SEMINARSKI RAD
VAŽNOST AUTORITETA U PORODICI
Profesor:
Student:
Prof dr Saša Stepanović
Nedeljković Tijana 12/18
U Beogradu,
2019. godine
4
1. PORODICA
Reč
porodica
se danas odnosi na različite pojmove. U užem smislu to su rodbinski povezane
osobe koje žive pod istim krovom. Tačnije to su otac, majka i deca (biloška ili usvojena
).
*1
Dakle predstavlja univerzalnu ljudsku zajednicu koju čine odrasli reproduktivno sposobni
partneri i njihovo potomstvo, ali i dalji srodnici koji žive zajedno sa njima. Obično
se sastoji od
jednog ili dva roditelja i njihove dece. Međutim porodicu mogu sačinjavati i članovi koji nisu
nužno u krvnom srodstvu, na primer prilikom usvajanja dece. Takođe pored roditelja i dece u
porodicu spadaju: unuci, deda i baba, tj. svi koji su rođeni u porodici i svi koji su postali članovi
porodice preko sklapanja braka. [1]
Porodica nastaje putem braka između muškarca i žene u kojem se rađaju deca. Brak je
osnova porodice. Porodica je primarna grupa i intimna zajednica, dok je brak društvena priznata
veza između muškarca i žene. Svako društvo je zainteresovano da uređuje odnos muškarca i
žene, jer iz tih odnosa se rađaju deca, bez kojih ne bi moglo opstati društvo. Sa psihološke tačke
je bitno da porodica obezbeđuje sigurnost, osećanje pripadanja i emocionalnu bliskost.
Porodica je prvo socijalno i životno okruženja u kome se dete nalazi. U tom malom kolektivu
dete stiče prva iskustva o ljudima, o njihovim međusobnim odnosima, o životu i njegovim
problemima, kao i iskustvo o samom sebi, o svojoj ličnoj vrednosti, o svom položaju u ljudskoj
zajednici. Takođe izgrađuje svoje lične stavove prema svetu. Upravo ta prva iskustava i učenje
su temelj razvoja deteta, tako da možemo reći da su ova iskustava najvažnija. Ona u detetu
ostavljaju najdublji trag. Pri tome dete nesvesno uzima odrasle kao uzor, oponaša ih, ali se ne
zadržava na tome. Dakle, porodica je posrednik između deteta i šire društvene zajednice. Ona je
najpogodnija škola kako za emocionalne tako i za socijalne odnose. [2]
Svaki roditelj treba da bude i vaspitač svog deteta, a da bi to postigao on mora, između
svega ostalog, imati autoritet, koji mora izgraditi.
1.1 Vrste porodica
U zavisnosti od kritrijuma mogu se razlikovati sledeci oblici porodice:
Prvi oblik porodice je totemskog klana za koju je karakteristično zajedničko ime svih
pripadnika roda, što je simbolizovano znakom i verovanjem o zajednickom poreklu. Deca se u
ovoj porodici određuju po materinskoj liniji, jer u njenoj osnovi leži grupni brak u kojem se ne
zna ko je otac, ali kako je rađanje pod zaštitom klana, sva deca su na neki način njegova,
zajednička. Istorijski posmatrano ovo je doba matrijarhata.
5
Iz totemske porodice razvoja se porodična kućna zajednica. Pojavom očinske porodice se
krvna veza određuje prema ocu. Istorijski gledano ovo je period kada uloga oca postaje veoma
važna za porodicu i naziva se još period patrijarhata.
U patrijahalnoj konjugalnoj porodici je razvijena dominacija patrijahalnog vođe, starešine
koja donosi određivanje potomstva isključivo po očinskoj liniji. Starešina porodice ima
apsolutnu vlast, nad svim članovima porodice, a naročito nad ženama i odlučuje o udaji, ženidbi,
a često i o začeću i broju dece.
Individualna konjugalna porodica obeležava savremeno društvo. Ova porodica je
zasnovana na monogamiji i nju čine samo najbliži srodnici, roditelji sa decom. Odluke o
potomstvu donose supružnici zajednički, a ono se računa po obe linije, očevoj i majčinoj. Uloga
oca je uslovljena delom iz biološke delom iz društvene aktivnosti.
Postoje i drugi kriterijumi za odredivanje oblika porodice kao što su:
– tradicionalna - porodica gde su uloge raspodeljene prema polu i uzrastu. U ovakvoj
prodici tačno se zna položaj i uloga koji imaju muški članovi porodice, i kakva prava i obaveze
imaju žene;
– patrijahalna – počiva na vrhovnom neprikosnovenom autoritetu oca »glave porodice«, u
ovakvoj porodici najveći autoritet ima otac koji donosi sve odluke i njegova reč je posladnja;
– egalitarna (demokratska) – porodica gde je raspodela uloga među polovima i
generacijama u skladu sa sklonostima i sposobnostima svojih članova;
– matrilinearna – to je porodica u kome se srodstvo računa po majci;
– patrilinearna – u kojoj se »porodicna loza« vodi po ocu i njegovim muškim precima;
– bilateralna – srodstvo se racuna po obe linije;
–nuklearna – ovu porodicu sacinjavaju roditelji i deca. Ovakv oblik porodice je
karakteristican za savrmeno doba;
– proširena- ovu porodicu cine i bliži i dalji srodnici koji žive pod istim krovom i u
zajedničkom domaćinstvu;
– potpuna – to je ona porodica koja se sastoji od supružnika i dece;
– nepotpuna – ovo je porodica u kojoj nedostaje jedan supružnik – roditelj ( zbog razvoda,
smrti ili iz drugih razloga);
– integrisana – to je porodica gde postoji čvrsta povezanost članova porodice. U ovakvoj
porodici njeni clanovi se osećaju sigurno, zašticeno i oni donose zajedničke odluke koje su
integrisane. Kod članova ove porodice usađen je veliki osećaj pripadnosti.
– dezintegrisana – karakteriše udaljavanje članova jednih od drugih, odsustvo zajednickih
vrednosti i ciljeva, emocionalno »hlađenje« i ravnodušnost, povlačenje u sebe ili vezivanje za
osobe van porodice. Za ovakvu porodicu možemo reći da ne postoji duboka emocionalna
