SEMINARSKI RAD
Tema: PRAVO SREDNJOVJEKOVNE BOSNE
SADR
Ž
AJ
UVOD..........................................................................................3
POSTANAK GRANICNE BANOVINE.........................................4
BAN BORIC................................................................................5
BAN KULIN.................................................................................6
FEUDALNI SABOR....................................................................7
POCETAK HEREZE...................................................................8
VLADAVINA POSLIJE KULINA..................................................9
BRIBIRSKI KNEZOVI I KOTROMANICI.....................................10
VLADAVINA STJEPANA II.KOTROMANICA.............................12
STVARANJE KRALJEVSTVA/TVRTKO I. .................................13
KRUNISANJE TVRTKA ZA KRALJA..........................................15
DOBA STJEPANA TOMA
Š
A......................................................17
PAD KRALJEVSTVA..................................................................18
SREDNJOVJEKOVNO DRUSTVO............................................19
DRZAVNO UREDJENJE I POLITIKA.........................................21
EKONOMSKI RAZVITAK...........................................................22
RELIGIJA...................................................................................24
KATOLICKA CRKVA..................................................................25
CRKVA BOSANSKA...................................................................26
PRAVOSLAVNA CRKVA............................................................27
KULTURA I UMJETNOST..........................................................28
ZAKLJUCAK...............................................................................29
LITERATURA.............................................................................31
POSTANAK GRANICNE BANOVINE
Bosna
je planinska zemlja koja se razvila u isto
č
nom dijelu
dana
š
nje BiH oko gornjeg toka rijeke Bosne. Prete
ž
no je bila
pod vla
šć
u hrvatskih knezova i kraljeva, te iako ju prvi
put
spominje
Konstantin Porfirogenet
u sastavu Srbije za
vrijeme
Č
aslava
i naziva ju "malena zemlja Bosna" s dva grada:
Kotor i
Desnik
, tu se radilo o kratkom periodu srpske vlasti.
Ve
ć
im dijelom 10. i 11. vijeka je bila provincija u sastavu
Hrvatske, uz privremene
prekide
Bizanta
i
zetskog
kralja
Bodina
. Razdoblja u kojima je
Bosna do 11. vijeka pripadala susjednoj Hrvatskoj bila su
mnogo du
ž
a nego razdoblja u kojima je pripadala srpskoj
dr
ž
avi. Kao rubno podru
č
je hrvatskog kraljevstva Bosna je
imala visok nivo autonomije, te
se u Supetarskom
kartularu
spominje zasebni ban u Bosni ve
ć
krajem 11. vijeka.
Kako Hrvatska
1102.
ulazi u personalnu uniju s Ugarskom, te
tako ostaje bez kraljeva narodne krvi, na rubnim prostorima
ja
č
aju devolucijski procesi.
4
BAN BORI
Ć
Titula bana u Bosni spominje se ve
ć
i ranije, a prvi poznati ban
je bio plemi
ć
i Hrvat iz Slavonije
ban Bori
ć
(
1154.
–
1164.
), mlad
vladar i vazal hrvatsko-ugarskog kralja. Za njegovog banovanja
vodio veliki rat izme
đ
u hrvatsko-ugarskog kralja Stjepana IV. i
bizantskog cara
Manuela I. Komnena
(
1143.
–
1180.
) oko
prevlasti na
Balkanu
. Kao podanik hrvatsko-ugarskog kralja, a
sa svojom vojskom je sudjelovao u
opsadi
Brani
č
eva
. Pri
povratku je pretrpio poraz od bizantske vojske. Tako
je
Bizant
na kratko vrijeme pripojio Bosnu svome carstvu
(
1167.
–
1180
.
).
5
FEUDALNI SABOR
Vladarevu mo
ć
ograni
č
avao je feudalni sabor koji je bio
sastavljen od pripadnika vlastelinskog stale
ž
a, a velmo
ž
e su
utjecale na sve bitne odluke u dr
ž
avi. Feudalni sabor u pravilu
je mogao sazvati vladar ali sabor je mogao biti sazvan i na
temelju inicijative krupne vlastele. Njegova uloga i snaga ovisila
je od odnosa snaga izme
đ
u vladara i vlastele, pa se mo
ž
e re
ć
i
da je srednjovjekovni stanak zapravo vladao Bosnom s obzirom
da su se tu rje
š
avala najva
ž
nija pitanja unutra
š
nje i vanjske
politike. Bosanski vladari imaju i svoj dvor na kojem se javljaju
razni slu
ž
benici. U bosanskoj srednjovjekovnoj dr
ž
avi, dvorsku
kancelariju
č
inili su raznovrsno osoblje, funkcionalno i
hijerarhijski organizirano, a odre
đ
ene funkcije unutar dvorske
kancelarije podrazumijevale su i odre
đ
eni stupanj znanja o
obi
č
ajnom pravu, pravilima trgovine, sudskom postupku,
me
đ
udr
ž
avnim odnosima, te op
š
te znanje o pravnim
ustanovama tog vremena. Paralelizam bosanskog feudalizma u
izvr
š
noj vlasti bio je vidljiv u
č
injenici da su bosanski krupni
feudalci velmo
ž
e tako
đ
er imali svoj dvor. Osim dvora velmo
ž
e
su izdavali
č
ak i svoje povelje u kojima se pozivaju na
uzvi
š
enije ideolo
š
ko izvori
š
te pa u njihovim poveljama stoji da
vladaju po milosti Bo
ž
joj, te su imali savjete sli
č
ne Saboru koji
su bili sastavljeni od njihovih vazala
.
7
