Fakultet za obrazovanje diplomiranih pravnika i
diplomiranih ekonomista za rukovodeće kadrove
Novi Sad
Seminarski rad
Hamurabijev zakonik
Predmet: Istorija prava i države
Profesor: Student:
Doc. dr Edit Der Šeregelj VladimirRadisavljević
br. indexa I75/13
kons. jedinica: Grupa 3
Trstenik
April 2014
Seminarski rad Vladimir Radisavljević
SADRŽAJ:
Uvod
.............................................................................................................................3
1. Vavilonsko carstvo
........................................................................................4
1.1. Istorija Mesopotamije do Hamurabija
..............................................4
1.2. Hamurabijevo carstvo
.............................................................................5
2. Hamurabijev zakonik
.................................................................................6
2.1. Statusno pravo
............................................................................................7
2.2. Građansko pravo
.......................................................................................9
2.2.1. Stvarno pravo ........................................................................................9
2.2.2. Obligaciono pravo ..............................................................................10
2.2.3. Bračno i porodično pravo ..................................................................11
2.2.4. Nasledno pravo ...................................................................................13
2.3. Krivično pravo i sudovi
..........................................................................14
Zaključak
................................................................................................................15
Literatura
................................................................................................................16
2
blagoslov ako ga budu primenjivali, a svim ostalima koji ga ne budu postovali obecava
teške kazne i baca anatemu na njih.
Seminarski rad Vladimir Radisavljević
1. VAVILONSKO CARSTVO
Sva saznanja o narodima,kulturi i civilizaciji Istočnih despotija, isprva su se
zasnivala na spisima grčkih istoričara, geografa i putopisaca. Posebno treba da se istakne
grčki geograf
Strabon
(I vek pre n.e.), i grčki istoričar
Herodot
,”Otac istorije” (484.-
424.god. pre n.e.). Herodot je napisao obimno delo pod nazivom “Istorija”, koje je
obuhvatalo podatke o gotovo svim narodima i državama njemu poznatog sveta, pa i o
Mesopotamiji. Nedostatak grčkih izvora je bio upravo u tome što su se većim delom
zasnivali na mitovima i legendama, pa im verodostojnost nije bila osigurana, ali su ostali
kao jedini prozor u prošlost sve do početka XIX veka,tačnije 1802. godine kada je
nemački filolog
Grotefend
započeo dešifrovanje klinastog pisma. Taj posao su uspesno
završili englezi
Hinks i Roulinson
. Mesopotamsko pismo je nazvano klinasto zbog
načina pisanja (pisaljkom od metala ili trske utiskivali su se znaci na vlažnu glinenu
pločicu koja se potom sušila na suncu). Zanimljivo je istaći da su klinasto pismo koristili
svi narodi stare Mesopotamije:Sumerci, Vavilonci, Asirci, Hetiti i Elamićani. Tek od tada
se svetu otkrivaju kultura, običaji, kao i pravni propisi i akti tog starog sveta.
1.1. Istorija Mesopotamije do Hamurabija
Sišavši sa okolnih brda u plodnu ravnicu između dve reke, pokorivši lokalno seosko
stanovništvo, uvodeći klinasto pismo kao i opeku od gline u građevinu praveći prve
naseobine, Sumeri, narod zagonetnog porekla, su zvanično prvi stanovnici Mesopotamije.
Inače riječ
“mesopotamija” je grčkog porekla i znači međurečje
.Gradovi kao što su
Ur ,Uruk ,Kiš, Lagaš, Avan, Hamasi, Isin, Larsa, Nipur, Ešnua, Uma , Eridu i mnogi
drugi nastaju oko svetilišta lokalnih božanstava u čije ime upravljaju postojeće dinastije
između kojih se javljaju neprijateljstva, tako da oko 2735. godine pre n.e. vladar grada
Uma, Lugalzagizi osvaja Lagaš, Ur i Uruk, osniva državu i dodeljuje sebi titulu
“lugal”(veliki čovek)
.
Već u III milenijumu u Mesopotamiju nadiru semitska plemena Amorićana ,koji se
učvršćuju u Vavilonu i Akadu (pa dobijaju ime Akađani). Sargon, vladar Akađana
4
pobeđuje Lugalzagizija i pripaja njegove oblasti kao i Elam oblast severno od
Lugalzagizijeve državice).
Sargon
(2350-2294) učvršćuje akadsku državu, koju nastavlja
da ekspandira njegov unuk
Naram-sin
(2270-2233) tako da se prostirala od Male Azije i
Mediterana preko dolina Eufrata i Tigrisa pa do Perzijskog zaliva.
Seminarski rad Vladimir Radisavljević
Akadsku vlast ruše 2169. Guti, pleme iz Kurdistana. Proterivanje Guta obavlja kralj
Ura Urukegal
, dok se obnavljanje sumersko-akadske države i uspostavljanje treće
dinastije grada Ura( 2080-1930) veže za kralja
Ur-Namua
. Napad Elamićana 1930.god.
pre n.e. kao i unutrašnje slabljenje države zbog borbi za vlast dovode do raspada države.
Oslabljeni Ur nije mogao da se odupre najezdi plemena Amorićana (Amorita), koji su
svojim upadima u pljačkaškim grupama, doprineli opštem rasulu treće dinastije Ura.
Išbi-
Era
se nametnuo kao nezavisni vladar u drevnom gradu Isinu i osnovao prvu amoritsku
dinastiju u Sumeru. Amoriti su zavladali u većini starih gradova Sumera i u mnogim
drugim državama koje su činile sastavni deo Urskog Carstva treće dinastije i delile isto
kulturno nasleđe. Posle perioda nereda utvrdile su se nove jake amoritske dinastije na
jugu u Larsi,u Vavilonu (severni Sumer ili Akad),u Ešnui (istočno od Tigrisa) i u Mariju
(na srednjem Eufratu).
1.2. Hamurabijevo carstvo
Jedinstvenu državu stvara
Hamurabi (1792-1750 godina pre n.e.),
čija dinastija je
vodila aktivnu spoljnu politiku i borila se za ujedinjenje pod svojom vlašću čitavog
bazena Tigra i Eufrata.B io je gospodar Vavilona,i skusan i vešt diplomata, a znao je da
se koristi nesuglasicama i sukobima suseda. On sklapa savez sa bogatom državom Mari
koja u svojim rukama drži trgovački put koji vodi do obala Sredozemnog mora.
Osiguravši, na taj način, svoju severnu granicu, Hamurabi usmerava glavni udar protiv
Larse ,koja je povezana sa Elamom. Pokorivši tog najopasnijeg suparnika, odlučno
raskida prijateljske odnose sa državom Mari, osvaja grad i razara carski dvor (jedno od
najlepših arhitektonskih zdanja tog vremena koje su otkrili francuski arheolozi). Pod
njegovu vlast pada i Ašur( grad sjevero-istočno od Mari-a ,na reci Tigrisu).Tako je
stvoreno veliko Starovavilonsko carstvo koje je zauzimalo zahvatalo najveći deo
Mesopotamije .Posle njegove smrti, državu ne uspevaju da održe naslednici i ona se
raspada.
Što se tiče državnog uređenja, treba da se napomene, da iako stvorivši veliku i
prostranu državu, Hamurabi je malo šta ostavio u pisanom nasleđu o funkcijama vladara i
državnih činovnika. Nekadašnje rodovske starešine, odnosno kasnije upravitelji
prvobitnih naselja su se nazivali
“patesi”,
čija vlast postaje apsolutna, i bogom dana, tako
da doživljavaju transformaciju u
“ense” (
božije namesnike). Vladari prvih većih državnih
5
