VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U
ZRENJANINU
NASTAVNI PREDMET: Ekologija i zaštita životne sredine
Studijski program:
Zagađenje i zaštita vazduha
- seminarski rad –
PREDMETNI NASTAVNIK
STUDENT, br. ind.:
Dr Danijela Jašin
U Zrenjaninu, mart 2012. god.
Sadržaj:
Uvod...................................................................................................................... 3
1. Izvori nastajanja aero zagađenja...................................................................4
2. Izvori aero zagađenja...................................................................................... 5
3. Rasprostiranje zagađujućih komponenti......................................................6
4. Određivanje emisije i imisije čvstih čestica i gasova....................................7
5. Postupci i uređaji za prečišćavanje gasova...................................................8
5.1. Postupci i uređaji za izdvajanje čvrstih čestica.....................................
9
5.2. Vlažni postupci.....................................................................................
10
5.3. Izdvajanje gasovitih zagađujućih komponenti.....................................
11
6. Prirodni izvori zagađenja vazduha..............................................................13
6.1. Šumski požari kao izvori zagađenja vazduha.......................................
14
6.2. Vulkani kao izvori zagađenja vazduha.................................................
15
7. Veštački izvori zagađenja vazduha..............................................................19
7.1. Saobraćaj kao izvor zagađenja vazduha..............................................
21
7.2. Zagađivanje vazduha iz indsutrijskih i komunalnih deponija..............
22
8. Zaključak........................................................................................................20
Literatura
Kakvo i koliko dejstvo zagađenja na eko sistem će biti zavisi od vrste zagađujuće komponente,
njene koncentracije, dužine vremenskog uticaja, međusobne reakcije primarnih zagađivača.
Mnogi izvori gasova i čvrstih čestica, koje zagađivači emituju direktno u atmosferu, nazivaju se
primarna zagađenja. Zagađivači koji se formiraju u atmosferi kao posledica različitih fizičkih i
hemijskih procesa nazivaju se sekundarni zagađivači.
Izvori primarnog zagađenja, definišu se kao procesi koji ih stvaraju. Najveći broj primarnih
zagađivača emituju se u atmosferu kao posledica sagorevanja, isparavanja, mlevenja, čišćenja.
Isparljive supstance od goriva, boja, fluida za čišćenje, odlaze u atmosferu procesom isparavanja.
Prašina nastaje pri različitim procesima obrade zemlje, azbestne čestice pri oštećenju ili razgradnji
izolacije cevovoda i sl. Izduvni automobilski gasovi i gasovi iz elektrana nastaju kao posledica
sagorevanja.
1. IZVORI NASTAJANJA AERO ZAGAĐENJA
Najveći deo zagađujućih komponenti nastaje u procesima proizvodnje energije. S obzirom na
energetsku strukturu u Srbiji osnovni nosilac fosilne energije je lignit – ugalj niskog energetskog
nivoa. Pri sagorevanju ovoga energenta nastaje značajna emisija zagađujućih komponenti ugljen-
dioksida, azotnih oksida, sumpornih oksida, čađi i pepela čiji nivo značajno zavisi i od tehnologije
sagorevanja. Domaći ligniti sadrže visok procenat sumpora što za posledicu ima emitovanje velike
količine sumporovih oksida So
x.
Pored energetike veliki zagađivači vazduha su hemijska industrija, metalurgija, poljoprivreda,
industrija za mehaničku preradu materijala, transportna sredstva i niz manjih zagađivača u koja se
ubrajaju i domaćinstva kao izvori zagađenja.
Ivore zagađenja zavisno od mobilnosti zagađenja delimo:
* nepokretni (elektrane, industrijski objekti i sl.)
* pokretni (automobili, avioni i sl.)
Razvojem poljoprivrede i sve većim njenim proizvodnim potrebama povećava se i broj aero
zagađivača, počev od neprijatnih mirisa sa farmi i klanica do zagađenja česticama iz sušara,
semenara, uređaja za transport i sl. Značajna zagađenja nastaju od skladištenja i rasprašivanja
agrohemijskih sredstava (npr. od aktivnosti poljoprivredne avijacije).
Tabela 2. Gasovita aero zagađenja
sumpora veća od maksimalno dozvoljene količine u područijima Banata, Srema, Mačve, severne
Šumadije i Stiškog kraja.
Sumpor vodonik, H
2
S vrlo otrovan gas, najčešće nastaje u rafinerijama nafte i gasa. Fosilna
goriva sadrže odgovarajući procenat sumpora. Najviše ga ima u uglju od 1 do 6 procenata. Polovina
od toga je hemijski vezana a druga polovina je fizički vezana i značajan deo od nje se može
odstranjivati pripremnim pranjem uglja. U sirovoj nafti i njenim frakcijama a anročito u prirodnom
gasu prisustvo sumpora je značajno manje, npr. benzin ima manje od 1 ppm sumpora.
Azot i njegovi oksidi NO, NO
2
, NO
3
, N
2
O
3
, N
2
O
4
i N
2
O
5
, su značajni zagađivači, a dva
najprisutnija zagađivača su azot monoksid NO i azot dioksid NO
2
. Oksidi azota nastaju u ložištima
pri procesu sagorevanja a potiču od azota iz vazduha. Povećana količina NO javlja se u dimnim
gasovima pri temperaturama višim od 1400
. Neke okside emituju procesi za proizvodnju azotne
kiseline.
Ugljenikovi oksidi su značajan zagađivač. Emisija ugljendioksida takođe stalno raste, tako da je
od 8 miliona tona 1960. godine, porasla na 28 miliona tona 1982. godine. Jedan od najvećih koji
nastaje kao posledica nepotpunog sagorevanbja ugljenika. Oko 77% emisije CO potiče iz
transportnih sredstava, pa je njegovo prisustvo u urabanim sredinama najveće u saobraćajnim
špicevima. Kvalitetno projektovana sa maksimalnim sagorevanjem energetska postrojenja
proizvode manje od 0,5 % emisije CO.
Prisustvo CO u gradskom vazduhu nepovoljno utiče na ljudsko zdravlje direktnim uticajem na
sastav krvi. Hemoglobin ima znatno veći afinitet za vezivanje CO (formirajući ugljen hemoglobin
COHb) nego kiseonika, tako da njegovo prisustvo smanjuje količinu kiseonika u krvi. Smanjeno
prisustvo kiseonika u krvi umanjuje moždane funkcije, rad kardio-vaskularnog sistema, podstiče
simptome angine pektoris, kod gravidnih osoba nepovoljno utiče na fetus i sl. Količina COHb
formirana u krvi zavisi od koncentracije CO i dužine vremenske izloženosti njegovom dejstvu.
Procentualni nivo ugljen hemoglobina utvrđuje se sledećim izrazom (Ott i Mage, 1978):
%COHb=β
%COHb-procentualna zasićenost ugljen hemoglobina
[CO]-koncentracija ugljen monoksida
γ= 0,402
β= 0,15 % / ppm CO
t-vreme izloženosti, [h]
CO je prisutan i u zatvorenom prostoru. Sagorevanje cigarete sadrži više od 400 ppm CO, a
pušači obično u krvi imaju COHb nivo od 5-10 procenata. Koncentracija CO u barovima i
restoranima se kreće od 20-30 ppm.
