Istočno Sarajevo 2015
UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE
BANJALUKA
Fakultet za primjenjenu ekonomiju
Seminarski rad
iz predmeta"Međunarodna ekonomija":
EVROPSKA UNIJA
Student:
---
Predavač:
-----
2
SADRŽAJ
1. UVOD..........................................................................................................3
2. NASTANAK I RAZVOJ EVROPSKE UNIJE.......................................................4
3. EKONOMSKA MONETARNA UNIJA.............................................................7
4. UGOVOR IZ MASTRIHTA.............................................................................9
5. KARAKTERISTIKE EVROPSKE UNIJE.............................................................11
6. ORGANI EVROPSKE UNIJE..........................................................................12
7. ZAKLJUČAK..................................................................................................17
LITERATURA................................................................................................18
4
2. NASTANAK I RAZVOJ EVROPSKE UNIJE
Iako ideja o ujedinjenoj Evropi seže daleko u prošlost, tek se pedesetih godina XX
vijeka bilježe prvi koraci ka današnjoj Evropskoj uniji. Velika razaranja koja su se
desila na tlu Evrope u toku Prvog i Drugog svjetskog rata, otvorila su prostor za
razmišljanje o tome kako prevazići postojeće antagonizme među evropskim
državama i učiniti da se rat ne ponovi. Trebalo je naći zajednički imenitelj oko
koga bi sve, ili većina država Evrope, među kojima i, u Drugom svjetskom ratu
pobjeđene, Njemačka i Italija, mogle da se ujedine.
Pored toga, snažan podsticaj ujedinjenju stigao je izvan Evrope, od Sjedinjenih
Američkih Država (SAD). Uvidevši da razrušena Evropa ne može biti dostojan
ekonomski partner, niti saveznik u borbi protiv nadolazećeg komunizma iz SSSR,
SAD su odlučile da finansijski pomognu posljeratnu konsolidaciju Evrope.
Maršalov plan finansijske pomoći Evropi (1947.), nazvan po tadašnjem
američkom državnom sekretaru, kao jedan od uslova za raspodjelu sredstava
podrazumijevao je udruživanje evropskih država i njihovu koordinaciju.
Kao početak integracije evropskih država smatra se 9. maj 1950. godine. Tog
dana je Robert Šuman, francuski ministar spoljnih poslova, na osnovu ideje Žana
Monea
1
, na konferenciji za štampu predstavio prijedlog, upućen prije svega
njemačkoj vladi, za stvaranje nadnacionalne organizacije
2
koja bi se starala o
proizvodnji uglja i čelika.
Osnovna ideja Šumanove deklaracije
3
, kako se naziva dokument u kojem je
sadržan ovaj prijedlog, je objedinjavanje uprave nad resursima koji su u prvoj
polovini XX vijeka bili glavni adut zaraćenih strana u dva svjetska rata.
1
Žan Mone - vizionar i neofunkcionalista, šef posljeratne francuske Nacionalne komisije za planiranje. Mone je
bio jedan od kreatora plana ekonomskog oporavka i modernizacije Francuske nakon Drugog svjetskog rata. Ideja
o integraciji zapadnoevropskih država razvijena je unutar Komisije za planiranje pod njegovim rukovodstom, a
potom javnosti predstavljena u Šumanovoj deklaraciji.
2
Nadnacionalnost - Da bi jedna organizacija bila nadnacionalna ona u sebi mora istovremeno sadržati sljedeće
elemente nadnacionalnosti: 1. postojanje organa u kojem službenici organizacije rade isključivo u interesu
organizacije; 2. odluke koje donosi organizacija direktno obavezuju fizička i pravna lica u državama članicama; 3.
postojanje sudskog organa čija je nadležnost obavezna (države članice ne mogu birati da li će svoje sporove
rješavati pred ovim sudom), a odluke su obavezujuće i konačne; 4. postojanje organa u kojem nisu predstavljene
države, već narodi, a koji može donositi obavezujuće odluke.
3
Izvod iz Šumanove deklaracije – „Evropa neće biti stvorena odjednom ili po nekom jedinstvenom planu. Biće
izgrađena putem konkretnih dostignuća koja najprije stvaraju faktičku solidarnost... Sjedinjavanje proizvodnje
uglja i čelika trebalo bi da odmah stvori zajedničke osnove za ekonomski razvoj kao prvi korak ka evropskoj
federaciji i da promjeni sudbinu onih regiona koji su dugo bili posvećeni proizvodnji municije za ratovanje, čije su
žrtve najčešće bili.“
5
Prijedlozi sadržani u Deklaraciji naišli su na odobravanje tadašnjeg njemačkog
kancelara, Konrada Adenauera, koji je smatrao ovaj vid integracije dobrim
načinom da Njemačka izgradi odnose sa zapadnoevropskim državama na novim
osnovama, kao i da ponovo uspostavi pun suverenitet.
Ponuda za stvaranje Zajednice za ugalj i čelik bila je otvorena i za druge evropske
države, od kojih su ovaj prijedlog u tom momentu prihvatile još samo Italija,
Luksemburg, Belgija i Holandija. Tako je 1951. godine, između šest država
potpisan Ugovor o osnivanju Evropske zajednice za ugalj i čelik, prve
nadnacionalne organizacije u Evropi. Idejni tvorci Zajednice vidjeli su je kao prvu
fazu u takozvanom procesu sektorske integracije. Suština ovakve integracije je
postepeno, korak-po-korak, povezivanje u oblastima u kojima je to u datom
trenutku moguće, a kao dugoročni cilj označena je politička unija.
Sljedeći korak u daljoj integraciji Evrope bilo je osnivanje Evropske ekonomske
zajednice i Evropske zajednice za atomsku energiju (Euroatom) potpisivanjem
Rimskih ugovora 25. marta 1957. godine. Kao cilj Evropske ekonomske zajednice
države članice su predvidjele ostvarivanje carinske unije i postepeno stvaranje
zajedničkog tržišta koje je podrazumijevalo slobodan protok robe, usluga,
kapitala i ljudi. Svrha djelovanja Euroatoma bila je da se osigura istraživanje
novog izvora energije i bezbjedna upotreba nuklearnih materijala u miroljubive
svrhe.
Institucionalna struktura tri Zajednice bila je slična. Savjetodavna skupština
(kasnije nazvana Evropski parlament) i Sud pravde bili su zajednički organi za sve
tri Zajednice, dok je svaka zajednica imala svoj Savjet ministara i Komisiju (tj. u
slučaju Zajednice za ugalj i čelik - Visoku vlast). Ugovorom o objedinjavanju
organa iz 1965. godine, Savjet i Komisija postali su zajednički organi, te od tada
sve tri zajednice imaju jedinstvenu institucionalnu strukturu, mada su ostale tri
posebne organizacije.
Prva decenija djelovanja Evropske ekonomske zajednice često se označava kao
veoma uspješna. Godine 1959. već su napravljeni prvi koraci u pravcu
liberalizacije trgovine, 1962. godine je počela da se ostvaruje zajednička politika
u oblasti poljoprivrede, a 1968. godine okončan je proces formiranja carinske
unije i to osamnaest mjeseci prije planiranog roka.
