SADRŽAJ:
UVOD..............................................................................................................................................3
1. POJAM PRIVREDE....................................................................................................................4
2. DRUŠTVENI PROIZVOD I NJEGOVE KOMPONENTE........................................................5
2.1. Lična potrošnja..............................................................................................................5
2.2. Investicije......................................................................................................................6
2.3. Državna potrošnja.........................................................................................................7
2.4. Tokovi dobara: izvoz, uvoz i neto-izvoz.......................................................................7
3. ODREĐIVANJE RAVNOTEŽNOG DRUŠTVENOG PROIZVODA U MODELU
OTVORENE PRIVREDE...............................................................................................................9
4. PRIVREDA SRBIJE..................................................................................................................10
ZAKLJUČAK................................................................................................................................12
LITERATURA..............................................................................................................................13
2
UVOD
Ni jedna zemlja nije u mogućnosti da proizvede sve što joj je potrebno. Na primer, neke
države poseduju velike količine prirodnih resursa, dok druge imaju manje prirodnih resursa. Ako
uzmemo za primer dve države koje proizvode dva različita resursa, to će otprilike izgledati
ovako: Država A je bogata rudama, pa će u skladu s tim svoju industriju orijentisati na preradu
ruda i višak proizvoda će izvoziti u inostranstvo. Sa druge strane, država B se pretežno bavi
stočarstvom, jer u njoj obiluju pašnjaci, pa će se ona orijentosati ka proizvodnji mlečniih i
mesnatih proizvoda. Kako ni druga država ne upotrebi svu proizvodnju u potpunosti, ona će
svoje proizvode zameniti za proizvode države A, jer su joj proizvodi države A potrebni a nije u
mogućnosti da ih proizvede. Ovde je reč o međunarodnoj razmeni što je upravo i osnovno
svojstvo otvorene privrede.
Ovde je bitno napomenuti društveni proizvod koji je bitan pokazatelj kako u zatvorenoj
tako i u otvorenoj privredi.
Društveni proizvod meri vrednost roba i usluga proizvedenih u toku jedne godine
upotrebom faktora proizvodnje lociranih na domaćoj teritoriji bez obzira na to ko im je vlasnik.
U modelu otvorene privrede formula društvenog proizvoda određena je na sledeći način:
Y=C+I+G+X
Ona predstavlja zbir potrošnje domaćinstva (C), bruto investicija (I), državnog trošenja
(G) i salda izvoza i uvoza (X).
4
2. DRUŠTVENI PROIZVOD I NJEGOVE KOMPONENTE
Društveni proizvod meri vrednost roba i usluga proizvedenih u toku jedne godine
upotrebom faktora proizvodnje lociranih na domaćoj teritoriji bez obzira na to ko im je vlasnik.
U postupku izračunavanja društvenog proizvoda dolazi do višestrukog zaračunavanja
međufaznih dobara (to su dobra koja su prošla određene faze obrade i koja preduzeća i dalje
prerađuju u finalne proizvode), stoga društveni proizvod ne obuhvata međufazna dobra jer već u
svoj iznos uračunava vrednost finalnog proizvoda koji se sastoji od međufaznih dobara.
Veličina društvenog proizvoda se može izračunati na tri načina i svaki od načina mora da da isti
rezultat.
1. Društveni proizvod se može izračunati kao zbir tržišnih vrednosti svih finalnih proizvoda i
usluga. Prema ovom pristupu isključuje se kupoprodaja dobara i usluga u međufaznoj
proizvodnji.
2. Društveni proizvod može se izračunati sabiranjem iznosa koje su krajnji potrošači dali na
kupovinu proizvoda i usluga. Ta ukupna potrošnja predstavlja zbir potrošnje domaćinstva (C),
bruto investicija (I), državnog trošenja (G) i neto izvoza (X) koji predstavlja razliku između neto
izvoza i neto uvoza zemlje (E-M)
Y=C+I+G+X
3. Prema dobrovoljnom pristupu društveni proizvod meri se sabiranjem dohodaka domaćinstva
primljenih od proizvođača ali i dohodaka proizvođača i dohodaka države.
Kako smo naveli sve komponente društvenog proizvoda, neophodno je svaku od njih objasniti.
2.1. Lična potrošnja
Društveni proizvod može da se upotrebi na dva načina, u vidu potrošnje i u vidu štednje.
Stoga možemo da kažemo da potrošnja i štednja predstavljaju dva namenska dela društvenog
proizvoda.
Y=C+S
Ono što se od društvenog proizvoda ne potroši predstavlja štednju
S=Y-C
a potrošnja predstavlja razliku nacionalnog dohotka i štednje
C=Y-S
