FAKULTET PRAVNIH NAUKA
SEMINARSKI RAD
KRIVICA
STUDENT:
MENTOR:
SENADA HIDIĆ
PROF. DR ALEKSANDAR FALADŽIĆ
Istočno Sarajevo, 2024.
SADRŽAJ
1. Uvod ........................................................................................................
3
2. Pojam krivice i krivične odgovornosti ...................................................
3
3. Uračunljivost .........................................................................................
4
4. Oblici krivice .........................................................................................
4
4.1. Umišljaj ...................................................................................
5
4.2. Nehat .......................................................................................
6
5. Osnovi isključenja krivice ......................................................................
7
5.1. Neuračunljivost .......................................................................
8
5.2. Sila i prijetnja ..........................................................................
10
5.2.1. Sila ...........................................................................
10
5.2.2. Prijetnja ....................................................................
10
5.3. Pravna i stvarna zabluda .........................................................
10
5.3.1. Pravna zabluda ..........................................................
11
5.3.2. Stvarna zabluda .........................................................
11
6. Zaključak ................................................................................................
13
7. Literatura ................................................................................................
14
2
1. UVOD
Krivica je psihički odnos učinioca prema svom djelu. Krivica je jedan od
osnovnih elemenata opšteg pojma krivičnog djela. Da bi učinilac krivičnog
djela mogao biti kažnjen on mora da ima psihički odnos prema tom djelu
kao svom ostvarenju. Krivica ima za pretpostavku postojanje uračunljivosti.
Bez uračunjivosti nema vinosti. Uračunljivost znači da je učinilac sposban
da ima određeni odnos prema svom djelu. Da li ga je stvarno imao, to mora
sud utvrditi. Ukoliko sud utvrdi postojanje krivice kod učinioca krivičnog
djela, tek tada mu se može izreći zakonom predviđena kazna.
U nastavku ovog rada pokušat će se pobliže objasniti pojam krivice i
krivične odgovornosti, zatim uračunljivost učinica krivičnog djela, oblike
krivice, tj. umišljaj i nehat, kao i osnove isključenja krivice, neuračunljivost,
stvarna zabluda, pravna zabluda, sila i prijetnja.
Obzirom da je krivica nužan uslov za postojanja krivične odgovornosti i
kažnjivosti zaslužuje posebnu pažnju, te je zbog svog značaja i tema ovog
seminarskog rada.
2. POJAM KRIVICE I KRIVIČNE ODGOVORNOSTI
Krivica (vinost) je skup subjektivnih okolnosti koje su prisutne kod učinioca
u vrijeme izvršenja krivičnog djela. Krivica je veza između krivičnog djela i
učinioca, a sa uračunljivošću ona stvara odgovornost za krivično djelo, kao
vezu između krivičnog djela i krivične sankcije. Krivica je terminološki i
suštinski centralni pojam. Ona je osnova i krivične odgovornosti i krivičnog
djela. Za postojanje krivičnog djela nije potrebno samo da postoji objektivni
element krivičnog djela, nego i subjektivni. Kod krivice se utvrđuje da li je
učinilac bio svjestan određenog konkretnog djela i da li je to djelo htio.
Krivica se ne smije pretpostavljati, ona se mora dokazati. „Krivica je veoma
4
kompleksna subjektivna kategorija kod čije se ocjene mora imati u vidu
ličnost učinioca, na koji način se odlučio za izvršenje krivičnog djela,
njegova motivacija i unutrašnji razlozi koji stoje iza izvršenja krivičnog
djela, itd.“ (Babić, Marković, 2008.) Krivica je izvršeno djelo i samim tim
osnov i granica za kažnjavanje.
Odgovornost čovjeka za svoje postupke predstavlja društvenu kategoriju.
Čovjekova odgovornost i krivica su izraz životne nužnosti koju nameće
zajednički život u zajednici, potrebe da se poštuju pravila ponašanja po
kojima funkcioniše ljudsko društvo, od čega zavisi budućnost i postojanje,
kako pojedinca tako i društva u cjelini. Da bi se prema učiniocu djela mogla
primjeniti krivična sankcija neophodno je utvrditi njegovu krivičnu
odgovornost. Krivična odgovornost ne postoji ako u vrijeme izvršenja
krivičnog djela učinilac nije mogao da shvati značaj svog djela, odnosno nije
bio uračunljiv.
Krivična odgovornost
proizilazi iz
krivice i odnosi se na
učinioca delikta koje
poseduje određene
psihičke osobine i
odnos
5
