PROFILAKTIČKA PRIMENA ANTIBIOTIKA KOD OPERISANIH ZBOG AKUTNOG
HOLECISTITISA
SAŽETAK
Uvod: Antibiotska profilaksa kod hirurških bolesnika se definiše kao primena antibiotika da bi se
prevenirale infekcije operativnog polja. Primenjuje se u slučajevima kada infekcija klinički još nije
ispoljena.
Cilj rada je da pokaže na značaj profilaktičke primene antibiotika u sprečavanju postoperativnih infekcija
operisanih bolesnika zbog akutnog zapaljenja žučne kese..
Materijal i metode rada: Za izradu rada korišćen je materijal Hirurške klinike KBC Priština u Gračanici
kroz prospektivnu studiju praćenja 100 bolesnika operisanih zbog akutnog zapaljenja žučne kese. Prva
grupa (ispitivana grupa-Grupa I) sastojala se od 50 bolesnika kod kojih smo primenili profilaktičku
primenu antibiotika, dok smo kod druge grupe (kontrolna grupa-Grupa II) sa istim brojem bolesnika u
postoperativnom lečenju primnjivali terapijsku dozu antibiotika.
Rezultati istraživanja: U našem istraživanju, u profilaktičke svrhe, koristili smo cefalosporinski preparat II
generacije cefuroksim (Nilacef), koji smo davali intravenski u bolusu, pri uvodu u anesteziju, u dozi od 1,5
grama. Akutni holecistitis smo zabeležili kod 43 (86%) osoba ženskog pola i kod 7 (14%) osoba muškog
pola. Najčešće smo akutni holecistitis našli kod osoba između 40 i 60 godina života gde je bilo 28 (56%)
bolesnika. Kod 50 bolesnika ispitivane grupe, profilaktički smo upotrebili 50 ampula cefuroksima
(Nilacefa) od 1,5 grama, dok je u lečenju 50 bolesnika kontrolne grupe u terapijske svrhe korišćeno 671
ampula različitih antibiotika. Prosečan broj dana lečenja ispitivane grupe, u postoperativnom periodu,
iznosio je 2,78 dana, dok je kod bolesnika sa terapijskom dozom antibiotika prosečan broj dana iznosio
6,23. Cena lečenja cefuroksimom 50 bolesnika, kod profilaktičke primene iznosila je 16230 dinara, dok je
cena koštanja primenjenih antibiotika u postoperativnom lečenju kontrolne grupe, kod koje smo
primenjivali terapijske doze lečenja antibioticima, iznosila je 182715,32 dinara, što je 11,2 puta skuplje.
Zaključak: Profilaktičkom primenom antibiotika smanjena je nekritična primena antibiotika,
incidenca infekcije operativnog polja, morbiditet i mortalitet zbog postoperativnih infekcija, učestalost
rezistencije na antibiotike, minimalizacija efekta antibiotika na normalnu baktrijsku floru pacijenta,
promene u odbrambenom sistemu pacijenta, a time i troškovi bolničkog lečenja hirurškog bolesnika.
Ključne reči: infekcija, profilaksa, antibiotici, troškovi lečenja.
UVOD
Infekcija predstavlja prodor patogenih klica u tkiva čovekovog organizma,
njihovo razmnožavanje, širenje i stvaranje toksina sa jedne strane, kao i reakciju
organizma na ove pojave, sa druge strane.
Uzroci infekcije mogu dospeti iz spoljašnje sredine i iz samog organizma.
Prilikom spoljašnje (
egzogene
) infekcije mikroorganizmi iz spoljašnje sredine
prodiru u organizam na više načina:
sa predmeta i oruđa kojima se nanosi povreda,
za vreme operacije ako nisu sprovedene mere aseptičkog rada (sa kože
bolesnika, ruku operatera, asistenata i instrumentarke, sa instrumenata i
aparata koji se koriste za operaciju, sa šavnog i zavojnog materijala),
1
pri ispitivanju i lečenju bolesnika (endoskopski pregled, punkcija,
drenaža)
naknadna infekcija operativne rane koja može nastati prilikom otvaranja
rane i previjanja.
Unutrašnju (
endogenu
) infekciju izazivaju patogene klice u organizmu koje
miruju i čija je virulencija oslabljena. Koristeći smanjenu otpornost organizma, nekrozu
tkiva i mikro krvarenja u operativnoj rani klice se aktiviraju i izazivaju infekciju.
Lokalni uslovi, kao što su ishemična i kontuzovana tkiva, posebno hematomi,
predstavljaju pogodnu podlogu za razvoj i dejstvo patogenih klica. Povređeno tkivo dobar
je teren za razvoj anaerobnih bacila, tj. gasne infekcije, koja je vrlo česta komplikacija
ratnih rana.
Težina infekcije zavisi od količine patogenih klica, njihove virulencije kao i od
otpornosti organizma.
U lečenju infekcija pored konzervativnog i hirurškog tretmana, važnu ulogu imaju
primena opštih i preventivnih mera.
Uzrok komplikacija posle operacije jeste smanjena otpornost organizma koja je
prouzrokovana:
operativnom traumom,
anestezijom,
egzogenom i endogenom infekcijom i
već postojećim oboljenjem.
U cilju izbegavanja visoke stope morbiditeta i mortaliteta zbog hirurških
intervencija svi napori moraju biti usmereni na prevenciju postoperativnih komplikacija.
Infekcije operativnog polja su najčešće komplikacije kod hirurških bolesnika. One
produžuju bolničko lečenje, a time i povećavaju troškove lečenja. Da bi se sve ovo
smanjilo potrebno je kod hirurških bolesnika primeniti određene preventivne mere
1,2.7,8,9
.
Preventivne mere se sastoje u primarnoj hirurškoj obradi rane i profilaktičkoj
primeni antibiotika koji smanjuju rizik od postoperativne infekcije rane
1,10,11
.
Antibiotska profilaksa kod hirurških bolesnika se definiše kao primena antibiotika
da bi se prevenirale infekcije operativnog polja. Primenjuje se u slučajevima kada
infekcija klinički još nije ispoljena, za razliku od primene antibiotika u lečenju ranih
infekcija koje su klinički ispoljene
4,5,6
.
Profilaktička doza antibiotika, koja se daje preoperativno, je, u većini slučajeva,
ista kao kod terapijske primene antibiotika.
Antibiotsku terapiju treba započeti preoperativno, a idealno vreme primene bilo bi
30 minuta pre uvoda u anesteziju do 2 sata pre izvođenja hirurškog reza. Najbolji način
primene je intravensko davanje antibiotika. Ako hirurška intervencija traje duže od 3 sata,
dodatne intraoperativne doze antibiotika koje se brzo eliminišu treba da se daju u
intervalima od 3 sata
2, 12,13, 14
.
Najnovije preporuke profilaktičke primene antibiotika su:
-
antibiotsku profilaksu treba započeti unutar 1. sata pre incizije,
-
intraoperativno dodavati antibiotik ako hirurška operacija traje duže od 2
poluživota profilaktičkog antibiotika i
-
antibiotska profilaksa ne traje duže od 24 sata.
2
