FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE
SEMINARSKI RAD
ULOGA SVJETSKE BANKE U ZEMLJAMA U
RAZVOJU
STUDENT:
MENTOR:
2. UTICAJ
MEĐUNARODNIH
FINANSIJSKIH
ORGANIZACIJA NA RAZVOJ
Međunarodne finansijske organizacije osnivaju se međunarodnim ugovorom ili
sporazumom većeg ili manjeg broja savrmenih zemalja, s ciljem rješavanja razvojnih,
stabilizacionih, finansijskih, monetarnih i drugih sličnih problema zemalja članica.
Potreba osnivanja međunarodnih i regionalnih finansijskih instituacija, koje će uticati na
međunarodni monetarni i finansijski sistem, na promet proizvoda, usluga i kapitala, a
naročito na sistem i tehniku međunarodnog platnog prometa, i brži razvoj zemalja u
razvoju, posebno se nametnula poslije Drugog svjetskog rata od 1945. godine pa do
danas, u svijetu su osnovane brojne finansijske instituacije, i to monetarne instituacije i
kreditne institucije.
2
Uprkos činjenici da su od 1945. godine do danas, u svijetu osnovane brojne
međunarodne finasijske instituacije, čiji je najvažniji zadatak brži razvoj zemalja
članica, odnosno međunarodne ekonomije, kao najizrazitijeg primjera globalne
uslovljenosti svijeta, ostvareni stepen razvoja svjetske privrede nije u skladu sa
očekivanjima, Svjetska privreda je i dalje opterećena problemima, kao što su:
–
nedovoljan rast proizvodnje i međunarodne trgovine;
–
izrazita recesija, koja je uslovila porast nezaposlenosti, kako u nerazvijenim,
tako još više u zemljama u razvoju;
–
spor rast svjetske trgovine;
–
kriza dugova zemalja u razvoju;
–
dominacija fluktuirajućih kurseva i relativno visokih kamatnih stopa.
Solidarnost je bitna odlika međunarodnih finansijskih instituacija.
Ona se može izraziti u okviru finansijskih priloga, čime zemlje članice pokazuju
spremnost da prebace sredstva nekoj od instituacija, koja ih pritom redistribuira.
Finansijski prilozi su izraz političke podrške: parlamentarne debate zemalja članica su
često uslov za to. Na taj način se osigurava podrška javnim instituacijama država
članica. U cilju efikasnog funkcionisanja instituacija, politička spremnost zemalja da
2
Klincov, R.,
Međunarodna ekonomija i finansije,
Banja Luka, 2010, str. 266
učestvuju u njima na bazi uzajamnog povjerenja na duži period je bitnija od samog
iznosa finasnijskih sredstava.
Da bi finansijske intitucije bile u stanju da nezavisno funkcionišu, neophodno je da
imaju sopstvene izvore prihoda. Većina međunarodnih finansijskih organizacija
ostvaruje profit. Najveći broj instituacija uspio je da stvori značajna sopstvena sredstva,
jačajući sopstvene pozicije u odnosu na zemlje članice.
Važan faktor za uspjeh međunarodnih finansijskih institucija imaju procedure u kojima
glasovi zavise od ekonomske i finansijske uloge pojedinih zemalja. Glasanje je često
povezano sa finansijskim prilogom, tako da zemlje sa najvećom ekonomskom snagom,
koje daju i najznačajnije finansijske priloge, imaju veća prava u politici određene
institucije. Primat na svjetskom tržištu imaju SAD, koje u najvećoj mjeri ulažu svoja
sredstva i ostvaruju najveći profit.
3
Što se tiče samih finansijskih institucija, možemo slobodno reći da
najveći značaj u
međunarodnim finansijama imaju MFF i Svjetska banka(IBRD i IDA).
MMF
predstavlja glavnu međunarodnu finansijsku instituciju za obezbjeđivanje
platnobilansne podrške državama članicama, dok je Svjetska banka osnovana za
dugoročno finansiranje ekonomskog razvoja nedovoljno razvijenih zemalja. Između ove
dvije institucije postoje bitne razlike.
Tabela 1. Osnovne razlike između MMF-a i Svjetske banke
MMF
SVJETSKA BANKA
Karakter
Monetarna instituacija
Razvoja instituacija
Funkcije
Stabilizacija monetarnog sistema
i finansiranje privremenih
deficita platnog bilansa
Unaprijeđenje i finansiranje
ekonomskog razvoja
Period
Kratkoročni
Dugoročni
Izvori finansiranja
Zvanične rezerve i sostvena
valuta zemlje članice
Zajmovi na međunarodnom
tržištu kapitala
Odobrenje kredita
Svim članicama
Zemljama u razvoju
Period vraćanja duga
3 do 5 godina, ponekad i 10
15 do 20 godina (40 godina za
Međunarodno udruženje za
razvoj
3
Klincov, R.,
Međunarodna ekonomija i finansije,
Banja Luka, 2010, str. 267
