Arhiv veterinarske medicine, vol. 3, br. 1, 63-72, 2010.
Ristić M. i dr.: Struktura zoonoza u AP Vojvodini ...
Originalan naučni rad UDK 619:616.995.132(497.113)"2000/2009"
STRUKTURA ZOONOZE U AP VOJVODINI
U PERIODU 2000-2009. GODINA
Miroljub Ristić
1
, Zorica Šeguljev
1
, Branka Vidić
2
, Vladimir Petrović
1
, Svetlana Ilić
1
1
Institut za javno zdravlje Vojvodine, Novi Sad,
2
Naučni institut za veterinarstvo "Novi Sad", Novi Sad
Kratak sadržaj
Podaci ukazuju da više od 1.400 danas poznatih mikroorganizama koji izazivaju infekcije ljudi,
61% poreklom je od životinja. Lista poznatih zoonoza se stalno proširuje, prepoznaju se i otkrivaju nove
bolesti. Zbog toga zoonoze predstavljaju značajan zdravstveni i ekonomski problem u čitavom svetu.
Učešće oboljenja ove grupe u nacionalnoj patologiji stanovništva jednog područja zavisi od prisustva i
rasprostranjenosti žarišta, vrste rezervoara, primene i efikasnosti preventivnih mera. Cilj ovog rada je da
analizira strukturu zoonoza i distribuciju vodećih zoonoza u populaciji AP Vojvodini. Analiza je
napravljena na osnovu podataka iz registra zaraznih bolesti koji se vodi u Centru za kontrolu i
prevenciju bolesti Instituta sa javno zdravlje Vojvodine. Obuhvaćen je desetogodišnji period od 2000-
2009. godine. Od 70 zaraznih bolesti, koje podležu obaveznom prijavljivanju na osnovu važećeg
zakonskog propisa, polovinu čine oboljenja ove grupe. Analizom su obuhvaćena samo ona oboljenja
koja su svrstana u grupu zoonoza i zoonotičnih vektorskih bolesti, a registrovane su u toku poslednjih
10 godina. U posmatranom periodu u AP Vojvodini je registrovano 15 oboljenja koja se prijavljuju u
grupi zoonoza i zoonotičnih vektorskih bolesti. Prema visini incidencije, vodeća oboljenja ove grupe su
lajmska bolest, sa prosečnom incidencijom od 9,91/100.000 i trihineloza, sa prosečnom incidencijom od
6,40/100.000 (tabela 1). Toksoplazmoza, Q groznica, leptospiroze i ehinokokoza se u Vojvodini
registruju kontinuirano a prosečna incidencija je ispod 1/100.000. Raspon minimalne i maksimalne
registrovane incidencije pokazuje da u posmatranom periodu nije bilo značajnih razlika u
epidemiološkoj situaciji ovih bolesti. Ostale zoonoze se registruju diskontinuirano ili izuzetno retko,
kao autohtone ili importovane (lajšmanijaza) bolesti. U ovoj grupi oboljenja je registrovan 41 slučaj sa
smrtnim ishodom. Najveći broj smrtnih slučajeva prouzrokovan je tetanusom i leptospirozama. Letalitet
od tetanusa je 54,55% a oboleli i umrlih pripadaju najstarijoj životnoj dobi. Letalitet od leptospiroza je
12,0% za razliku od tetanusa, bolesnici pripadaju produktivnoj životnoj dobi. Registrovana incidencija
zoonoza u humanoj populaciji ne odražava realnu situaciju, s obzirom da zavisi od stepena
prepoznavanja i mogućnosti dijagnostike. Neke vektorske zoonoze, kao što su krpeljski
meningoencefalitis i encefalitis Zapadnog Nila, koje se javljaju u Evropi, uključujući i zemlje iz našeg
okruženja, u našoj pokrajini kao i u čitavoj zemlji nisu registrovane, što ne isključuje postojanje rizika
od infekcije ili mogućnost da se ova oboljenja pojave.
Ključne reči: zoonoze, struktura, ljudi, AP Vojvodina
STRUCTURE AND DISTRIBUTION OF LEADING ZOONOSES
IN VOJVODINA IN 2000-2009 PERIOD
Miroljub Ristić
1
, Zorica Šeguljev
1
, Branka Vidić
2
, Vladimir Petrović
1
, Svetlana Ilić
1
1
Institute for Public Health of Vojvodina, Novi Sad,
2
Scientific Veterinary Institute "Novi Sad", Novi Sad
Abstract
The data show that from more than 1.400 today known microorganisms, that cause infections
in human population, 61% is of animal origin. The list of known zoonoses is enlarged every day, new
diseases are recognized and discovered. Because of this, zoonoses are significant health and economical
problem in the world. The participation of these diseases in national pathology of the inhabitants of
Arhiv veterinarske medicine, vol. 3, br. 1, 63-72, 2010.
