1
PREDMET: BUDŽET I TREZOR
Seminarski rad:
Budžetska neravnoteža i privredna nestabilnost
Student: Profesor:
Jović Gordana Prof. dr Baroš Grozda
Banja Luka, mart, 2024
2
Uvod
:
Javni sektor ima značajnu ulogu u svim savremenim privredama i društvima.
Uticaj države na privredu ostvaruje se preko različitih mehanizama. U većini razvijenih
zemalja i zemalja u tranziciji javni sektor kroz poreze i javnu potrošnju preraspodeljuje
oko 40% BDP, a u nekim zemljama i više od toga. U modernim privredama država je
najveći poslodavac koji zapošljava značajan procenat radne snage. Država dio svojih
aktivnosti finansira zaduživanjem usljed čega se pojavljuje kao pojedinačno najznačajniji
učesnik na finansijskom tržištu. Država ključno utiče na privredu i preko uloge
regulatora - ona donosi propise kojima se definišu pravila ponašanja učesnika na tržištu
i obezbjeđuje primjenu tih propisa. Nerijetko država, kroz propise nameće privredi i
građanima dodatne troškove, mimo onih koje se realizuju kroz poreze. Država je takođe
odgovorna, da odgovarajućom kombinacijom ekonomskih politika, a naročito monetarne
i fiskalne obezbjedi makroekonomsku stabilnost. Rezimirajući prethodno može se
zaključiti da javni sektor utiče na alokaciju resursa, preraspodjelu dohotka i da svojom
aktivnošću obezbjeđuje makroekonomsku stabilnost.
Budžet, budžetski prihodi i rashodi, kao njegove glavne stavke moraju biti detaljno planirani, kako
bi se izbjegla budžetska neravnoteža.
4
2. Funkcije budžeta
Budžet je kompleksan dokument (zakon) koji na specifičan i veoma odredjen način koristi elemente
mnogobrojnih drugih zakona, bilo da se radi o javnim prihodima ili o javnim rashodima, te iz toga
proistiću njegove brojne funkcije.
Funkcije budžeta su vezane za ciljeve koje država želi i planira da ostvari kroz jednogodišnje
djelovanje budžeta.
Osnovne funkcije budžeta sledeće:
•
ekonomska,
•
politička,
•
pravna,
•
planska,
•
finansijska i
•
kontrolna.
Budžet predstavlja finansijski akt, predračun prihoda i rashoda, međutim sve je veći značaj budžeta
kao instrumenta ekonomske politike.
-
Ekonomska funkcija budžeta je posebno značajna.
Ona proizilazi iz instrumenata koje država koristi za ostvarivanje ekonomskih ciljeva preko politike
rashoda i prihoda, budući da direktno utiče na raspodjelu društvenog proizvoda
.
Očigledna je direktna povezanost budžeta sa kretanjima u privredi, s obzirom da budžet ima
neposredan uticaj na pojedine ekonomsko-političke mjere.
Ovaj uticaj budžeta dolazi do izražaja preko dijelovanja prihoda i rashoda budžeta, kao i njegovih
sastavnih dijelova, na proizvodnju, potrošnju, cijene, investicije i slično.
