EUROPSKA UNIJA I ZAPADNI BALKAN
1 UVOD
1.1
PROBLEM, PREDMET I OBJEKT ISTRAŽIVANJA
Područje istraživanja je veoma široko i ono u najširem smislu obuhvata
društvene i prirodne nauke. Da bismo pristupili istraživanju neophodno je da se
baziramo na naučne oblasti, nakon toga na uže dijelove i pojedine segmente u okviru
društvenih ili prirodnih nauka. Utvrdili smo da je predmet ovog rada priključivanje
jugoistoga Europe, zapadnog Balkana i BiH evropskim integracionim procesima.
Ovo je veoma važan korak i izolacija bi u ovom trenutku nanijela više štete
građanima, nego koristi.
Europska unija nastala je zvanično 7. Februara, kada je potpisan Mastrihtski
ugovor koji je stupio na snagu 1. Novembra, 1993. godine. Nastao je novi politički
entitet – Europska unija, raspadom Sovjetskog saveza (1991. godine), slomom
sovjetkog komunističkog sistema i ujedinjenjem zapadne i istočne Njemačke.
Mnogi aspekti Europske unije su postojali i prije potpisivanja ovog Ugovora
preko raznih organizacija oformljenih pedesetih godina dvadesetog vijeka. Evropska
unija je opisana kao entitet sačinjen od tri stuba:
-
prvi stub čine tri postojeće zajednice - Europska zajednica za ugalj i
čelik, EZ i Europska zajednica za atomsku energiju;
-
drugi stub čini sistem zajedničke spoljne i bezbjedonosne politike;
-
treći stub obuhvata sferu koja se odnosi na pravosuđe i unutrašnju
politiku.
Predsjednici i premijeri evropskih država donijeli su pravi Ustav Europske unije
29. Oktobra, 2004. Godine, koji treba da ratifikuje pojedinačno svaka zemlja
potpisnica. Europska unija trenutno broji 27 zemalja – članica. Veliki broj zemalja
zapadnog Balkana potpisale su Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju, što je
preduslovm za daljnje korake, a to je kandidatura za ravnopravno članstvo u Uniji.
Bosna i Hercegovina je u Luksemburgu, 16. Juna 2008. godine, potpisala Sporazum
o stabilizaciji i pridruživanju sa EU, a od 1. jula, 2008. godine, počinje da se
primjenjuje Privremeni sporazum o trgovini i trgovinskim pitanjima između EU, s
jedne, i BiH, sa druge strane.
1.2
SVRHA I CILJ ISTRAŽIVANJA
Ukoliko želimo postići određeni rezultat u istraživanju nekog priblema
neophodno je da u istraživanje uđemo s postavljanjem cilja. Ciljevi će se postići:
-
Izučavanjem, a nakon toga i analiziranjem razloga osnivanja Europske
unije, njenom ulogom u globalističkom poretku i prema svjetskim silama,
kao što su USA, Ruska Federacija, Kina ili Indija.
-
Sagledavanjem stanja u BiH, pronaći mehanizme za stavaranje ambijenta,
koji je potreban za priključenje zajednici evropskih naroda.
-
Utvrditi modele koji bi efikasno uticali na institucije u BiH i entitetima da
što brže i kvalitetnije sprovedu određene aktivnosti u praksi i na terenu.
-
Uporediti koliko se evropski standardi podudaraju s domaćim i iznaći
rješenja, koja bi doprinjela bržem i efikasnijem usklađivanju.
Cilj iztrađivanja je da dođem do saznanja koji su efekti ulaska u Europsku
unije i na koji način to postići. Drugi cilj je utvrditi u kojoj mjeri je BiH
osposovljena da pristupi ovom izazovu i šta bi se desilo ukoliko bi ostala
izolovana na prostoru Europe. Takođe je bitno doći do saznanja kako će
Europska unija postići ravnotežu, jer je činjanica da se članice i potencijalne
članice veoma razlikuju u mnogo čemu, što može biti prednost, ali i
nedostatak u ovim procesima.
1.3
HIPOTEZA
Sagledavajući važnost hipoteze, njenu funkciju u istraživanju, te predmet i cilj
ovog istraživanja, došla sam do formulisanja slojevite hipoteze koja glasi:
„ Ideja o ujedinjanoj Europi, koja je začeta još davne 1923. godine, takozvanim
Panevropskim manifestom, obnovljena je nakon Drugog svjetskog rata u besjedama
premijera Velike Britanije, Vinstona Čerčila. On je na Univerzitetu u Cirihu, 19.
septembra, 1946. godine, predložio stvaranje „Sjedinjanih evropskih država“,
naglašavajući da „prvi korak u obnavljanju evropske porodine mora biti partnerstvo
Četvrti dio obuhvata zaključak i peti dio je literatura koja je korištena u radu.
1.5
METODE ISTRAŽIVANJA
Istraživački teorijski i praktični rad biće uspješno urađen, ako se sprovode
dobra organizacija i pažljivo odaveru postupci i kvalitetno usklade misaone i
praktične radnje, odnosno primjene adekvatne metode.
