INTERNACIONALNI UNIVERZITET U GORAŽDU
FAKULTET DRUŠTVENIH NAUKA
STUDIJSKI PROGRAM: MENADŽMENT
PREDMET: SOCIOLOGIJA
SEMINARSKI RAD
TEMA: SOCIOLOGIJA MENADŽMENTA
Mentor: Student:
Prof.dr.Šefket Krcić
Kurtović Nedim
Goražde , decembar 2016.g.
menadžmenta nalazi svoje mesto između ekonom-skih, organizacionih, kulturoloških,
psiholoških, pa i političkih nauka.
NASTANAK SOCIOLOGIJE MENADŽMENTA
Nastanak sociologije menadžmenta kao posebne nauke vezuje se za potrebu savremenog
društva da što kompleksnije i što obuhvatnije izuči menadžment kao proces upravljanja i da
istraži sve društvene faktore koji na njega utiču. U skladu sa takvom društvenom potrebom,
proces konstituisanja sociologije menadžmenta vezuje se za kraj 80-ih i početak 90-ih godina
20. vijeka (D. Ž. Marković, 1999), pri čemu se posebno ukazuje da je nastala u okviru
sociologije rada, kao i da se osnovni cilj njenog proučavanja odnosi na mehanizme
upravljanja u tržišnim društvima kako bi se izvršilo upoređivanje sa upravljanjem u
netržišnim društvima i kako bi se rezultati tih proučavanja mogli praktično primjeniti u novim
uslovima . Međutim, nastanak sociologije menadžmenta najtešnje je povezan sa razvojem
naučne organizacije rada, sa naučno-tehnološkim revolu-cijama i naučno-tehničkim
progresom. Pronalazak i primena prve parne mašine (1784. godine) doveli su do prve
industrijske revolucije, a pronalazak i uvođenje električne energije u proces proizvodnje kao
pokretačke snage (1884. godine) do druge industrijske revolucije, nakon čega je nastao period
stalnog usavršavanja industrijske proizvodnje. Za proces industrijalizacije karakteristične su
specijalizacija, uvođenje pokretne trake, standardizacija, potreba da se sinhronizuje napor i rad
velikog broja ljudi, zatim koncentracija resursa, kao i novi tokovi koncentracije i
centralizacije kapitala. Sve je to uticalo na promjene u organizaciji i upravljanju, što je opet
dovelo do novih podjela rada, do promjena u profesionalnoj strukturi i pojave novih profesija
i specijalizacija. Tako je početkom 20. veka upravljanje preduzećima preraslo u posebnu
naučnu disciplinu. Prvu naučnu koncepciju organizacije proizvodnog procesa ustanovio je
Frederik Tejlor, koji je pokušao da za svaku radnu operaciju odredi “jedini najbolji način” da
se ona izvrši. Mjerenje osnovnih radnikovih pokreta neophodnih da bi se izvršio određeni
posao vršio je kod najboljih, a ne kod prosječnih radnika, i to samo u određenom periodu, a ne
u punom radnom vremenu. Norme koje je tako utvrdio dovele su do pogoršanja i fiziološkog i
duhovnog stanja radnika, tako da je organizacija rada, zasnovana na ovakvim mjerilima,
dovodila do zamora radnika. To je dovelo do novih istraživanja zamora u toku rada, koja su
opet pokazala da zamor nije rezultat fiziološkog stanja radnika, nego da zavisi i od nekih
ličnih, ali i socijalnih elemenata. Nova saznanja su usmjerila istraživanja na uticaj radne
sredine na zamor, čime je ustanovljeno da radna sredina treba da bude prilagođena
radnikovim biološkim i psihološkim svojstvima. Ovakva postavka u organizaciji rada dovela
je do izvjesnih pozitivnih pomaka u uređenju radne sredine.Naravno, razvojem mehanizacije i
industrijalizacije dolazilo je do novih problema, koji su se pojavili zbog mehaničkog
ponavljanja određenih pokreta u industrijski specijalizovanom radu. Došlo je do monotonije
rada, tako da se nastavilo sa istraživanjima, i to u cilju traženja takve organizacije koja bi
onemogućila monotoniju i podigla produktivnost rada.
Mnogi eksperimenti koji su u tom smislu vršeni pokazali su da, pored ljudskog faktora, veliki
značaj imaju i društveni faktori. Posebno je ukazano na značaj neformalnih grupa i socijalnih
interakcija u radnoj grupi, kao i na činjenicu da radnicima ne upravljaju samo ekonomski
motivi, već da na njih utiče i snažna unutrašnja potreba da pronađu onu sredinu koja će biti
deo njih i kojoj će pripadati. Time je i upravljanje dobilo svoje osnovne orijentire, a
rukovodioci značajne putokaze za svoj rad.
