TEMA: EKONOMIKA FILMSKE INDUSTRIJE
SEMINARSKI RAD
4
1. FILMSKA INDUSTRIJA
1.1. Istorija filmske industrije
Početak filmske industrije datira iz 19. vijeka sa razvojem fotografije i pokretnih slika. Pioniri
kao što su Thomas Edison, brat Louis Lumière i George Méliès eksperimentisali su sa
tehnologijama prikazivanja pokretnih slika. Nijemi filmovi postali su popularni tokom ranih
decenija 20. vijeka. Ovo je period kada su se pojavili prvi filmski studiji poput Biograph
Company, Edison Studios i Keystone Studios. Klasični filmovi poput "Metropolis" (1927) i
"Napoleon" (1927) su izlazili iz ove ere.
Razvoj tehnologije zvuka označio je prelazak iz ere
nijemog filma u eru zvučnog filma. Film "The Jazz Singer" (1927) smatra se prekretnicom u
ovom procesu. Ova inovacija otvorila je vrata za nove oblike naracije i izraza u filmu.
Ovaj
period karakteriše ogroman uspon Hollywooda kao svjetskog filmskog centra.
1
Veliki filmski studiji poput Warner Bros., MGM, Paramount i drugi dominirali su industrijom.
Ovo je bilo doba holivudskih ikona poput Charlieja Chaplina, Marlene Dietrich i Humphreya
Bogarta.
Popularizacija televizije imala je značajan uticaj na filmsku industriju. Kako su ljudi
više vremena provodili kod kuće gledajući televiziju, bioskopski prihodi su opali, a industrija je
morala pronaći nove načine privlačenja publike, što je rezultiralo razvojem širokog ekrana, 3D
tehnologije i drugih inovacija.
Ovo je period kada su se pojavili novi filmski pravci poput
Francuske Nouvelle Vague, koji su donijeli nove ideje i estetike u svjetsku kinematografiju.
Takođe, ovo je doba kada su se filmske industrije drugih zemalja, poput Indije i Hong Konga,
počele afirmisati na globalnom tržištu.
U ovom periodu, razvoj digitalnih tehnologija transformisao je način na koji se filmovi
proizvode, distribuiraju i konzumiraju. Specijalni efekti postali su sve napredniji, a internet je
otvorio nove kanale distribucije i promocije filmova.
Početkom 21. vijeka, uspon streaming
platformi poput Netflix-a, Amazon Prime-a i Hulu-a promijenio je pejzaž filmske industrije.
Ovo je dovelo do novih načina gledanja filmova i serija, kao i promjene u poslovnim modelima
i strategijama filmskih studija. Ovo su samo neki od ključnih momenata u bogatoj istoriji
filmske industrije, koja je kontinuirano evoluirala pod uticajem tehnoloških inovacija, kulturnih
promjena i ekonomskih faktora.
1
Rut Tausi (2002) „Ekonomika kulture“, Beograd
5
1.2. Tehniče promjene
Filmska industrija je stara stotinak godina i od početka je bila internacionalna, uz prisutan
razvoj i nadmetanje tehnologija i ideja koje su proticale između Australije, Francuske, Engleske
i Sjedinjenih Država. Poput drugih novih industrija, bilo je potrebno da prode neko vrijeme prije
nego što su se tehnologije za sadržaj i prenošenje pokretnih slika organizovale u okviru jednog
standardnog obrasca, pa su u prvo vrijeme filmovi prikazivani u improvizovanim prostorima.
Na kraju su se u svakom gradu planski gradili bioskopi u ekstravagantnom stilu, a dvorane su
kasnije adaptirane kako bi primile tehnološke inovacije u zvuku i prikazivanju slike koje su
uslijedile.
U godinama između dva rata i odmah nakon Drugog svjetskog rata, prije nego što se televizija
Obrela u svačijoj kući. Odlasci u bioskop bili su izuzetno popularni, bili su to pravi „izlasci':
nakon B filma prikazivane su Pate vijesti, potom najave za naredne sadržaje i vjerovatno, neki
crtani film, nakon čega bi uslijedio A film, u pauzama su se iz otvora pred platnom pojavljivale
orgulje sa sve orguljašem, koji je zabavljao publiku dok su kupovali sladoled i kokice. Pojedini
bioskopi su se specijalizovali za emitovanje isključivo crtanih filmova i u svim bioskopima je
bilo uobičajeno da se sadržaj stalno ponavlja kako bi publika mogla da uđe kad poželi i da ode
kada bi film počeo ponovo.
2
Bioskopi su bili vlasništvo filmskih studija na vrhuncu Holivudskog sistema studija, od
dvadesetih do četrdesetih godina dvadesetog vijeka, kada su organi za borbu protiv trustova
prekinuli vertikalnu integraciju jednog i drugog u čuvenom „slučaju Paramaunt". Broj gledalaca
je na Zapadu opao tokom sedamdesetih i osamdesetih godina dvadesetog vijeka, pa su ogromni
bioskopi iskorišteni za drugu namjenu, ili su podjeljeni i pretvoreni u multiplekse. Sada se
filmovi snimaju u digitalnoj tehnologiji i mogu se uz pomoć satelita poslati u bilo koji
specijalno opremljeni bioskop na bilo kojoj tački planete.
2
Rut Tausi (2002) „Ekonomika kulture“, Beograd
