1
Učiteljski fakultet
LIKOVNA UMETNOST
SEMINARSKI RAD
Osnovni likovni elementi i likovne
tehnike
Predmetni nastavnik: Student:
Prof. dr Nenad Stanković Marija Bracanović
Broj indeksa: 61/19
Sremska Kamenica
Septembar –– 2022.
4
Likovni elementi
Linija
Linija je osnovni likovni element i ona je osnova pisma, crteža, ali i svega onoga što vidimo.
Linijom započinje gotovo svako umetničko delo, a može se definisati i kao skup tačaka ili trag
kretanja jedne tačke. Antički matematičar Euklid je liniju definisao kao „dužinu bez širine“.
Za razliku od boje, linije nema u prirodi. Ona je izmišljeno sredstvo koje je stvorio čovek da bi
njime vizuelno organizovao svet. Karakter linije je dvodimenzionalan, međutim ona može biti i u
prostoru, ali i definisati prostor i određivati pravac.
Po svom značenju linija može biti konturna (kada okružuje neki oblik i odvaja ga od površine ili
okolnog prostora), strukturna (kada opisuje strukturu ili građu nekog oblika) i teksturalna (kada
označava karakter površine, da li je glatka ili hrapava i sl.).
Po svom karakteru linije mogu biti uske, široke, duge, kratke, isprekidane…
Po svom toku mogu biti prave, krive, otvorene ili zatvorene.
Pablo Pikaso,
Glava žene
, 1909.
5
Oblik
Oblik je trodimenzionalan i postoji u prostoru. Svaki realan oblik je određen svojim dimenzijama
(širinom i visinom), volumenom tj. zapreminom, konturom, bojom, položajem i mestom u
prostoru, odvojeno ili u odnosu na druge oblike, rasporedom svetlih i osenčenih površina,
detaljima, pokretom i strukturom.
Kada se trodimenzionalna tela prenesu na podlogu za crtanje ili slikanje, svode se na
dvodimenzionalne površine. Ako bilo kakav realan oblik treba da se prenese na papir samo
linijama, nastaće crtež. Crtežom, odnosno linijama može se postići sve osim boje, dakle realni
izgled oblika, iluzija dubine, volumen itd.
Svi oblici se, prema njihovom poreklu, mogu podeliti na oblike koje je stvorila priroda i oblike
koje je stvorio čovek. Prema izgledu se mogu podeliti na pravilne (geometrijske) i nepravilne
(slobodne).
Veličina
Veličina je značajan likovni element, zastupljen u svim likovnim područjima, na slici, u crtežu,
grafici, skulpturi i dizajnu, a predstavlja prostorni intenzitet oblika kao celine. Veličina neke linije,
površine ili oblika je relativna u odnosu na drugu liniju, površinu ili oblik.
Odnos je poređenje dve nejednake mere, veličine, količine ili dva svojstva. Odnos predstavlja meru
različitosti (nejednakosti) i izražava se proporcijom. Dobra proporcija znači da se svaki element
kompozicije nalazi u harmoničnom odnosu sa drugim likovnim elementima.
Smer (pravac)
Smer se smatra jednim od glavnih nosilaca konstrukcije likovnog dela, a može se definisati kao
vizuelna sila, koja pokreće oko u određenom pravcu. Dominantna linija pružanja, tj. dominantan
smer slike usmerava pažnju posmatrača na bitne elemente kompozicije.
7
Tekstura
Tekstura kao likovni element bliže prikazuje strukturalni sastav i građu površine predmeta, a ima
poseban značaj među likovnim elementima jer aktivira istovremeno dva čulna procesa, tj. možemo
je doživeti vizuelno i taktilno.
Tekstura se kao likovni element javlja u slikarstvu, vajarstvu i arhitekturi. U vajarstvu i arhitekturi
tekstura je stvarna (površina, fasada građevine ili površina skulpture), dok je u slikarstvu nestvarna
(imitirana, iluzija teksture).
Valer
U likovnoj umetnosti svetlost ima poseban značaj, jer bez nje ne bismo mogli da vidimo, niti da
upoznamo likovno delo. Vajarsko delo, na primer, možemo upoznati i dodirom, ali potpuni utisak
o njemu se dobija tek pri svetlosti.
Svetlost ima poseban značaj kao inspiracija za stvaranje i nezamenjiv je fenomen u likovnom
stvaralaštvu. Svetlosni izvori su prirodni i veštački, a senka je uvek prisutna i zavisi od karaktera
svetlosnih zrakova. Odnos svetlosti i senke je, za slikare, jedan od najznačajnijih problema.
Ljudsko oko registruje svetlost na dva osnovna načina – tonski (jednobojni) i koloristički
(višebojni). Stepeni osvetljenosti između dve ekstremne vrednosti nazivaju se tonovima,
nijansama ili valerima.
Valer označava količinu svetlosti u boji. Drugim rečima, valer je tonsko nijansiranje jedne boje.
Dobija se kada se hromatskim bojama dodaju ahromatske. Hromatske boje imaju svojstvo svetlosti
i, u fizičkom smislu, svaka boja odgovara određenoj talasnoj dužini i frekvenciji svetlosti.
