EVROPSKI UNIVERZITET BRČKO
ODSJEK: DRUMSKI SAOBRAĆAJ
ZAVRŠNI SEMINARSKI RAD
PREDMET: EKSPERTNI SAOBRAĆAJNI SISTEMI
Tema: Robotika
Godina studija: Četvrta (IV)
Mentor: Student:
Brčko, Decembar 2021.godine
4
1. ISTORIJA ROBOTIKE
U četrdesetim godinama je rus Isaac Asimov, dobro poznati pisac naučne fantastike, zamislio
robot kao automatski uređaj sa ljudskim likom ali bez osjećaja. Ponašanje robota je diktirano
''pozitronskim'' mozgom programiranom od ljudi da robot bude takav da zadovolji određena
pravila etičkog ponašanja. Onda je izraz robotika predstavio Asimov kao izraz za nauku o
robotima koja je bila zasnovana na tri osnovna zakona:
1. Robot ne smije povrijediti ljudsko biće ili da kroz nedjelovanje dopusti ljudskom biću da
se povrijedi.
2. Robot se mora pokoravati naredbama koje mu daju ljudi, osim kada su takve naredbe u
suprotnosti sa prvim zakonom.
3. Robot mora štiti svoje vlastito postojanje, sve dok se takve samozaštite ne kosi se sa prva
dva zakona.
Ovi zakoni su uspostavili pravila ponašanja koja se moraju uzeti u obzir pri dizajniranju robota,
koji je od tada dobio značenje industrijskog prozvoda dizajniranog od strane inžinjera i
specijalizovanih tehničara.
Naučna fantastika je uticala na obične ljude da zamišljaju robota u ljudskom liku koji govori,
hoda, gleda i čuje sa vanjskim obilježjima sličnim onima koji su predstavljeni kod robota u
filmu ''Zvjezdani ratovi''.
Prema naučnoj interpretaciji naučno-fantastičnog scenarija, robot je viđen kao mašina koja
nezavisno od svoje vanjštine, može prilagođavati okolinu u kojoj djeluje. Ovo se postiže
izvršavanjem radnji koja su prilagođena određenim pravilima ponašanja usađenim u mašinu kao
i nekim podacima koje robot dobija u svom statusu i u okolini. U stvari, robotika je u skorašnje
vrijeme definirana kao nauka koja proučava ''inteligentnu vezu između percepcije i akcije''.
Mogućnosti robota za akciju su obezbijeđene mehaničkim sistemom koji je uopšte konstituiran
lakomotornom aparaturom u svrhu kretanja u okolini i radnom aparaturom da operiše na
objektima koji su prisutni u okolini. Realizacija takvog sistema ima veze sa naučnim zakonima
koji se tiču dizajna zglobnih mehaničkih sistema, izbora materijala, i tipa uređaja za pokretanje
koji osiguravaju mobilnost strukture.
5
Za percepciju robot je obezbijeđen sistemom senzora koji moraju dobiti podatke iz statusa
unutrašnjeg mehaničkog sistema (proprioceptivni senzori) kao i vanjski status okoline
(heteroceptivni senzori). Realizacija takvog sistema je uslovljena naučnim zakonima s obzirom
na nauku o materijalima, uslova za signaliziranje, obradu podataka i nalaženje informacija.
Kapacitet robota za spajanje akcije i percepcije u jednom inteligentnom načinu se obezbjeđuje
kontrolnim sistemom koji može odlučiti o izvršenju radnje uzimajući u obzir ograničenja
mehaničkog sistema i okoline. Realizacija takvog jednog sistema zavisi od naučnog radnog
okvira kibernetike, umjetne inteligencije i stručnih sistema, programskih okvira, računarskih
izgradnji i kontrole pokreta. Zato se može prepoznati da je robotika jedan interdisciplinarni
subjekt s obzirom na kulturološka područja mehanike, elektronike, teorije informacija i teorije
automatizacije. Dana razmatranja otkrivaju i pojmovnu i tehnološku kompleksnost koja utiču na
razvoj robota sa dobrim karakteristikama autonomije. Ovo je potrebno za izvršenje misija u
nestruktuiranom ili slabo struktuiranom okruženju, npr kada geometrijski ili fizički opis okoline
nije prvobitno potpuno poznat.
Izraz ''napredne robotike'' obično podrazumijeva naučno proučavanje robota sa značajnim
karakteristikama autonomije, čije aplikacije su zamišljene da riješe probleme operacija u
neprijateljskom okruženju (kosmos, pod vodom, nuklearno, vojno itd) ili da izvrše servisne
zadatke (aplikacija za posluživanje, medinciska pomoć, pomoć nemoćnim, poljoprivredu). U
današnje vrijeme, napredna robotika je još u svojim počecima. Zapravo je oblikovala samo
realizaciju prototipa, zato što tehnologija još nije dovoljno razvijena. Motivacija za brže
razvijanje znanja u ovoj oblasti su višestruke, one se protežu od potrebe za automatom kad god
ljudski operatori nisu dostupni ili nisu sigurni (npr aplikacije u neprijateljskom okruženju) do
prilike za razvijanje proizvoda za potencijalno široka tržišta koje su ciljana za poboljšanje
kvaliteta života(npr servisni roboti). Ako je robot za rad u teškom okruženju, stepen autonomije
koja se zahtjeva za robota je radikalno smanjen. Industrijsko okruženje, bar za istaknut broj
značajnih aplikacija, predstavlja nebrojane karakteristike. Industrijalna robotika je disciplina
koja se bavi dizajniranjem robota, kontrolom i aplikacijama u industriji, a njezini proizvodi su
dostigli stepen napredne tehnologije.
Industrijski roboti su dobili široku popularnost kao bitne komponente za realizaciju
automatiziranih proizvodnih sistema.