Teoretičari obično razlikuju četiri osnovne, standardne naučno istraživačke
metode: dijalektičku, normativnu, eksperimentalnu i istorijsku. Vrijeme je pokazalo
da je takva tvrdnja zastarjela, te da se u današnje vrijeme u naučnom istraživanju
koriste mnogobrojne metode. S obzirom da ova tema pripada društvenim naukama
koristili smo se mnogobrojnim metodama, osim eksperimentalne, koja nije
svojstvena ovoj vrsti istraživanja i rijetko se primjenjuje u ovim oblastima, a najčešće
nikako. Iako je ideja o stvaranju ujedinjene Europe prilično stara, Europska unija je
svoju ekspanziju doživjela tek dvadesetih godina, tako sam se u odabiru opredjelila
za klasične metode, ali i savremenije.
Od metoda posebno je bitno istaći sljedeće: dijalektičku (generalnu), induktivnu,
deduktivnu, istorijsku, metodu analize i sinteze, statističku, komparativnu i
normativnu. Od ovih metoda koristila sam se svim onim što je moglo pomoći u
obradi teme i rješavanju problema radi postizanja zadanog cilja:
Dijalektička metoda dijeli se na apstraktnu i stvarnu. Ona je generalna i
predstavlja osnovnu za sve druge metode u naučno istraživačkom radu. Dijalektička
metoda, osnova je za postavljanje teze, antiteze, sinteze i konačnog rezultata i u radu
sam se rukovodila time. Stvarna dijalektička metoda jeste materijalistička metoda
saznanjem ili konkretna dijalektička metoda, za razliku od Hagelove idealističko
apstraktne metode. „Dakle, Hegel izričito tvrdi da je sudbina svega konačnog da se
prevaziđe i da stvari izlaze pred sud dijalektike; i mi, prema tome, vidimo u
dijelaktici sveopštu nesavladivu silu, pred kojom ništa ne može održati makar ono
smatralo sebe osiguranim i trajnim.“
1) Induktivna metoda koristi se veoma često u istraživanjima u oblasti
društvenih nauka i u klasičnoj logici indukcija je shvatana kao zaključavanje
od posebnog ka opštem. Indukcija je generalizacioni metodski postupak jer
se njom iz posebnih znanja stiču opšta, što je u mom radu često
primjenjivano.
2) Deduktivna metoda ima suprotno značenje od induktivne, jer je dedukcija
zaključivanje od opšteg ka posebnim i podrazumijeva specijalizacioni
metodski postupak, kojim se iz opšteg zakonskog saznanja stiču posebna i
pojedinačna.
3) Istorijska metoda je u ovom radu korišćena veoma iscrpnom, kako bi se od
istorijskih, geostrateških, političkih i ekonomskih faktora u prošlosti, moglo
utvrdidi šta je bila zamisao i ideja tvoraca ujedinjene Europe. Takođe je
bitno dokazati i to šta je prethodilo događajima iz nedavne prošlosti, koji su
u sprezi sa onima koji imaju istorijski karakter.
Izvjesno, ova metoda nije svojstvena samo političkoj istoriji i istorijskim
naukama uopšte zevši: „sve, uključujući sve nauke i metode proučavanja,
ima svoje uzroke, porijeklo, istoriju, razvoj“, kaže tačno Habel.
4) Metoda analize i sinteze je jedna od starijih metoda. Strukturalna analiza je
ona analiza koja se sastoji u otkriću strukture, to jest faktora i osnovnih veza
fakrota ili dijelova predmeta, pojava ili događaja koji se analizom saznaju.
Ukoliko je predmet istraživanja složeniji, utoliko je analiza kao metoda
neophodnija. Ova metoda zapravo predstavlja sređivanje velikog broja
podataka i mome radu je dala doprinos, jer je bveoma bitno utvrditi
prednosti i mane koje donose integracioni procesi na tlu Europe.
5) Statistička metoda je korišćena u onim dijelovima istraživanja, gdje je
vršeno upoređivanje stepena razcijenosti pojedinih zemalja razvijene Europe,
jugoistoka, zapadnog Balkana i BiH, te u pojedinim istraživanjima i
anketama gdje je bilo neophodno iskazivanje u brojevima ili procentima.
6) Komparativna metoda je, takođe, značajno bila zastupljena prilikom izrade
ovog rada. Iako je riječ o starijoj metodi, ona je bila neophodna, kako bi se
moglo u istraživanju doći do određenih saznanja: npr. upoređivanjem
Europske unije s Europskom zajednicom za ugalj i čelik ili Europskom
ekonomskom zajednicom; upoređivanjem zemalja bivše Jugoslavije sa
zemljama razvijenom Zapada.
7) Normativna metoda bila je veoma korisna u istraživanju, posebno kada je
riječ o onim dijelovima rada, gdje je u pitanju zakonodavstvo Europske unije
i njeni pravni akti, kao i zakonodavstvo zemalja pristupnica, koje moraju u
ovoj oblasti ispuniti veliki broj uslova. Ova metoda ima za cilj da nađe ono
što predstavalja ne zakon, nego normu, standard, prosjek u svijetu i životu,
