Predmet: Komunikacije u građevinarstvu
Tema:
GPS i GPRS komunikacioni sistemi
GPS i GPRS komunikacioni sistemi
(Seminarski rad)
Telematika je nauka o slanju, primanju i čuvanju informacija uz pomoć telekomunikacionih
uređaja i predstavlja vezu između modernih informacionih tehnologija i najnovijih
dostignuća u oblasti telekomunikacija. Pojam telematike moguće je povezati sa
konvergentnim područjem koje je nastalo združivanjem automobilizma, računarstva,
informatike, te bežičnih telekomunikacija i satelitskih sistema za globalno pozicioniranje.
Postoji veliki broj različitih telematskih sistema. Svaki od tih sistema predstavlja različite
kombinacije tri osnovne komponente: hardverske komponente, komponente za prenos
podataka i upravljački softver. Podjela telematskih sistema se može izvršiti prema
nezavisnosti od drugih sistema na nezavisne sisteme i na zavisne i uslovno zavisne od
pomoćnih sistema, kao, npr., globalnog sistema pozicioniranja (GPS), mreže mobilne
telefonije (GPRS), navigacionog softvera, digitalnih mapa, softvera za rutiranje (optimizaciju
putanja kretanja).
1. UVOD
Telematika je tehnologija koja je sastavljena iz informatičke i komunikacione tehnologije,
koja tehnološki objedinjuje područja telekomunikacija i informatike. Telematika je pojam koji
može da ima različite definicije u zavisnosti od tržišta ili sektora u kome se koristi, pa je tako
telematika, takođe, pojam koji podrazumjeva korišćenje kompjutera za kontrolu i nadziranje
daljinskih uređaja ili sistema. U drumskom transportu pod pojmom daljinski uređaji koji se
kontrolišu i nadziru podrazumjevaju se solo, vučna i priključna vozila. Osnovni zadatak
svakog transportnog preduzeća je pružanje transportnih usluga. Transportnu uslugu potrebno
je obaviti sa što nižom cijenom koštanja transporta, koja nastaje kada je obezbjeđena
maksimalna proizvodnost transportnih sredstava. Nivo proizvodnosti rada transportnih
sredstava zavisi u velikoj mjeri od organizacije transportnog procesa, stepena zaposlenosti
voznog parka kao i od nivoa tehničke ispravnosti vozila, odnosno sposobnosti voznog parka
za rad. Dakle, kada je riječ o telematici u drumskom transportnom sistemu zapravo se radi o
inteligentnoj kombinaciji između upravljačkih centrala i automobilskih kompjutera, koji treba
da se stara za tečno odvijanje saobraćaja i ujedno da ga učini sigurnijim i ekološki
čistijim.Telematski sistemi u vozilima se mogu iskoristiti u različite svrhe, kao što su
prikupljanje podataka o vožnjama, upravljanje prevoznim procesima, praćenje lokacije vozila,
pronalaženje ukradenih vozila, pružanje usluge davanja informacija vozačima o putanjama
kretanja vozila i sl. Na tržištu postoji veliki broj proizvođača telematskih sistema i drugih
U vozilima se i danas koristi nekoliko međusobno nepovezanih telekomunikacionih i
drugih uređaja. Međutim, kako svi ti uređaji ne bi previše ometali i odvlačili pažnju vozača s
puta u toku transportnog procesa, nastoji se da se svi ti uređaji integrišu i u dobrom dijelu
automatizuju. Naravno, značajno je i to da se upotrebom komunikacionih uređaja i senzora
bez međusobne povezanosti učinkovitost sistema smanjuje, a javljaju se takođe i određene
slabosti:
Funkcionalnosti pojedinačnih uređaja nisu na raspolaganju drugim uređajima,
Dupliranje sklopova zauzima više prostora i povećava ukupnu cijenu sistema,
Preglednost usluga je zbog velikog broja razdvojenih korisničkih interfejsa smanjena,
Stepen brzine upotrebe usluga
je zbog interfejsa različitih proizvođača manji,
Veliki broj pojedinačnih korisničkih interfejsa slabi koncentraciju vozača i
Mogućnost konvergencije usluga je znatno manja.
Veliki broj slabosti moguće je otkloniti integracijom sklopova u jedinstven
telekomunikacioni terminal, nazvan OBU (engl. On Board Unit).
