Studijskog programa: SOCIJALNI RAD
SEMINARSKI RAD
Predmet: OSNOVE PSIHOPATOLOGIJE
Tema: ALKOHOLIZAM I NARKOMANIJA U SELIMA SRBIJE
Beograd, 2020. godina
4
našem društvu sve izraženija. Prve grupe narkomana pojavile su se u Beogradu, Nišu i to su
uglavnom bili mladići iz imućnijih porodica. U to vreme malo se znalo o drogama, nije postojala
stručna literatura, već se narkomanija smatrala i vezivala za „bolest kapitalističkog društva“: Od
1965. godine u našoj zemlјi stalno je prisutan trend rasta upotrebe PAS naročito poslednjih deset
godina, uz pojavu novih sintetičkih droga. Ne postoje precizni podaci o broju osoba koje
povremeno upotreblјavaju, zloupotreblјavaju ili su zavisne od PAS. Pošto upotreba PAS sve više
dobija pandemijski karakter, uz medicinske, ekonomske i društvene posledice koje je prate,
borba u većini zemalјa dobija širi društveni značaj. Situacija u Srbiji vezana za zloupotrebu PAS
je takva da je sve više zavisnika posebno među mladima. Droga se može naći svugde i na
svakom mestu: na ulici, u školama, kafićima, klubovima. Ne samo u gradovima, već i u selima.
Za alkoholizam postoji i dalјe visok stepen tolerancije, bez obzira što se zna koliko je
štetan za psihofizičko zdravlјe. Srbija je po potrošnji alkohola malo iznad evropskog proseka
(8,63 litara po glavi stanovnika u odnosu na evropski prosek 8,39). Procenjuje se da u Srbiji ima
oko 170.000 narkomana, a samo u Beogradu 30.000. U bolnicama se leči godišnje oko 600
narkomana (Nikolić, 2007: 238-239).
Na teritoriji Republike Srbije, seosko stanovništvo je u periodu 2002. – 2011. smanjeno
za 311.139 stanovnika (10,9%), opavši na nivo ispod 3 miliona, te tako danas čini 40,6%
ukupnog stanovništva Srbije. Promene unutar seoskog okruženja: pražnjenje sela, depopulacija,
raspad polјoprivrednih domaćinstava, ekonomski zastoj polјoprivrede i sela, dezorganizacija
porodice, kriza sistema vrednosti su realnost sa kojom se ruralni prostor suočava. Seoska
područja se odlikuju manje raznovrsnim ekonomijama sa višim stopama nezaposlenosti i nižim
nivoom obrazovanja. Niži nivo obrazovanja seoskih stanovnika povećava šanse da će njihove
porodice trpeti negativne posledice takvog po zdravlјe rizičnog ponašanja kao što je
alkoholizam. Seoska područja se odlikuju većim nivoom siromaštva, lošijim uslovima stanovanja
i većim napuštanjem škole od gradskih područja. Pored toga, starije osobe i vrlo mlade čine veći
deo seoskog stanovništva, što je dovelo do većeg odnosa zavisnosti i veće potrošnje na socijalne
i lјudske usluga za podršku ovim grupama. Seoske porodice imaju manje šanse da budu
zdravstveno osigurane od urbanih porodica i da imaju veće izdatke za zdravstvenu zaštitu iz
sopstvenog džepa.
Novija istraživanja empirijski su potvrdila da se u selima Srbije zapaža prisustvo tzv.
„kruga propadanja“ u kome niska gustina naselјenosti stvara nedostatak kritične mase korisnika
usluga, potrošača i proizvođača. Pored žena, mladi na selu se takođe suočavaju sa visokim
rizicima od isklјučenosti sa tržišta rada (Cvejić, Babović, Petrović, Bogdanov; 2010).
Veća stopa siromaštva u ruralnim područjima predstavlјa rizik za porast bolesti
zavisnosti, jer su se ruralna područja pokazala kao osetlјivija na ekonomsku krizu u odnosu na
grad. Ruralno stanovništvo je u nepovolјnijem položaju od urbanog, po opremlјenosti i
odgovarajućom infrastrukturom.
Alkohol je detektovan kao primarni uzrok zloupotrebe u ruralnim područjima. Sve veći
broj dokaza sugeriše da je konzumacija alkohola i prevalencija poremećaja usled upotrebe
alkohola visoka ili viša u nekim seoskim sredinama nego u urbanim. Ovo se posebno odnosi na
ruralna područja koja se suočavaju sa ekonomskim zaostajanjem i razvojnim ograničenjima, kao
