UNIVERZITET U NIŠU
MEDICINSKI FAKULTET
D I P L O M S K I R A D
NEGA NOVOROĐENČETA SA SEPSOM
Mentor: Student:
prof. dr Hristina Stamenković Žaklina Micaković
Uvod
Sepsa predstavlja sistemski zapaljenjski odgovor na infekciju.
1
Incidencija sepse kod novorođenčadi je 1-10 na 1.000 živorođene dece, a mortalitet
15-50%.
2
Rana neonatalna sepsa (engl. early onset sepsis – EOS) javlja se u prva 72 časa po
rođenju, mada se ponegde u literaturi navode i podaci da se sepsa kod novorođenčadi javlja
između 24 časa i sedam dana po rođenju, i najčešće je izazivaju bakterije koje koloniziraju
porođajni kanal.
3
Kasna neonatalna sepsa (engl. late onset sepsis – LOS) javlja se posle 72 časa od
rođenja, najčešće kod prevremeno rođene dece, kao posledica dugog bolničkog lečenja i
mnogih invazivnih postupaka, a izazivaju je bolnički uzročnici.
4
Stopa smrtnosti novorođenčadi zaraženih sepsom je visoka kada se ona
dijagnostikuje kasno. Ranu dijagnozu je teško postaviti jer su prvi klinički znaci obično
neupadljivi i nespecifični, a često se pogrešno interpretiraju kao respiratorni distres,
fiziološka žutica itd.
1
1. Neonatalna sepsa
Neonatalna sepsa je klinički sindrom multisistemskog oboljenja praćenog
bakterijemijom, sa visokom smrtnošću. Kolonizacija patogenim bakterijama može nastati
transplacentarno, zatim preko inficirane plodove vode (češća je kod ranog pucanja ovojnica)
i perinatalno u toku samog porođaja.
Najčešći uzročnici primarne sepse (vremenom se menjaju) su mikroorganizmi
vaginalne flore: streptokoke grupe B, gram negativne bakterije (escherichia coli), zatim
listeria monocytogenes, staphylococcus, hemophilus influenzae itd. Najčešći uzročnici
intrahospitalne sepse su stafilokoke (naročito staphilococcus epidermidis), zatim gram
negativni bacili (pseudomonas, klebsiella, serratia, proteus) i gljivice. Klinički znaci sepse
su: respirstorni distres sindrom, apnea, letargija, hipo (ređe hiper) termija, žutica, teškoće sa
hranjenjem (uključujući abdominalnu distenziju i povraćanje), ospa, tahikardija, loša
perfuzija periferije. Ponekad na sepsu uputi samo izjava sestre da dete ne izgleda dobro.
Novorođenačka sepsa obeležena je visokom smrtnošću, a kod onih koji prežive
sepsu i njene komplikacije (npr. meningitis), moguće su trajne posledice. Incidenca
novorođenačke sepse, bez striktno sprovedene antibiotske profilakse je između l i 10 na
1.000 živorođene dece.
Slika 1.
Novorođenče sa sepsom
Sindrom novorođenačke sepse može biti uzrokovan i virusnim infekcijama (adeno-,
entero- ili coxsacke virus). Može biti izazvan i polno prenosivim bolestima i virusnim
infekcijama kao što su gonoreja, herpes simpleks virus (HSV), citomegalovirus (CMV),
hepatitis, virus humane imunodeficijencije (HIV), rubela, toksoplasmoza, trihomonas
vaginalis i kandida.
2
1.2. Patofiziologija novorođenačke sepse
Uzročnici novorođenačke sepse su se promenili tokom poslednjih 50 godina.
Staphylococcus aureus i Escherichia coli su bili najčešći uzročnici tokom 1950-tih godina,
dok su ih tokom sledećih dekada streptokoki grupe G zamenili. Staphylococcus aureus se
javljaju kao najčešći gram pozitivni uzročnici. Tokom 90-tih streptokoki grupe B i
Escherichia coli su nastavili da budu najčešći uzročnici novorođenačkih sepsi no sve češće
se nalaze koagulaza negativni Staphylococcus aureus. Povremeno se nalaze kao uzročnici
novorođenačke sepse i drugi uzročnici kao Listeria monocytogenes, Chlamydia pneumonia,
Haemophylus influenzae, Enterobacter aerogenes, Bacteroides i Clostridium.
Sindrom novorođenačke sepse i meningoencefalitis mogu biti uzrokovani i virusnim
infekcijama (adeno-, entero- ili coxsacke virus). Mogu biti izazvani i polno prenosivim
bolestima i virusnim infekcijama kao što su gonoreja, herpes simpleks virus (HSV),
citomegalovirus (CMV), hepatitis, virus humane imunodeficijencije (HIV), rubela,
toksoplasmoza, trihomonas vaginalis i kandida.
Sve veći problem u lečenju predstavljaju organizmi koji su trenutno uzročnici
nozokomijalnih infekcija, koji koloniziraju prostorije, uređaje, osoblje, kojima su posebno
podložna deca niske i vrlo niske mase pri rođenju, a koja borave u jedinicama intenzivnog
lečenja.
5
Staphylococcus epidermidis ili koagulaza-negativni Staphylococcus se sve češće
nalazi kao uzročnik nozokomijalne ili kasne novorođenačke sepse, naročito kod
nedonoščadi, i predstavlja najčešćeg uzročnika kasnih novorođenačkih sepsi u toj grupi
dece. Prevalencija je povezana sa upotrebom plastičnih kanila, umbilikalnih katetera i
drugih intravenskih linija na koje odlično adheriraju polisaharidi bakterijske kapsule.
Adherencija proizvodi stvaranje kapsule između mikroba i katetera što sprečava depoziciju
C3 komplementa i fagocitozu, a i neki proteini poboljšavaju vezivanje na površinu katetera.
Na mestima agregacije organizama stvara se sloj koji osigurava adherenciju za
kateter. Produkcija sluzi i stvaranje ekstracelularnog matriksa oko organizama stvara
barijeru za obranu domaćina, kao i delovanje antibiotika, što otežava učinkovito lečenje
koagulaza - negativne stafilokokne septihemije. Toksine koje stvara u nekim studijama se
povezuju sa pojavom nekrotizirajućeg enterokolitisa.
Koagulaza - negativni stafilokoki su češći uzročnici kontaminacije hemokulture ili
kulture likvora, što ponekad predstavlja lažno negativni nalaz.
4
