Otpad životinjskog porekla iz objekta za uzgoj životinja

UPRAVLJANJE

INDUSTRIJSKIM

OTPADOM

III

37

OTPAD

ŽIVOTINJSKOG

POREKLA

IZ

OBJEKATA

ZA

UZGOJ

ŽIVOTINJA

–

ZAKONSKA

REGULATIVA

doc.

dr

Radoje

Cveji

ć

,

Dr

Vesna

Josi

ć

”

MEGATREND“

FPS

Požarevac

Apstrakt

U

okviru

užurbanih

postupaka

harmonizacije

doma

ć

ih

propisa

sa

propisima

EU

i

UN,

u

Sbiji

je

donet

 č

itav

set

propisa

iz

oblasti

zaštite

životne

sredine.

Dobar

deo

tih

propisa

odnosi

se

na

upravljanje

razli

č

itim

vrstama

otpada.

Krovni

pravni

akt

koji

reguliše

upravljanje

otpadom,

jeste

Zakon

o

upravljanju

otpadom

koji

je

usvojen

u

maju

2009.

godine,

a

revidiran

u

decembru

2010.

godine.

Ovaj

Zakon

i

sva

podzakonska

akta

koja

iz

njega

proizilaze,

osnovu

su

našli

u

EU

Direktivi

o

otpadu

75/442/EEC,

Bazelskoj

konvenciji

iz

1989.

godine

i

EU

Direktivi

o

opasnom

otpadu

91/689/EEC,

kao

i

u

Evropskom

katalogu

otpada

(EWC

–

European

Waste

Catalogue).

Svi

ostali

zakoni

i

podzakonska

akta

koja

regulišu

upravljanje

razli

č

itim

vrstama

otpada,

a

koje

su

izradila

razli

č

ita

resorna

ministarstva,

moraju

biti

usaglašena

kako

sa

krovnim

zakonom

o

otpadu,

tako

i

me

đ

usobno.

ƒ

Upravljanje

otpadom

životinjskog

porekla

nastalog

u

objektima

za

uzgoj

životinja,

regulisano

je:

ƒ

Zakonom

o

sto

č

arstvu

koji

je

donet

2009.

godine,

ƒ

Zakonom

o

veterinarstvu

koji

je

donet

2005.

godine,

a

revidiran

2010.

godine,

i

ƒ

Pravilnikom

o

na

č

inu

razvrstavanja

i

postupanja

sa

sporednim

proizvodima

životinjskog

porekla,

veterinarsko

‐

sanitarnim

uslovima

za

izgradnju

objekata

za

sakupljanje

preradu

i

uništavanje

sporednih

proizvoda

životnjskog

porekla,

na

č

inu

sprovo

đ

enja

službene

kontrole

i

samokontrole,

kao

i

uslovima

za

sto

č

na

groblja

i

jame

grobnice.

Ovaj

Pravilnik

proizilazi

iz

Zakona

o

veterinarstvu,

a

stupio

je

na

snagu

u

maju

2011.

godine.

Me

đ

utim,

iako

su

svi

navedeni

propisi

stupili

na

snagu

sumarno

pre

1

‐

2

godine,

ne

možemo

biti

zadovoljni

njihovom

implementacijom.

U

ovom

radu

bi

ć

e

razmotreni,

s

jedne

strane,

najvažniji

principi

upravljanja

otpadom

životinjskog

porekla

nastalog

u

objektima

za

uzgoj

životinja,

a

koji

su

definisani

donetim

zakonima

i

podzakonskim

aktima,

a

sa

druge

strane

usaglašenost

svih

tih

regulativa

me

đ

usobno.

Klju

č

ne

re

č

i:

otpad

životinjskog

porekla,

upravljanje

otpadom,

sto

č

arstvo,

veterinarstvo

1.

