UNIVERZITET PRIVREDNA AKADEMIJA
OSNOVNI ZADACI STATIKE - AKSIOME STATIKE
SEMINARSKI RAD
MENTOR: STUDENT:
Novi Sad, (decembar, 2024.)
3
UVOD
Procesi se odnose na kontinuirano i neprekidno kretanje i trajanje, pa postoje različite vrste
kretanja u zavisnosti od procesa koji se posmatra i analizira. Jedan od njih je mehaničko kretanje
[1].
Mehaničko kretanje se vezuje za promenu položaja u prostoru, tokom vremena, jednog
materijalnog tela u odnosu na drugo, koje se smatra nepokretnim. Poseban slučaj mehaničkog
kretanja je mehaničko mirovanje. To znači da telo koje se posmatra ne menja svoj položaj u
odnosu na drugo telo koje se smatra nepokretnim. Tada se kaže da su ova dva tela u ravnoteži
[1].
Teorijska mehanika je nauka o opštim zakonima kretanja i ravnoteže materijalnih tela. Ona
proučava odnose između: dužine, vremena i mase [1].
4
1. MEHANIKA
Mehanika kao grana prirodnih nauka je naučna disciplina koja proučava zakone mirovanja
(ravnoteže), mehaničkog kretanja, kao i interakciju materijalnih tela. Pojava mehanike bila je
uslovljena životnim potrebama čoveka u njegovoj borbi za opstanak. Posmatranje prirodnih
pojava, dovelo je do njihovog postepenog pretvaranja u znanje i u naučnu misao [1].
Čovek je primetio da na neke pojave može da utiče i da ih u potpunosti ili delimično iskoristi.
Mehanika se zasniva na posmatranju, iskustvu, eksperimentu i teoriji. U mehanici se primenjuju
različite metode: eksperimentalne, metode logičkog zaključivanja i egzaktne metode
matematike [1].
Mehanika ima mali broj aksioma. Oni se zasnivaju na posmatranju i iskustvu, pa se pri
proučavanju mehanike uglavnom koristi deduktivna metoda. Ona se odnosi na formulisanje
opštih pojmova i zakona, a zatim logičkim rasuđivanjem, primenom matematičkih metoda,
izvode se druge teoreme i principi mehanike. Mehanika ima principe i zakone na kojima se
zasnivaju brojne grane fizike. Ona se bavi proučavanjem najjednostavnijih prirodnih pojava [2].
Mehaničko kretanje se odnosi na nastanak promene položaja materijalnih tela, koja se dešava
tokom vremena, u odnosu jedno na drugo, kao i promenu relativnog položaja delova
materijalnih tela. Svaka promena položaja tela uslovljena je dejstvom nekog spoljašnjeg uzroka.
To je sila. Mehanika istražuje i uzroke kretanja [2].
Materijalno telo je prostor ispunjen materijom. Materija ili supstanca je ono što ispunjava
prostor i ono što se oseća čulima. Materija je u stalnom kretanju koje se odvija u prostoru i
vremenu. U nekim promenama, kao što su rast živih bića, promene u strukturi građevinskog
materijala i slično, vreme ima posebno bitnu ulogu, dok je u drugima važan element prostora
[2].
Prostorno stanje materijalnog tela definisano je njegovim osnovnim svojstvima kao što su oblik,
zapremina i položaj. Promena oblika i zapremine materijalnog tela je deformacija, a promena
položaja naziva se kretanje. U prirodi se kretanje javlja u brojnim oblicima. Jedan oblik kretanja
može da pređe u drugi [2].
6
2. ZADACI I OSNOVNI POJMOVI U STATICI
Zadaci statike su:
sabiranje sila i svođenje sistema sila na jednostavniji oblik,
određivanje uslova ravnoteže krutih tela izloženih delovanju sistema sila [5].
Kruto telo je telo koje ne menja svoj oblik pod uticajem bilo kakvih spoljašnjih sila. To znači da
rastojanje između bilo koje dve tačke tela, izložene dejstvu spoljašnjih sila, ostaje
nepromenjeno. Takva tela ne postoje u prirodi [5].
Slika 1. Primer deformabilnog i krutog tela [5]
Materijalna tačka je materijalno telo čije se dimenzije zanemaruju. Kruto telo se može
posmatrati kao sistem materijalnih tačaka, gde se međusobno rastojanje ne menja. Sila utvrđuje
meru međusobnog mehaničkog dejstva jednog tela na drugo. Ova akcija između tela se
manifestuje promenom stanja mirovanja ili kretanja tela [5].
U prirodi postoje dve vrste sila:
zapreminske,
površinske sile [5].
