Visoka turistička škola strukovnih studija, Beograd
Kulturno nasleđe i turizam
Seminarski rad
Arhitektura grčkih hramova na Akropolju
Profesor: Kandidat:
Dr Bojana Plemić Tamara Mandić, 50/2014
Beograd, 2015. godina
Sadržaj
Uvod
........................................................................................................................1
1. Istorija Akropolja
.................................................................................................... 2
2. Arhitektura hramova na Akropolju
.............................................................................3
2.1. Partenon
..............................................................................................................5
2.2. Erehtejon
.............................................................................................................6
2.3. Hram boginje Atine Nike
....................................................................................... 7
3. Akropolj kroz vreme
................................................................................................8
4. Akropoljski muzej
...................................................................................................9
5. Kako sačuvati Akropolj od surovosti današnjeg sveta
..................................................10
6. Turistička valorizacija
............................................................................................11
Zaključak
................................................................................................................12
Literatura
................................................................................................................ 13
Poreklo ilustracija
.....................................................................................................14
1. Istorija Akropolja
Arheološka nalazišta su pokazala da Akropolj vodi poreklo jos iz doba paleolita ( oko
30000-10000 godina p.n.e.)
1
, ali prvi put je bio naseljen za vreme neolita. Tada su ljudi
naseljavali pećine oko Akropoljskog brda.
Tokom Mikenskog doba oko XIII veka p.n.e Akropolj su naseljavali mikenski kraljevi,
koju su podigli zidove oko njega. U gradu je bila podignuta tvrđava, u kojoj su živeli kraljevi, sa
manjim naseljima oko nje. Da bi izdvojili i sačuvali svoj grad, podigli su zid od oko osam metra
visine, a zidovi su se pored toga sastojali od dve barikade i jedne kule, koja je služila za
odbranu. Mikenski zid je bio još dugo u upotrebi, sve do V veka p.n.e., do rata sa Persijancima.
Ostaci zidina se mogu videti i danas na jugoistoku Propileja.
U VI veku p.n.e., za vreme vladavine Peisistratos-a, na severoistočnoj strani brda se gradi
hram posvećen boginji Atini. Hram je bio poznat i pod nazivom "Bluebeard"
2
(prev. plava
brada), jer su se na njemu nalazile skulpture tri čoveka sa telom zmije, čije su brade bile tamno
plave. Kasnijih godina se gradi još jedan hram, poznat kao Stari hram. Iz hramova su pronađeni
mnogi ostaci, kao i dokumenta koja svedoče o usponu antičke Atine tokom Peisistratosove
vladavine. Nakon Maratonske bitke (490. godina p.n.e.), hram “Bluebeard” (slika 2.) je bio
uništen, i na njegovom mestu je sagrađen novi i
veći hram, “Stariji Partenon”. Osim hrama,
uništena je i mikenska kapija, koja je zamenjena
“Starim Propilejem”, koji je imao versku
namenu.
Nezadovoljni gubitkom, Persijanci opet
napadaju Atinu, i spomenici bivaju uništeni.
Ostaci su se zakopavali kako bi bili sačuvani, i
oni su danas poznati kao “Persijske ruševine”.
Akropolj svoj vrhunac dostiže tokom Zlatnog
doba Atine, kada se grade hramovi poput
Partenona, Erehteona i drugih. Taj period je
trajao za vreme vladavine Perikla. O samim
hramovima više u narednim poglavljima.
Slika 2. Ostaci hrama “Bluebeard”
1
Ancient Greece I
2
Ancient Greece II
2. Arhitektura hramova na Akropolju
Hramovi na Akropolju predstavljaju pravi vrhunac grčke umetnosti i arhitekture. Periklova
ideja pri pliniranju izgradnje Akropolja bila je ta da on, osim što je bio napravljen u čast
bogovima, bude i podsetnik o snazi Atine. Brdo bogova je bilo isključivo sveto mesto,
posvećeno njihovoj boginji zaštitnici. Prema njihovoj kulturi veruje se da je boginja Atina
pobedila boga Zevsa, te je ona izabrana da bude njihov simbol grada, i najveći hram je posvećen
njoj. Osim hrama, bila je izgrađena statua u njenu čast. Fidijino delo, napravljeno od slonovače i
zlata. Statua je bila postavljena na dnu naosa, tako da je svako ko se penjao i ulazio na Akropolj,
mogao da je vidi. Tokom IV veka statuu odnose u Carigrad nakon čega se gubi svaki njen trag.
Kada se govori o strukturi hramova, svaki hram po sebi je poseban i lepo urađen. Oni su rađeni u
dorskom i jonskom stilu.
Slika 3.- Rekonstrukcija Akropolja
Dorski stil
3
(slika 4.) je prvi i osnovni stil u grčkoj arhitekturi. On se sastoji iz tri osnovna
dela, a to su stub, stepenasta platforma i glavni venac. Stub čine stablo, na kome se mogu videti
vertikalne brazde (kanelure), i kapitel, koji se sastoji iz ehinusa u obliku jastučeta i abakusa,
osnosno četvrtaste ploče. Glavni venac ili entablature je složen i podeljen na arhitrav, koga čini
niz kamenih blokova koji se nalaze na stubovima zatim friz sa metopama i triglifima, i istureni
venac.
3
Janson 1994, 90.