UVOD

Na

osnovu

brojnih

analiza

stanja

životne

sredine

koje

su

poslednjih

godina

radili

kako

doma

ć

i,

tako

i

stru

č

njaci

iz

Evrope,

nametnuo

se

zaklju

č

ak

da

je

neadekvatno

postupanje

kako

sa

otpadom

uopšte,

tako

i

sa

opasnim

otpadom,

jedan

od

najve

ć

ih

ekoloških

problema

u

Srbiji.

Konstatovano

je

da

dok

je,

na

bazi

grešaka

iz

prošlosti,

me

đ

unarodna

javnost

postala

svesna

rizika

od

neadekvatnog

upravljanja

otpadom

po

zdravlje

 č

oveka

i

životnu

sredinu,

svest

srpske

javnosti

o

ovom

problemu

nije

dovoljno

razvijena.

Generisanje

otpada

prisutno

je

kao

pojava

u

svim

sferama

funkcionisanja

ljudske

zajednice,

od

svakodnevnih

ku

ć

nih

aktivnosti,

pa

do

svih

grana

privrede

i

poljoprivrede.

Ovom

prilikom

 ć

e

biti

dat

poseban

osvrt

na

doma

ć

e

zakone

i

propise

koji

regulišu

upravljanje

otpadom

životinjskog

(animalnog)

porekla

,

nastalog

kao

posledica

obavljanja

sto

č

arske

delatnosti,

tj.

nastalog

u

objektima

za

uzgoj

doma

ć

ih

životinja.

Kako

je

ovakav

otpad

nastao

s

jedne

strane

usled

fizioloških

procesa

doma

ć

ih

životinja,

a

sa

druge

usled

veterinarsko

‐

medicinskih

intervencija,

on

spada

u

biološki

otpad,

a

dobrim

delom

i

u

biohazardni

otpad

ili

medicinski

otpad.

Nepravilno

i

rizi

č

no

postupanje

i

upravljanje

otpadom

životinjskog

porekla,

predstavlja

UPRAVLJANJE

INDUSTRIJSKIM

OTPADOM

III

38

ozbiljan

problem

zaštite

životne

sredine.

Uginule

životinje

na

farmi

odlažu

se

u

improvizovane

jame

grobnice,

zakopavaju

na

improvizovanim

sto

č

nim

grobljima,

ili

  č

ekaju

na

transport

do

kafilerije.

To

predstavlja

veliki

ekološki

rizik

i

izvor

zaraza.

Kao

posledica

dolazi

do

zaga

đ

ivanja

zemljišta,

vode

i

vazduha

hemijskim

jedinjenjima

razli

č

itog

sastava

nastalim

kao

produkt

raspadanja

organskih

materija

i

lekova.

S

obzirom

na

ovu

  č

injenicu,

name

ć

e

se

potreba

da

svi

koji

se

bave

uzgojem

stoke,

kako

vlasnici

farmi,

tako

i

vlasnici

malih

poljoprivrednih

gazdinstava,

treba

da

poseduju

elementarna

znanja

o

upravljanju

otpadom

životinjskog

porekla,

te

da

angažuju

stru

č

no

osposobljene

kadrove

za

upravljanje

ovom

vrstom

otpada,

kontinuirano

ili

po

potrebi.

2.

OTPAD

ŽIVOTINJSKOG

POREKLA

I

OPŠTA

ZAKONSKA

REGULATIVA

O

OTPADU

U

REPUBLICI

SRBIJI

Prva

me

đ

unarodna

definicija

otpada

data

je

EU

Direktivom

75/442/EEC,

koja

je

nakon

što

je

pretrpela

više

izmena

i

dopuna

(EU

Direktiva

87/101/EEC

i

EU

Direktiva

91/156/EEC),

zamenjena

novom

EU

Direktivom

2006/12/EC.

Opasan

otpad

definisan

je

Bazelskom

konvencijom

1989.

godine,

i

EU

Direktivom

91/689/EEC.

