JU MJEŠOVITA SREDNJA ŠKOLA
"HASAN KIKIĆ" GRADAČAC
SREDNJA STRUČNA SAOBRAĆAJNA ŠKOLA
ZANIMANJE: Vozač motornih vozila
MATURSKI RAD
TEMA: MEĐUNARODNI PREVOZ U
DRUMSKOM SAOBRAĆAJU
Školska godina 20006/07 Učenik : Čolić
Muamer
1. UVOD
Čovjek tokom svog razvoja, kroz historiju, razvija i usavršava
sredstva sa kojima zadovoljava svoje potrebe, pa tako razvija i
sredstva drumskog saobraćaja i transporta i njegovu
infrastrukturu. Od davnina čovjekova je težnja da za svoje potrebe
vrši premještanje materijalnih dobara, kao i da on sam mijenja
mjesto svoga boravka pomoć nekog pomoćnog sredstva.
Praktično je nemoguće prebrojiti gdje se sve saobraćaj primjenjuje,
u kakvoj vožnji i koliki mu je značaj u sadašnjim uslovima i daljem
razvoju društva u cjelini. Saobraćaj ima izuzetan značaj za razvoj
svake zemlje i svake privredne grane. Najveći obim saobraćaja
obavlja se drumskim saobraćajem,
i to drumskim prijevoznim sredstvima tj: motornim vozilima.
Transport je složena i raznovrsna privredna djelatnost. Pojmovi
saobraćaja i transporta često se prepliću zbog međusobne sličnosti
i iz tog razloga je potrebno poznavati definiciju jednog i drugog.
Transport predstavlja premještanje ljudi i tereta sa mjesta na
mjesto, kao i prijenos informacija i energije sa jednog mjesta na
drugo. U zavisnosti od vrste onog što se transportira i načina na koji
se transportira, transportni proces se realiziraju kao prenošenje,
proticanje, prevlačenje itd.
Saobraćaj je organizirano kretanje transportnih jedinica na istoj
mreži saobraćajnica. Saobraćaj je neželjena posljedica transporta.
Saobraćaj postoji samo ako postoje transportne jedinice koje se
kreću po zajedničkoj mreži. To znači, da kod cjevovodnog
transporta i dalekovoda ne postoji saobraćaj (nema transportnih
jedinica) iako postoji transport.
zadovoljavaju potrebe privrede i društva, u ratnim prilikama
dobivaju posebne zadatke.
2.1. Podjela saobraćaja
Transport kao oblast materijalne proizvodnje odvija se u različitim
prirodnim uslovima, pomoću raznovrsnih sredstava za rad, za
različite korisnike, raznim organizacionim metodama i na raznim
područjima. Na taj način vršimo k1asifikaciju saobraćaja po
pojedinim kriterijima.
Prema načinu prevoženja i saobraćajnim putovima, saobraćaj se
dijeli na:
1. kopneni saobraćaj (drumski,.željeznički, cjevovodni i
vertikalni),
2. vodeni saobraćaj (pomorski, riječni, kanalski i jezerski),
3. zrakoplovni saobraćaj (avionski i helikopterski) i
4. PIT saobraća1(poštanski i telekomunikacioni).
Prema vrstama prijevoza saobraćaj se dijeli na:
1. putnički saobraćaj (prijevoz putnika) i
2. teretni saobraćaj (prijevoz tereta).
Prema domenu djelovanja saobraćaj se dijeli na:
1. međunarodni (inozemni) saobraćaj i
2. unutrašnji saobraćaj.
Unutrašnji saobraćaj se dijeli na:
- republički,
- međukantonalni (regionalni),
- kantonalni (međuopćinski),
- općinski (lokalni)
- 3 -
Međunarodni saobraćaj se dijeli na:
- pogranični
- međuteritorijalni
- tranzitni
Prema organizaciji prevoženja razlikujemo sljedeće vrste prijevoza:
1. linijski (utvrđena relacija, red vožnje i tarifa)
2. slobodni (relacije se utvrđuju za svaki pojedini slučaj)
3. prigodni (organ izu je se povremeno)
2.2. Saobraćaj kao veliki sistem
Uređeni sklop određenih dijelova tj. svrsishodno sastavljena cjelina
zove se sistem.
Saobraćajni sistem je velik i složen dinamički sistem koji ima svoju
funkciju, struktura, elemente i veze između elemenata, svoje
podsisteme, hijerarhiju, svoje okruženje i svoju dinamiku.
Strukturu saobraćajnog sistema čine elementi sistem i način na
koji su oni međusobno povezani pri obavljanju njihovih funkcija.
Zadatak (funkcija) saobraćajnog sistema je da što bolje zadovolji
potrebe za premještanjem dobara, za prijevozom ljudi, prijenosom
vijest. Postoje razlike u broju i strukturi stanovništva, gustini
naseljenosti, navikama, potrebama za putovanjem i potrošnjom
dobara. Postoje razlike u strukturi privrede. Na strukturu utiču
prirodni uslovi, historijski uslovi, razvijenost nauke i tehnike.
Funkcija saobraćajnog sistema se ispoljava kao potražnja na tržištu
saobraćajnih usluga. Ispunjavanjem svojih funkcija, saobraćajna
proizvodnja zadovoljava potrebe privrede i društva.
2.3. Elementi saobraćajnog sistema
Pošto je saobraćajni sistem velik i složen sistem, on sadrži velik broj
elemenata a to su:
- saobraćajnice (željezničke pruge, putevi, vodeni putevi)
- stabilni objekti (aerodromi, luke, pristaništa, željezničke i
autobusne stanice, poslovne zgrade, cjevovodi, telegrafski i
telefonski vodovi, centrale i dr.)
- vozna i plovna sredstva (autobusi, trolejbusi, tramvaji,
kamioni, vagoni, lokomotive, brodovi, avioni)
- pretovarni i drugi uređaji (dizalice, viljuškari, palete,
kontejneri, transportne trake) za manipulacijom teretom
- kadrovi, škole i fakulteti, naučne ustanove koje prate i
proučavaju saobraćaj
Prema namjeni motorna-vozila se dijele na:
a) putnička vozila.
- putnički automobili
- autobusi
- trolejbusi
- motocikli
b) teretna vozila
- teretni automobili
- vučna vozila (tegljači i traktori)
- specijalna vozila (cisterne, hladnjače, kiperi, furgoni,
kontejneri, vozila hitne pomoći, vatrogasna vozila, pokretne
radionice)
- 5 -
Prema osnovnim karakteristikama motorna vozila se dijele na:
a) Prema vrsti motora
- vozila sa SUS motorima (Oto i Dizel motori)
- vozila sa elektromotorom
b) Prema nosivosti (broju mjesta)
- teretna motorna vozila male nosivosti do 2,5 t
- teretna motorna vozila srednje nosivosti do 5 t
- teretna motorna vozila velike nosivosti preko 5 t
c) Prema broju mjesta putnička vozila se dijele na:
- mali autobuse 12-21 sjedišta (sjedište za vozača)
- srednje autobuse 22-39 sjedišta (2 sjedišta za vozno osoblje)
- velike autobuse sa 40 i više sjedišta
d) Prema vrsti pogona motorna vozila se dijele na:
- vozila umjerenih snaga, koja služe za vožnju po dobrim
putevima i za manja opterećenja
- vozila visoke vrijednosti trenja (polugusjeničari, gusjeničari),
namijenjena za kretanje po lošim putevima, po blatu,
snijegu, ledu, kao i po bespuću,
e) Prema obliku karoserije motorna vozila se mogu podijeliti na:
- vozila sa otvorenom karoserijom