3. STRUKTURA TELEMATSKIH SISTEMA
Iako postoji veliki broj različitih telematskih sistema svaki od tih sistema predstavlja
različite kombinacije tri osnovne komponente, a te komponente su:
1.
Hardver
– uređaji koji su fizički postavljeni na vozilu i u službi u kojoj se vrši prikupljanje
podataka;
2.
Prenos podataka
– način na koji se svaki podatak koji je prikupljen prenosi sa vozila do
službe za prikupljanje podataka;
3.
Upravljački softver
– način na koji se ovi prikupljeni podaci pretvaraju u niz korisnih
informacija neophodnih za uspješno poslovanje samog preduzeća.
Hardverski uređaji koji se najčešće postavljaju na vozilo su: OBU, GPS prijemnik,
komunikacioni modul, navigacioni uređaj, uređaj za praćenje priključnih vozila.
OBU
predstavlja najbitniji dio telematskog sistema u vozilu. OBU objedinjuje više
logičkih sklopova, koji služe za određivanje lokacije, komunikaciji podataka i govornoj
komunikaciji i nadzora djelovanja vozila. OBU u osnovi predstavlja elektronsku jedinicu koja
sadrži u sebi softver za čitanje i memorisanje podataka sa vozila i/ili čitanje podataka sa GPS
prijemnika, a takođe vrši kontrolu prenošenja podataka. Neke od OBU obezbjeđuju funkciju
praćenja toka putovanja preko računara uz istovremeno praćenje rada vozača na različite
načine. Dok druge OBU predstavljaju jednostavne elektronske kontrolne jedinice postavljene
ispod instrument table na vozilu. Skidanje podataka se obavlja potpuno automatski po
povratku vozila u bazu, mada postoji i mogućnost skidanja podataka preko GSM mreže za
ona vozila koja obavljaju transport bez povratka u bazu. OBU takođe pruža mogućnost
ugradnje i GPS prijemnika u cilju dobijanja podatka o lokaciji vozila u željenom vremenskom
trenutku ili za eventualnu kasniju analizu transportnog puta.
Podatak o lokaciji u saobraćaju je jedan od najznačajnijih parametara. Na njega su vezani
sistemi obezbjeđivanja vanjske pomoći, navigacije i lokacijsko zasnovane informacijske
usluge. U jedinici OBU primarnu ulogu u određivanju lokacije preuzimaju sistemi globalne
satelitske navigacije GNSS ( engl. Global Navigation Satellite System).
Trenutno je jedini potpuno funkcionalni globalni satelitski sistem navigacije američki
GPS
(engl. Global Positioning System) i ako mu konkurenciju čine ruski satelitski navigacioni
sistem GLONASS i satelitski sistem Evropske svemirske agencije (ESA) pod nazivom
Galileo. GPS se sastoji od 24 aktivna satelita raspoređena u orbiti zemlje. Od ukupnog broja
satelita 21 satelit je navigacioni i 3 su rezervna. Informacije o poziciji očitavaju se sa uređaja
koji se naziva GPS prijemnik (engl. GPS receiver). 24 GSP satelita se kreću u 6 orbitalnih
ravni, ravnomjerno raspoređenih u odnosu na Zemlju, koje su nagnute pod uglom od 55
0
u
odnosu na ekvatorijalnu ravan. U svakoj orbitalnoj ravni se kreću po 4 satelita, po orbitama
koje su skoro kružne (ekscentričnost elipse 1
0
), međusobno pravilno raspoređeni po kružnici
orbite, pod uglom od 90 stepeni. Prečnik orbita je oko četiri puta veći od prečnika Zemlje, a
brzina satelita 11 000 kilometara na čas, što znači da svaki od satelita jednom obiđe svoju
orbitu (zemlju) za 12 časova, tako da u odnosu na površinu Zemlje svaki satelit svakog dana
obiđe istu putanju. Visina leta satelita je u tzv. „visokoj orbiti“ na oko 20200 kilometara iznad
Zemljine površine, čija je svakodnevna vidljivost oko 5 časova. Rad na takvoj visini
omogućuje da signali prekriju veće područje. Aktivni sateliti su ravnomjerno raspoređeni na 6
putanja, što omogućava da se u bilo koje vrijeme, na bilo kojoj tački zemlje, iznad horizonta,
