rizik od obolijevanja za čak 10-43% u odraslih. Do suženja dišnih puteva dolazi zbog
edema sluznice dišnih puteva, zatim zbog zadebljanja mišića i povećanja broja i
veličine žlijezda u stijenci dišnih puteva, pojačanog lučenja guste i ljepljive sluzi iz
žlijezda te poremećaja mehanizama čišćenja dišnih puteva.

U   kasnijoj   fazi   bolesti   dolazi   do   oštećenja   pluća   i   dišnih   puteva,   što   doprinosi
smanjenju protoka zraka. Uzrok svih navedenih poremećaja je upala koja nastaje kao
posljedica   dugotrajnog   i   kontinuiranog   izlaganja   dimu   cigareta   ili   drugih   štetnih
agenasa. Trajna upala dovodi i do poremećaja ravnoteže brojnih enzima u plućnom
tkivu, što dovodi do oštećenja dišnih puteva i pluća. Dolazi i do daljnjeg širenja upale
na druge organe i organske ssisteme. Najčešće su to srce, koštano-mišićni ssistem
te   središnji   živčanisistem.   HOPB   se   može   javiti   i   u   nepušača,   međutim   95%
bolesnika su pušači. Nije u potpunosti poznato zašto se bolest javlja i kod nepušača.
Najvjerojatniji razlog je izloženost pasivnom pušenju i drugim štetnim česticama u
zraku kao i genetska predispozicija.

(slika 2.)

Pušenje to jest cigarete su glavni uzrok bolesti pluća

Ipak, u jednom znatno manjem procentu HOBP nastaje i kod nepušača jer postoje
i drugi faktori rizika za nastanak HOBP, a to su:



Prašine i hemikalije na radnom mjestu

(isparenja, iritansi i dimovi) kada je

eskplozija dovoljno intenzivna ili dugotrajna.



Zagađenje vazduha u zatvorenom prostoru

nastalo od sagorjevanja

bioloških goriva za kuhanje i zagrijavanje u slabo provjetrenim prostorima.



Zagađenje vazduha na otvorenom

prostoru dodatno opterećuje plića

udahnutim česticama, iako izgleda da je njegova uloga u izazivanju HOBP
mala.



Pasivno pušenje

može biti faktor pogoršanja disajnih simptoma.



Urođeni deficit alfa-1-antitripsina (AAT).

To je genetski oblik HOBP i prilično

je rijedak. Prenosi se rođenjem preko jednog ili oba roditelja. Početak tipičnih
simptoma emfizemske bolesti kod osoba sa deficitom AAT je obično u trećoj ili
početkom četvrte decenije života, Što je znatno ranije nego HOBP kod
pušača. Deficit se dijagnostikuje posebnim krvnim analizama.

Hronična opstruktivna bolest pluća je oboljenje srednje i starije životne dobi. Ona
nastaje poslije dugogodišnjeg izlaganja štetnim faktorima, najčešće duhanskom
dimu.

4. ETIOLOGIJA I PATOFIZIOLOGIJA

Pušenje cigareta je osnovni faktor rizika u većini zemalja, iako samo oko 15% pušača
razvija klinički izraženu HOPB. Pušenje 40 i više kutija cigareta godišnje je osobito
prediktivan faktor za razvoj bolesti. Dim od izgaranja bioloških goriva koji potječe od
kuhanja ili grijanja je dodatni važan faktor u nerazvijenim zemljama. Pušači s
bronhalnom reaktivnošću (utvrđena pojačana osjetljivost na udahnuti metakolin), čak
i bez kliničkih znakova astme su izloženi povećanom riziku za razvoj HOPB nego oni
bez preosjetljivosti.

Niska tjelesna težina, pobolijevanje od respiratornih bolesti u djetinjstvu, pasivno
pušenje, zagađenost zraka, prašina (npr. mineralna ili pamučna prašina) ili izloženost
hemijskim spojevima (npr. kadmij), doprinose riziku za HOPB, iako su od manjeg
značaja u odnosu na pušenje.

Genetski faktori također doprinose nastanku bolesti. Najbolje je definiran manjak α1–
antitripsina kao značajan uzrok emfizema u nepušača, dok u pušača utječe na
sklonost bolesti. Polimorfizam gena za mikrosomalnu epoksid hidrolazu, protein koji
veže vitamin D, IL–1β i antagonist receptora za IL–1 je povezan s brzim padom
FEV1 u odabranoj populaciji.

U genetski osjetljivoj populaciji, izloženost inhalacijskim pokretačima izaziva upalni
odgovor u bronhima i alveolama što vodi u bolest. Smatra se da je upalni proces
potpomognut aktivnošću proteaza uz smanjenje antiproteazne aktivnosti.

Proteaze pluća kao što su:

elastaza iz neutrofila, metaloproteinaze iz matriksa i

katepsini,   razlažu   elastin   i   vezivno   tkivo   u   normalnom   procesu   tkivne   reparacije.
Njihova   aktivnost   je   uravnotežena   sa   antiproteazama   kao   što   su α1–antitripsin,
inhibitor   leukoproteinaze   iz   bronhalnog   epitela,   elafin   i   tkivni   inhibitor
metaloproteinaze iz matriksa. U oboljelih od HOPB, aktivirani neutrofili i druge upalne
stanice oslobađaju proteaze u sklopu upalnog procesa. Aktivnost proteaza nadilazi
djelovanje antiproteaza pa dolazi do razgradnje tkiva i hipersekrecije sluzi.

Aktivacija neutrofila i makrofaga dovodi do nakupljanja slobodnih radikala, aniona
superoksida   i   vodikova   peroksida,   koji   inhibiraju   antiproteaze   uzrokujući
bronhokonstrikciju,   edem   sluznice   i   hipersekreciju   sluzi.   Neutrofili   induciraju
oksidativno   oštećenje,   oslobađaju   profibrotične   neuropeptide   (npr.   bombezin),
smanjuju   razinu   faktora   rasta   vaskularnog   endotela   čime   pospješuju   nastanak
infekcije.

Bakterije, posebno

Haemophilus influenzae

naseljavaju inače sterilne distalne

dišne putove u oko 30% pacijenata s aktivnom HOPB. U teško oboljelih pacijenata
(npr. s prethodnim hospitalizacijama),

Pseudomonas aeruginosa

je česta bakterija.

Neki stručnjaci smatraju da pušenje i bronhoopstrukcija smanjuju odstranjivanje