FAKULTET PRAVNIH NAUKA
SEMINARSKI RAD
Tema: Elektronsko poslovanje u javnoj upravi (elektronska uprava)
Istočno Sarajevo, januar 2024.
3
1. Pojam E-uprave
Pojam E-uprava odnosi se na pružanje servisa javne administracije građanima i preduzećima
elektronskim putem. E-uprava omogućava realizaciju poslovnih transakcija između vlade i
njenih službi, agencija i partnera. Osnovni ciljevi E-uprave su povećanje efikasnosti
poslovanja, dostupnost informacija, lakoća pristupa i mogućnost odgovora na tražene zahtjeve
fizičkih i pravnih lica. Razvoj E-uprave ima za cilj i ostvarivanje opštih ekonomskih i
društveno-političkih ciljeva, kao što su modernizacija, razvoj nacionalne ekonomije i veće
učešće građana u demokratskim procesima. U realizaciji ovih procesa građani i preduzeća ne
moraju više fizički da podnose zahtjeve. Zahtjevi mogu da se podnose s jednog mjesta kao što
je internet portal E-upave. Putem portala E-uprave, fizička i pravna lica mogu u svakom
trenutku dobiti informaciju o trenutnoj fazi u kojoj se njihovi predmeti nalaze. Na ovaj način, e-
uprava obezbeđuje efikasniji, transparentniji i odgovorniji rad javnih službi koje su prilagođene
potrebama građana i privrede.
1
Pod terminom E-uprava se podrazumijeva intenzivna i široka primjena savremenih
informaciono/komunikacionih tehnologija u javnoj upravi koja omogućava građanima,
lokalnim upravama, poslovnim subjektima, vladinim i nevladinim organizacijama i drugim
institucijama permanentan pristup servisima javne uprave, a zaposlenima jednostavno i
efikasno obavljanje poslova uz smanjene troškove. E-uprava približava administraciju
građanima i poslovnim subjektima putem korištenja Interneta. E-uprava može i treba da pruži
odlučujući doprinos ubrzanju procesa tranzicije ka ekonomiji baziranoj na znanju, kroz
stimulisanje pristupa i korištenja online elektronskih servisa.
Građanima se pruža mogućnost pristupa informacijama koje mogu da doprinesu unaprijeđenju
njihovog civilnog, profesionalnog i privatnog života, mogu da podnose molbe za dobijanje
povlastica, da jednostavnije rješavaju svoje potrebe i obaveze, npr. dobijanje dokumenata,
dozvola, prijava poreza i dr. Nove tehnologije i nov način rada obezbjediće da javna uprava
poboljša kvalitet, raspoloživost i brzinu rada, poveća transparentnost, efikasnost, dvosmjernu
razmjenu informacija između korisnika i davaoca usluga, lokalne uprave, kantona, entiteta i
države, poboljša demokratski dijalog sa građanima i osigura njihovo uključivanje u
demokratske procese.
1
https://dokumen.tips/documents/euprava.html?page=4
4
1.2. Stadijumi u razvoju E-uprave
Već sada je jasno je da je put od «papirne» do elektronske uprave dugotrajan i da podrazumjeva
nebrojeno mnogo koraka. U ovom trenutku je korisno sagledati najtipičnije stadijume u razvoju
jedne elektronske uprave. UNPAN (Onlajn mreža Ujedinjenih nacija za javnu upravu i
finansije) je razvila model (Web Measure Assesment Model) po kome svaka uprava na putu do
elektronske prolazi kroz pet stadijuma onlajn prisustva.
2
1) Prisustvo u začetku (emerging presence) je prvi stadijum u kome su informacije koje su
na raspolaganju pružaju bazične i ograničene. Online prisustvo uprave/vlade se sastoji
od web-stranice i/ili oficijelnog web-sajta. Linkovi prema pojedinim ministarstvima
mogu, ali ne moraju da postoje, kao i linkovi prema drugim (lokalnim, regionalnim)
nivoima vlasti. U arhivi web-sajta mogu se naći neke informacije – npr. ekspoze
trenuntog predsjednika vlade ili Ustav. Ipak, većina informacija je statična i opcije koje
građani mogu da koriste su ograničene.
2) U drugom stadijumu, «pojačano prisustvo» (enhanced presence) vlada pruža više
izvora informacija o javnoj politici koju vodi i to se odnosi i na aktuelne i na arhivirane
informacije. Informacije se pojavljuju u obliku tekstova, zakona i drugih propisa,
izveštaja, informacionih biltena, kao i baza iz kojih se mogu preuzeti podaci. Korisnici
mogu da pretražuju baze podataka i postoji opcija «pomoć» (help), kao i mapa sajta.
Iako se o radi o nešto sofisticiranijoj fazi, interakcija je još uvijek jednosmjerna –
informacije prije svega idu od uprave ka građanima.
3) Slijedi interaktivno prisustv u kome online usluge uprave postaju interaktivne sa ciljem
da se korisnicima pruže pogodnosti kao što su formulari – npr. za poresku prijavu ili
zahtjev za produženje (vozačke) dozvole koji se mogu preuzeti sa sajta. Za neke javne
informacije pružaju se čak i audio i video izvori. Javni službenici se mogu kontaktirati
putem elektronske pošte, faksa, telefona ili poštom. Sajt se redovnije ažurira.
4) Transakciono prisustvo, pretposlednji stadijum u evoluciji e-uprave, omogućava
dvosmjernu komunikaciju između korisnika i uprave. Uključuje opcije za plaćanje
poreza, podnošenje zahtjeva za ličnu kartu, pasoš, izvode iz matičnih knjiga,
produžavanje vozačke dozvole i druge interakcije, tako što omogućava građanima da
svoje zahtjeve podnose online – 24 sata dnevno, 7 dana u nedelji. Građanima je
omogućeno i da plaćaju kazne (za saobraćajne i druge prekršaje), takse za različite
2
https://storage.googleapis.com/uploads/2022/01/euprava-studenti-1.pdf
