DEPARTMAN ZA UMJETNOST I FILOLOŠKE NAUKE
Studijski program: Engleski jezik i književnost
Dominantne stilske figure u poemi Gavran Edgarda Alana Poa
(Seminarski rad iz predmeta: Uvod u teoriju književnosti)
Mentor:
Student:
Novi Pazar, jun, 2026.
Apstrakt
U seminarskom radu se analizira upotreba dominantnih stilskih figura u
poemi „Gavran“ (
The Raven
) Edgara Alana Poa i njihova uloga u oblikovanju
specifičnog pesničkog izraza. Takođe, dat je kratak osvrt na biografiju čuvenog
pisca, kao i na njegovo stvaralaštvo. Za predmet rada izabrani su segmenti
poeme u kojima se posebno ističu: simbol, refren, aliteracija, asonanca i
onomatopeja. Analiza je sprovedena na osnovu samog teksta dela i Poove
sopstvene teorijske postavke o svesnom konstruisanju pesničkog efekta.
Rezultati pokazuju da audio-vizuelne i značenjske figure u ovom delu
funkcionišu simbiotski, stvarajući unutrašnju tenziju i gradaciju psihičkog
stanja lirskog subjekta. Zaključuje se da stilske figure u „Gavranu“ nisu samo
dekorativni elementi, već primarni gradivni materijal strukture koji
obezbeđuje jedinstvo utiska.
Ključne reči:
Edgar Alan Po, Gavran, stilske figure, analiza, simbol, refren.
1. Uvod
Edgar Allan Poe je svetski poznat po svom tmurnom stilu pisanja priča i
poema. Svojevrsni osnivač detektivskog žanra i jedan od najpoznatijih pisaca
fikcije XIX veka, Poe je popularizovao žanr „crnog romantizma“ koji se bavi
tugom, gubitkom ljubavi i patnjom za prošlim vremenima te konstatuje kako
su prizori demona i duhova u stvari odrazi ljudske duše – svi aspekti koji se
provlače kroz ceo njegov kanon. E. A. Poe je često pisao o ljudskoj propasti -
kako pojedinca, tako i društvenog sistema. Smatrao je da je žudnja za prošlim
vremenima jedna od najuzvišenijih tema u umetnosti. „
Gavran
“ je
nedvosmisleno najpopularniji od svih njegovih radova. Poema je objavljena
1845. godine i koristi nadnaravne narativne elemente inspirisane mitologijom,
religijskim pisanjima, klasičnim radovima svetske literature i tadašnjim
popularnim poemama. Poe je opisao sopstveni proces stvaranja „
Gavrana
“ u
eseju „
Filozofija kompozicije
“, gde je obrazložio da svoje pesme piše tako da
postigne jednu čitavu celinu koristeći sve elemente pesme – nakon uvida u to,
koju emociju želi preneti putem dela, menja i utiče na delo i njegov sled. Ton i
okruženje, sukob i likovi po njemu su sekundarni elementi. To objašnjava
zašto se neki prividno bitni elementi u „
Gavranu
“ i ne pojavljuju. Narator nije
uopšte predstavljen kao lik, već postoji samo kao element koji pripomaže u
dočaravanju željenog smera dela. Njegovo obrazloženje pisanja poema je
ključno u izradi interpretacije „
Gavrana
“ predstavljene u ovom radu –
korišćenje dominantnih stilskih figura za uspostavljanje glavnog koncepta koji
se pojavljuju u kasnijim delovima rada.
Rad je strukturisan tako da se koncizno dotiče svih relevantnih aspekata
povezanih sa temom. Razmatraju se dominantne stilske figure u poemi i
njihova funkcija u građenju pesnikove vizije. Fokus istraživanja usmeren je na
analizu simbola, refrena, aliteracije, asonance i onomatopeje, s obzirom na to
da ove figure čine skelet cele kompozicije.
Cilj ovog rada je da se kroz stilističku analizu pokaže na koji način upotreba
ovih izražajnih sredstava utiče na izražajnost teksta i kako Po uspeva da
apstraktne pojmove poput neprolazne tuge, gubitka i mentalnog poniranja
pretoči u konkretne zvučne i vizuelne slike.
Rad je podeljen na teorijski uvod, tekstualnu analizu po nivoima figura i
završno sinergističko razmatranje. U uvodnom delu je opisana pesnikova
1
