4
1. AMORTIZACIJA
Amortizacija je proces postupnog smanjenja vrijednosti dugotrajne imovine tokom njenog
korisnog vijeka. Ovaj pojam se često koristi u računovodstvu i finansijama, gdje se vrijednost
dugotrajne imovine (kao što su zgrade, mašine, vozila i oprema) raspoređuje na više godina
kako bi se odražavala upotreba i habanje te imovine. Amortizacija eng. amortization,
epreciation, edemption) je više značajan pojam. U finansijama se koristi u značenju otplate
dugova (amortizacija duga) u meničnom pravu označava postupak poništenja menice na zahtev
vlasnika (ako je izgubljena) amortizacijom se naziva otplata gašenja vrednosti nekih
vrednosnih papira (otplaćivanje). Kad je riječ o osnovnom sredstvu (dugotrajnoj imovini) za
koje se smatra da je fizički ili ekonomski potrošeno. Osnovna joj je namjena da osigura
finansijska sredstva bar u iznosu da omogući zamijenu postojećih osnovnih sredstava.
Uobičajeno je razlikovati funkcionalnu, fizičku, ekonomsku amortizaciju.
1
Preduzeće u procesu poslovanja troši kratkotrajnu (obrtnu) i dugotrajnu (osnovnu) imovinu.
Kratkotrajna imovina se utroši uglavnom u jednom proizvodnom ciklusu i ona svom svojom
supstancom ulazi u sastav novog proizvoda i tom prilikom prenosi i svoju ukupnu vrednost u
novi proizvod. Trošenje dugotrajne imovine u proizvodnom ciklusu troši se na drugi način. U
proizvodnom procesu dugotrajna imovina ne menja svoj mehanički (fizički) oblik, hemijski
sastav, niti prenosi svoju ukupnu vrednost u jednom proizvodnom ciklusu na novo proizvedene
proizvode.
Dugotrajna imovina u proizvodnom ciklusu se postupno troši. To trošenje s vremenom
smanjuje njenu proizvodnu i upotrebnu vrijednost. Dugotrajna imovina postupno gubi od svoje
prvobitne, odnosno nabavne vrijednosti, a djelovi te vrijednosti utrošene u proizvodnji, prenose
se na novo proizvedene proizvode. Postupno smanjenje vrijednosti dugotrajne imovine
smanjuje njenu vrijednost. Smanjenje realne vrijednosti dugotrajne imovine bilo fizičkim
trošenjem ili ekonomskim zastarijevanjem naziva se amortizacija. Amortizacija osnovnih
sredstava ne nastaje samo po osnovu njihovog učešća u procesu proizvodnje. Faktori smanjenja
vrijednosti osnovnih sredstava su različiti. U literaturi se posebno ističu:
a) funkcionalni,
b) ekonomski i
c) prirodni uzroci.
1
Duraković S. „Finansijsko računovodstvo“, Sarajevo, 2010.