Ristić M. i dr.: Struktura zoonoza u AP Vojvodini ...
certain area depends on the presence and number of foci, type of reservoir species, application and
efficency of prophylactic measures. The goal of this paper is to analyze the structure and distribution of
leading zoonoses in the population of AP Vojvodina. The analysis is made according to the data from
the register of infectious diseases - Center for Disease Control and Prevention, Institute for Public
Health of Vojvodina. The period included in this study is from 2000 to 2009. From 70 infectious
diseases, which are to be declared according to national legislative, half of them are zoonotic diseases.
In this analysis we treat only zoonotic diseases and vector borne zoonotic diseases registered in past 10
years. In the period included in this study 15 zoonotic diseases and vector borne zoonoses have been
registered in AP Vojvodina. The highest level of incidence is for lyme disease, with the average
9,91/100.000 and trichinellosis with the average 6.40/t 100.000 (Table 1). Toxoplasmosis, Q fever,
leptospirosis and echinococcosis have been registered in Vojvodina regularly, and the average incidence
is below 1/100.000. The range from minimal to maximal registered incidence shows that there was not a
significant difference in epidemiological situation of these diseases. Other zoonoses have been
registered rarely and occasionally, as autochthonous or imported diseases (leishmaniasis). In this group
of diseases 41 deaths have been registered. Most of it was caused by tetanus and leptospirosis. The
lethality rate of tetanus was 54.55% and the patients were of the oldest age. Lethality rate from
leptospirosis was 12.0%, and unlike tetanus, the patients belonged in the middle age group. The
registered incidences of zoonoses in human population do not present the real situation because of the
diagnostic and rapid recognition of symptoms. Some vector borne zoonotic diseases, like for example
tick born meningoencephalitis and West Nile Virus fever, which regularly occur in Europe and
surrounding countries, have not yet been registered in our region and Serbia. However, the risk from the
infections and a possibility of occurrence is not eliminated.
Key words: zoonoses, structure, humans, AP Vojvodina
UVOD
Pre više od jednog veka, nemački patolog Rudolf Virhof uveo je termin zoonoze,
ukazujući na vezu između bolesti ljudi i životinja. Vremenom je značenje ovog termina
prošireno i zoonoze se definišu kao oboljenja koja se u prirodnim uslovima prenose i
održavaju među životinjama i ljudima.
Navodi se da je od preko 1.400 danas poznatih mikroorganizama, koji izazivaju
infekcije ljudi, 61% poreklom od životinja (Taylor i sar., 2001). Lista poznatih zoonoza se
stalno proširuje, prepoznaju se i otkrivaju nove bolesti, a 60,3% pretećih zaraznih bolesti
(emerging infectious diseases) čine upravo oboljenja ove grupe (Jones i sar., 2008).
Zbog toga zoonoze predstavljaju značajan zdravstveni i ekonomski problem u čitavom
svetu. Učešće oboljenja ove grupe u nacionalnoj patologiji stanovništva jednog područja
zavisi od prisustva i rasprostranjenosti žarišta, vrste rezervoara, primene i efikasnosti
preventivnih mera. Cilj ovog rada je da analizira strukturu zoonoza i distribuciju vodećih
zoonoza u populaciji AP Vojvodini.
MATERIJAL I METOD
Analiza je napravljena na osnovu podataka iz registra zaraznih bolesti koji se vodi u
Centru za kontrolu i prevenciju bolesti Instituta za javno zdravlje Vojvodine. Obuhvaćen je
desetogodišnji period od 2000-2009. godine. Od 70 zaraznih bolesti, koje podležu obaveznom
prijavljivanju na osnovu važećeg zakonskog propisa, polovinu čine oboljenja ove grupe
(Zakon o zaštiti stanovništva..., 2004). Analizom su obuhvaćena samo ona oboljenja koja su
svrstana u grupu zoonoza i zoonotičnih vektorskih bolesti, a registrovane su u toku poslednjih
10 godina. Ostale zoonoze, koje podležu obaveznom prijavljivanju, ili nisu registrovane u
posmatranom periodu ili su svrstane u grupu crevnih zaraznih bolesti (salmoneloze,
kampilobakterioza i druge).
