PJEŠAČKI PROSTORI I KOMUNIKACIJE
(Infrastruktura Cestovnog prometa)
Ime i prezime: Maja Taraba
Kiseljak 14.1.2015
SADRŽAJ
1. UVOD..................................................................................................................................... 1
2. PJEŠAČKI TOKOVI.............................................................................................................. 2
2.1. Razine uslužnosti........................................................................................................ 4
2.2. Definicije pješačkih površina.....................................................................................5
2.3. Dimenzioniranje pješačkih površina,trotoara.............................................................6
2.4. Opremanje i energetska efikasnost pješačkih prijelaza.............................................8
3. BICIKLISTI I PJEŠACI....................................................................................................... 10
3.1. Biciklistički tokovi...................................................................................................11
3.2. Bicikl najjeftinije prijevozno sredstvo....................................................................14
3.3. Definicije biciklističkih staza.................................................................................19
4. ZAKLJUČAK....................................................................................................................... 31
LITERATURA..........................................................................................................................32
POPIS SLIKA........................................................................................................................... 33
POPIS TABELA....................................................................................................................... 34
2
2. PJEŠAČKI TOKOVI
Primarne karakteristike pješačkog prometnog toka na pješačkim prometnicama su po
prirodi slični karakteristikama toka vozila na dionici ceste.
Kao i kod prometnog toka vozila na dionici postoje brojni indikatori stupnja mobilnosti za
pješačke tokove na pješačkim prometnicama. Jedna od principijelnih mjera mobilnosti je
vezana za mogućnost slobodnog izbora brzine kretanja pješaka. Drugi indikatori mobilnosti
uključuju mogućnost prestizanja sporijih pješaka, mogućnost kretanja u pravcu normalnom na
pravac glavnog toka pješačkog prometa ili u smjeru suprotnom od smjera glavnog toka, kao i
opću mogućnost manevriranja bez naglih promjena brzine, smjera ili tempa kretanja. Dodatni
faktori uključuju komfor, pogodnosti, sigurnost, zaštitu i ekonomičnost.
Da bi se kompletirala ova analiza osnovnih relacija između pješačkog protoka i
odgovarajućeg raspoloživog prostora po pješaku mora se analizirati efektivna širina pješačke
prometnice.
Da bi se izbjegla interferencija pri prolasku dva pješaka, svaki od pješaka treba imati na
raspolaganju najmanje 0.80 metara širine prometnice. Pješaci koji se poznaju i koji se kreću
zajedno, kretati će se čak i na blizini od 0.65 metara mjereno od centra do centra.
Bočni razmak manje od 0.60 metara između nepoznatih prolaznika se uglavnom javlja samo
kada je raspoloživi prostor manji od oko 0.5 metara kvadratnih po osobi. Prema tome,
umnošci vrijednosti od oko 0.80 metara mogu se koristiti za proračun čiste širine pješačke
prometnice potrebne da bi zadani broj ljudi mogao kretati usporedo u svojevoljno formiranoj
grupi ili da bi jedna grupa pješaka mogla proći pored druge grupe pješaka.
Pješaci u pokretu izbjegavati će rub pločnika i neće se previše približavati zidovima zgrada.
Prema tome, uzduž oba ruba pješačke prometnice javlja se neiskorišteni prostor koji se mora
isključiti iz nominalne širine prometnice kada se proračunava projektni protok pješaka. Ova
"razdvojna" zona iznosi ukupno 0.80 metara računajući kombinirani efekt utjecaja ruba
pločnika i zidova zgrada. Također treba isključiti traku zauzetu od strane zaustavljenih
pješaka u blizini zgrada i fizičkih prepreka kao što su stupovi ulične rasvjete, poštanski
sanduk…
Efektivna širina pješačke prometnice predstavlja dio pješačke staze koji je pod razumnim
okolnostima na raspolaganju za prolazak pješačkog toka koji se kreće kroz promatrano
3
područje.
