brod računa se u sopstvenu masu broda.
3.1.2 Deplasman, D
m
(t)
Pod deplasmanom (D
m
) se podrazumjeva masa potpuno opremljenog i natovarenog
broda do ravni najvećeg dozvoljenog gaženja (KVL). Deplasman se izražava u tonama (t).
3.1.3 Istisnina, V (m
3
)
Istisninu (V) treba shvatiti kao da je brod utisnut u neku npr. plastičnu masu do svoje
linije najvećeg gaženja tako da je u njoj ostavio otisak spoljnog oblika svog trupa. Ako bi
se taj otisak ispunio vodom, takvo tijelo imalo bi svoj određeni oblik, zapreminu i težište.
Često se u praksi veličine deplasmana i istisnine identifikuju pod jednim pojmom.
Međutim, deplasman (D
m
) predstavlja masu i dimenziono se izračunava u tonama (t), dok
je istisnina (V) zapremina koja se izražava u kubnim metrima (m
3
). Znači riječ je o dvjema
fizički različitim veličinama.
Dimenziona analiza ove dvije veličine jednaka je:
gdje su:
Dm – deplasman broda (t)
V – istisnina broda (m
3
)
ρ – gustina vode u kojoj se brod nalazi ( )
3.1.4 Nosivost, Q (t)
Razlika između deplasmana Dm i sopstvene mase broda D
0
jeste nosivost (Q), tj.
(t)
18
