❖
Pojam ekonomske nauke
Ekonomska nauka svoj moderni naziv duguje filozofu Stare Gr
č
ke
Hesiodu
, koji je, smatra se, prvi upotrebio
naziv
oeconomicus,
ozna
č
avajuci time ve
š
tinu upravljanja doma
ć
instvom I imanjem,
č
iji je osnovni cilj I smisao
zadovoljenje ljudskih potreba, a koje u osnovi nema motive profita
–
boga
ć
enja.
Kasnije
najveći filozof Stare Grčke
,
Aristotel
napraviće razliku između dva vida ekonomske delatnosti:
•
Ekonomije
-
čiji
je osnovni cilj zadovoljenje ljudskih potreba,
•
Hrematistike
–
čiji
je c
ilj veština trgovanja, ostvarivanje zarade,
ili bogaćenja, u čijem je temelju, kako
smatra Aristotel, motiv pohlepe.
Kao osnovna ciljna funkcija preduzeća uzima se
profit,
a kao osnovni cilj aktivnosti pojedinca i
domaćinstva
,
maksimiziranje korisnosti m
ereno količinom raspoloživih dobara
.
Resursi su og
raničeni,postoje oportunitetni troškovi njihovog korišćenja i da stoga treba optimizirati –
obezbediti
najefikasniju upotrebu tako ograničenih resursa.
❖
Osnovna
ekonomska pitanja i kriva proizvodnih mogućno
sti
P
očetni ekon
omski model
–
kriva
proizvodnih mogućnosti
koja odgovara na četiri ključna
ekonomska pitanja.
•
Za koga proizvoditi?
•
Šta proizvoditi?
•
Na koji način proizvoditi?
•
U ko
jim količinama proizvodi
ti?
❖
Metodi koje u istraživanju koristi ekonomska nau
ka
P
regled najvažnijih metoda istraživanja u ekonomiji:
•
Kvalitativni metodi
koji opisiju smer i prirodu međuzavisnosti između ekonmskih pojava i veličina
•
Kvantitativni metodi
koji nastoje da daju odgovor
kakva je kvantitativna veza između ekonomskih
veličina, da odgovore ne samo kako jedne varijabile utiču jedna na druge,već i koliko.
Najopštiji ekonomski naučni metodi su:
Analitički
(
raščlanjenje ekonomskih pojava i veza
)
Sintetički
(stvaranje celovite, povezane slike)
Induktivni
(od pojed
inačnih ka opštim
pojavama)
Deduktivni
(od op
štih ka pojedinačnim
)
Matematički metodi
Statističko
- ekonometrijski metodi (
analiza slu
čajnih fenomena i primeni teorije
verovatnoće
)
Istorijsko
–
institucionalni metod
❖
Podela ekonomije na mikroekonomiju i makroekonomiju
Po ob
uhvatu i predmetu istraživanja ekonomija se najčešće deli u dve velike discipline :
Mikroekonomiju
i
Makroekonomiju.
Mikroekonomija
je grana ekonomije koja proučava kako pojed
inci, dom
aćinstva i firme donose odluke
i kakva
je interakcija
–
međuzavisnost
iz
među njih na različitim tržištima.
Makroekonomija
se od mikroekonomije razlikuje:
•
Obuhvatom analize
•
Predmetom istraživanja
Makroekonomija
se bavi proučavanjem ekonomskih problema na
nivou privrede kao celine.U smislu
obuhvata, njene jedinice posmatranja su:
•
Nacionalna privreda
•
Međunarodna ekonomija
❖
Osnovna ekonom
ska načela
Z
bog ograničenosti resursa ljudi su prinuđeni da i hkoriste na najbolji mogući način i zato se suočavaju
sa
izborom.
U izboru ljudi se susreću sa oportunitetnim troškom kao troškom propuštene mogućnosti.
Kada su ljudi racionalni, važnu ulogu u njihovim odlukama imaju granični slučajevi.
Podsticaji motivišu ljude da reaguju (
rast cena,plata,promena deviznog kursa)
Trgovina je bolja od zatvorene privrede i samodovoljnosti, jer
omogućava spe
cijalizaciju i donosi korist za sve
učesnike u razmeni.
Tržište se javlja kao bolji koordinacioni mehanizam za organizaciju ekonomske aktivnosti nego država, ili neka
c
entralizovana institucija.Ovo pravilo ne važi u svim
oblastima ekonomske aktivnosti.
U s
lučaju tzv.
Van
tržišnih rešenja, intervencija držav
e(vlade)
može dovesti do boljih rešenja nego tržišni ishodi
.
Ukoliko je proizvodna sposobnost i produktivn
ost jedne zemlje veća
u stvaranju dobara i usluga,utoliko je
viši
životni standard njenih građana.
Prekomerna ponuda,
štampanje novca
dovodi do rasta opšteg nivoa
cena inflacija.
Na kratak rok (o
bično do godina dana
)
, ekonomska politika može d
a bir
a između inflacije i nezaposlenosti kao
dva osnovna vida makro neravnoteže.