Kriteriji za diferencijaciju različitih razina uslužnosti kod pješačkog toka su nužno neprecizni,
međutim, moguće je predložiti odgovarajuća područja prostora po pješaku i brzina protoka
koje se mogu upotrijebiti za utvrđivanje kriterija za kvalitetu toka.
Jedan od važnih kriterija razina uslužnosti je brzina. Pri brzinama od 46 metara u minuti ili
manjim, pješak se mora kretati neprirodnim pokretima. Pri prosječnoj brzini od 46 metara u
minuti odgovarajući prostor po pješaku se nalazi u području 0.6 do 0.8 kvadratnih metara. Pri
raspoloživom prostoru od 1.5 kvadratna metra po pješaku ili manje, čak i najsporiji pješaci
koji bi inače izabrali brzinu kretanja od 46 metara u minuti moraju usporiti kretanje.
Drugi indikator razine uslužnosti je mogućnost da se održava protok u sporednom smjeru
nasuprot smjeru glavnog toka.
1
1
http://www.prometna-zona.com/gradski-tehnologija-007znacajke_prometnog_toka.php
5
Pješačke ulice su one ulice u kojima nije dozvoljen motorni saobraćaj, izuzev
eventualno za potrebe dostave ili odvoza smeća, režimski definiran. Takodjer , pješačke ulice
su prohodne u slučajevima hitnih intervencija (hitna pomoć, vatrogasna služba, policija,
komunalna vozila i sl.). Kreiranje pešačkih ulica treba podsticati u što većoj mjeri uz pravilno
dimenzionisanje i planiranje ostalih vidova kretanja. Planiranje pješačkih ulica trebalo bi
početi sa odgovorima na pitanje Šta će se dešavati u ovoj ulici? Pješačko kretanje nudi
nekoliko pogodnosti što umanjuje zagađenja, povećanje energetske efikasnosti, povoljnije
pozicije za razne djelatnosti ali i jačanje socijalne interakcije među ljudima. Planiranjem
objekata u kojima se odvijaju svakodnevne aktivnosti tako da oni budu u relativnoj
blizini,ukoliko to mogućnosti dozvoljavaju,omogućava se formiranje naselja i gradskih zona
koje je moguće prelaziti pješke i gdje korištenje automobila nije potrebno. Smatra se da je 400
do 800m razumna distanca za pješačenje ukoliko postoje usputna mjesta za odmor,jer se ova
razdaljina prelazi za 5-10 min u jednom smjeru. Polupješačke ulice su one u kojima je brzina
vozila veoma mala. Trotoari su dio površine ulice, između kolovoznog ivičnjaka i regulacione
linije ulice koji je po pravilu uvijek izdignut iznad površine kolovoza a dominantno je
namjenjen kretanju pješaka. Pješačke staze su površine za kretanje pješaka koje se nalaze
izvan ulice, u unutrašnjosti blokova, parkovskih ili nekih drugih površina.Pri njihovom
planiranju treba voditi računa o ciljevima puta,lakoj i interensantnoj prohodnosti od polazišta
do cilja,interakcijom sa mjestima zadržavanja i slično. Pješački prelazi su mesta koja dijele
pješaci, vozači i, na nekim mjestima, biciklisti, i kao takva su mjesta potencijalnog
konflikta.Da bi se izbjegli konflikti potrebno je da se pješački prelazi tretiraju kao integralna i
kritična komponenta uličnog sistema, a ne kao smetnja.
Zone pješačkih prelaza trebalo bi da ispune najmanje četiri cilja:
da najave prisustvo zone prelaza ulice;
da uspore sredstva saobraćaja koja prolaze kroz datu zonu;
da maksimalno skrate vrijeme i dužinu prelaza za pješake;
da označe jasnu i nedvosmislenu zonu namjenjenu pješacima i biciklistima.
Strategije za planiranje pješačkih prijelaza zavisi od veličine ulice, obima saobraćaja i
inteziteta pješačke aktivnosti. Podvožnjaci i nadvožnjaci su pješački prelazi na nivou ispod
