DRŠTVENO
-
PROFESIONALNE INSTITUCIJE I
OBRAZOVANJE
SEMINARSKI RAD IZ KOLEGIJA SOCIOLOŠKI ASPEKTI UČENJA
Kandidati:
Mentor:
Haris Jašarević doc.dr Faik Špago
SADRŽAJ
UVOD..........................................................................................................................................
3
1. DRUŠTVENE INSTITUCIJE................................................................................................
7
2. DRUŠTVENE ORGANIZACIJE..........................................................................................
8
3. OBRAZOVNE INSTITUCIJE............................................................................................... 11
3.1.Razvoj obrazovanja........................................................................................................... 13
3.2.Uvjetovanost obrazovanja podjelom rada......................................................................... 14
3.3.Tehnološki napredak i razvoj obrazovanja........................................................................ 15
4. SOCIOLOGIJA, VRIJEDNOST I OBRAZOVANJE............................................................
17
5. ZAKLJUČAK.......................................................................................................................... 21
6. LITERATURA........................................................................................................................ 22
2
1 . DRUŠTVENE INSTITUCIJE
To su organizacioni oblici društva, koje postavljaju pravila ponašanja pojedincima, na
osnovu kojih i one same opstoje i egzistiraju.
Društvene institucije bi se mogle definisati kao
sistem pravila, normi, običaja i konvencija koja pretpostavlja određene obrasce ponašanja,
oblike postupanja u raznim aspektima i odnosa među ljudima.
¨J.J. Rousseau (Žan Žak Ruso). smatra da su institucije ljudski proizvod potreba na
određenom stupnju organizacije društva, a ne Božija datost i nepromjenjivost. Rousseau
ukazuje na tri bitna elementa u teoriji institucije. Prvi je ugovor kao osnov konstituiranja;
drugi je volja svih učesnika, ne samo kao subjektivna opća volja, već i kao jedini opravdan
način upravljanja i odlučivanja, kao treći. Rousseau stvara u vrijeme kada se postavljaju i
vode široke rasprave o pitanjima izvora i oblika suvereniteta, nadmoći institucija, državi koja
je nadređena čovjeku, narodu i društvu kao institucionalna moć¨ (Fočo, 2003, str. 75).
Snaga društvene institucija se razlikuje od individualne zbilje, od ličnih misli, osjećanja i
maštanja. Svaka institucija ima svoja pravila i legitimnost koja se prvenstveno zasniva na
moralnom i zakonskom autoritetu. Društvene institucije su podložne promjenama i
transformacijama, reformama i prilagođavanjima društvenim i individimlnim potrebama.
Društvene institucuje ne bi mogle funkcionisati bez materijalne osnovene, ona uvijet
funkcionisanja. Ekonomske institucije funkcioniraju zasebno. Političke institucije opstoje i
djeluju na osnovama pravila i normi od kojih bitno zavisi položaj i tip društva. Vjerske
institucije zajednice egzistiraju tradicijski, ali i na etici i prirodi svog učenja i funkcioniranja.
Društvene institucije polaze od uvažavanja njihovog postojanja i njihove potrebe da
egzistiraju i ostvaruju svoju ulogu i komunikaciju sa individuama na osnovu tradicijskih i
prihvaćenih pravila. Obrazovne institucije su dio svakog društvenog sistema i sastavni
element njegove institucionalizacije. Kroz obrazovni sistem uzdižu se vrijednosti društva,
poretka, čovjeka.
4
2. DRUŠTVENE ORGANIZACIJE
Organizacija društva odvija se od porodice, škole, ustanova do svih drugih oblika koji
služe čovjeku i njegovim potrebama. Od rođenja je u organiziranoj ustanovi, bolnici, odrasta
u porodici kao osnovnoj društvenoj zajednici, obrazuje se u školskoj instituciji, radi u
organiziranoj ustanovi ili organizaciji, djeluje u političkoj ili interesnoj stranci ili organizaciji.
Možemo reći da je društvo organizacija ljudi pomoću kojih se realizira društvenost, ali i
zadovoljavaju osnovne ljudske potrebe i interesi, od ishrane, egzistencije, radne i političke
djelatnosti.
Za E. Gidensa, Organizacija je, veliko grupiranje ljudi strukturirano po bezličnim
kriterijima i uspostavljeno radi postizanja određenih ciljeva. Organizacija ima mnogo
značajniju ulogu u našem svakodnevnom životu nego ikad ranije. (organizaciju uprave,
školstva, bolničkih ustanova, telefonskih kompanija, fabrika, itd.,) koje su primjer
organizacije i ovisnosti institucija jednih od drugih, dok su građani ovisni od njihovog rada i
efikasnosti.
Max Weber se najviše bavio tipovima i oblicima društvene organizacije. Za Webera je
organizacija društva način usklađivanja raznovrsnih aktivnosti ljudskih bića na stabilan način
kroz prostor i vrijeme, uključujući i proizvodnju dobara. (Gidens,1998,citirano kod Fočo,
2003, 76-77)
Društvo funkcionira na osnovu zakonitosti i pravila. Organizacija bez pravila ne postoji.
Nepoštivanjem pravila, nastao bi opći haos u duštvu. Pravila provode profesionalna lica ili
službe. Njihova vladavina, odnosno funkcioniranje na osnovama pravila naziva se
birokracijom. U općem značenju birokracija je vladavina činovnika. Taj termin je primijenjen
na državne službe, dok se kasnije raširio i označava skoro svu administraciju u institucijama
društva. Birokracija se često povezuje sa pretjeranim formalizmom, neefikasnošću,
nekompetentnošću i nestručnošću. Međutim, neke teorije je vide i drugačije kao primjer
pažljivosti, preciznosti, efikasnosti, dobre organiziranosti i si. Mnogi sociolozi su razmatrali
ulogu birokracije u strukturi društvene organizacije.
Naročito su danas raširene analize njene
funkcionalnosti, efikasnosti, moći, u procesima demokratizacije i ostvarivanja ljudskih prava.
5