Prvi

Evropski

katalog

otpada

i

Lista

opasnog

otpada

publikovani

su

1994.

godine

kao

dva

odvojena

dokumenta.

Evropski

Katalog

otpada

i

Lista

opasnog

otpada

se

koriste

za

klasifikaciju

svih

vrsta

otpada,

uklju

č

uju

ć

i

i

opasan

otpad,

i

napravljeni

su

da

stvore

jasan

sistem

za

klasifikaciju

otpada

unutar

EU.

Dopunjena

Lista

otpada

i

Lista

opasnog

otpada

(Consolidated

EWC

–

European

Waste

Catalogue

)

stupile

su

na

snagu

2002.

godine.

U

republici

Srbiji

upravljanje

otpadom

regulisano

je

Zakonom

o

upravljanju

otpadom

(“Službeni

glasnik

Republike

Srbije”

br.

36/09

i

88/10),

koji

je

u

svojoj

prvoj

verziji

stupio

na

snagu

u

maju

2009.

godine,

a

koji

je

pretrpeo

izmene

i

dopune

u

decembru

2010.

godine.

Ovaj

Zakon

je

usaglašen

sa

EU

Direktivama,

a

iz

njega

je

proizašao

Pravilnik

o

kategorijama,

ispitivanju

i

klasifikaciji

otpada

(“Službeni

glasnik

Republike

Srbije”

br.

56/10),

 č

iji

sastavni

deo

su

prilozi

koji

obuhvataju:

ƒ

Prilog

1

–

Katalog

otpada

(usaglašen

sa

Evropskim

katalogom

otpada

iz

2002.)

ƒ

Prilog

2

–

Q

lista

–

Kategorije

otpada

(Anex

I

EU

Direktive

75/442/EEC)

ƒ

Prilog

3

–

Y

lista

–

Kategorije

ili

srodni

tipova

opasnog

otpada

(Aneksi

I

i

II

Bazelske

konvencije)

ƒ

Prilog

4

–

C

lista

–

Komponente

otpada

koje

ga

 č

ine

opasnim

(Aneks

II

EU

Direktive

91/689/EEC)

ƒ

Prilog

5

–

H

lista

–

Karakteristike

otpada

koje

ga

 č

ine

opasnim

(Aneks

III

EU

Direktive

91/689/EEC)

ƒ

Prilog

6

–

D

lista

–

Operacije

odlaganja

(Aneks

IIA

Direktive

91/156/EEC)

ƒ

Prilog

6

–

R

lista

–

Operacije

iskoriš

ć

enja

otpada

(Aneks

IIB

Direktive

91/156/EEC)

Na

osnovu

Kataloga

otpada

(Prilog

1),

otpad

životinjskog

porekla

koji

se

stvara

u

objektima

za

uzgajanje

životinja

može

se

razvrstati

u

3

grupe:

ƒ

indeksni

broj

02

01

02

–

otpad

od

životinjskog

tkiva;

ƒ

indeksni

broj

02

01

06

–

životinjski

feces,

urin

i

  đ

ubrivo

(uklju

č

uju

ć

i

i

otpadnu

slamu),

te

č

ni

otpad,

sakupljen

odvojeno

i

tretiran

dalje

od

lokacije

stvaranja;

ƒ

indeksni

broj

18

02

–

otpadi

od

istraživanja,

dijagnostike,

tretmana

ili

prevencije

bolesti

životinja

(18

02

01

–

18

02

08)

Najuopštenije

gledano,

sav

otpad

životinjskog

porekla

koji

se

generiše

u

objektima

za

uzgajanje

životinja,

može

se

razvrstati

u

2

osnovne

grupe,

i

to:

ƒ

otpad

koji

je

nastao

kao

posledica

fizioloških

procesa

uzgajanih

doma

ć

ih

životinja,

i

to

bi

bio

otpad

kome

se

na

osnovu

Kataloga

otpada

može

dodeliti

indeksni

broj

02

01

02

i

02

01

06;