1
UNIVERZITET U TRAVNIKU
PRAVNI FAKULTET
OPĆE PRAVO
Bosna u drugom svjetskom ratu
-seminarski rad-
Kandidat:
Mentor:
Tuzla, 15.12.2017
2
Sadržaj
1) Uvod.....................................................................................................................................3
2) Okupacija Bosne i Hercegovine 1941 godine......................................................................4
3) Bosna i Hercegovina i drugi svjetski rat...............................................................................6
4) Bosanski paradoks – sam protiv svih...................................................................................7
5) Visoka cijena antifašističke borbe........................................................................................8
6) Posljedice i po(r)uke.............................................................................................................9
7) Četnički genocid nad bošnjacima.......................................................................................10
8) Borba protiv genocida........................................................................................................11
9) Povijest – drugi svjetski rat (srce u tami)...........................................................................14
10) Zaključak............................................................................................................................18
11) Literatura............................................................................................................................19
4
OKUPACIJA BOSNE I HERCEGOVINE 1941. GODINE
Hitleru je već jugoistočna Evropa bila baza za snabdjevanje i saradnju u napadu na SSSR u martu
1941. godine. Sva ova priča ne bi imala tako veliki značaj za Bosnu i Hercegovinu ako se ne
spomene plan pripajanja Kraljevine Jugoslavije Trojnom paktu 25. marta 1941. godine.
Njemačka politika je imala velike planove za okupaciju SSSR-a, planovi su uključivali i
Karljevinu Jugoslaviju kao zemlju koja će snbdjevati vojsku, zbog toga su je velike sile i primile
u Trojni pakt. Međutim niko nije računao na to da će se nekoliko dana nakon pristupanja
Kraljevine Jugoslavije Trojnom paktu dići uzbune i neredi u zemlji koji su bili uzrok mijenjenja
planova Njemačke. Te pobune su uzimale maha u državi i počele su sve više ugrožavati planove
Njemačke. Demonstracije po gradovima su bile brojne i imale su antifašistički karakter što nije
samo imalo utjecaja na plan Njemačke da uništi SSSR nego se Njemačka kao sila morala
pobrinuti za impelementaciju vojno-privrednih interesa Trećeg Rajha u ovoj oblasti. Na pobune u
državi Hitler je veoma ofanzivno reagovao i to je u historiji poznato kao Aprilski rat. Ujutro
6.aprila 1941. godine Njemci i Talijani su počeli napad na Kraljevinu Jugoslaviju, napadu su se
nekoliko dana poslije uključile i Bugarska i Mađarska. Napad koji je prije svega učinila
Njemačka pa onda druge zemlje je bio jednostavan, za napadače jer je vojska Jugoslavije bila
slabo opremljena i dezorganizovana što je za posljedicu imalo brzo širenje Njemačkih trupa pa
Jugoslaviji a samim tim i po Bosni. Kraljevina Jugoslavija je imala svoj plan ratovanja odnosno
odbrane i u tom planu Bosna je imala svoje mjesto kao zemlja u i odbrana u pozadini odnosno u
centru Jugoslavije al kao što je već rećeno Jugoslavija je imala slabu vojsku tako da je Aprilski
rat koji je počeo 6. aprila u Jugoslaviji do Bpsne došao brže nego što se očekivalo, 13. aprila je
njemačka vojska prešla Savi u Drinu, a već 15. aprila su zauzeli Sarajevo i Pale gdje je i
uhvaćena glavnina Vrhovne komande. Bosna je imala poseban značaj u određivanju toka
okupacije Jugoslavije jer se uzima da je okupacija Jugoslavije završena kada su njemački vojnici
stigli u Sarajevo i kada su na Palama zauzeli Vrhovnu komandu iz koje je prije pobjeglo nekoliko
glavnih komadanata. Dana 17. aprila se Bosna našla pred dokumentom koji je morala potpisati, a
to je bezuvjetna kapitulacija. Poslije toga su njemačka i talijanska vojska od stanovništva i
vojnika Kraljevine Jugoslavije oduzeli vojno naoružanje i sve potrebe stvari za daljnji tok
ostvarivanja vojnih planova. Bosna je morala potpisati kapitulaciju,a Hrvatska je 10. aprila 1941.
godine proglašena kao Nezavisna država Hrvatska. Linija razgraničenja talijanskih i njemačkih
prostora je bila u Bosni tako da su se svi sporovi između njih odvijali na teritoriji naše domovine.
„Demakraciona linija je išla kroz Bosnu od Bosanskog Novog preko Prijedora, Banjaluke, Jajca,
Travnika i južno od Sarajeva prema Rudom.“ Njemački okupator je bio dominantan nad
talijanskim i to je bilo očito posebno u vojno-privrednim interesima Trečeg Rajha u BiH. Iako je
Njemačka zona bila više bogata rudnim bogatstvima, privredom, industrijom i tako dalje Talijani
su ipak morali dozvoliti eksploataciju bogatstava s njihovog područja pod izgovorom da je to za
dobrobit Osovine. Interese Njemačke u NDH i u BiH je štitio 51. armijski korpus. Dvije divizije
su bile smještene u BiH sa sjedištima u Sarajevu i Banjoj Luci. Zadatak ova dva armijska korpusa
je bio da kontrolišu eksploataciju dobara, da učvrste vlast i da vode računa o svim vladinim
poslovima. U tom vremenu Bosna i Hercegovina je bila najveće skladište dobara za Njemačku i
iz tih razloga se toliko poklanjalo pažnje našoj domovini. Njemci su pomagali jačanje NDH i u
tome su vidjeli svoje interese, dok su Talijani razmišljali drugačije i nisu pomagali razvoj organa
5
vlasti NDH ali su i oni u Bosni i Hrvatskoj vidjeli otvoren put ka moru i drugim zemljama i
vidjeli su svoje interese na tlu te dvije zemlje. Njemci su za razliku od Talijana bili mudri u
razvijali su adekvatne organe NDH u BiH i tako su vladali cijelim područjem dok su Talijani
otvoreno govorili šta im smeta u radu Osovine i zbog toga nisu bili poželjni kao Njemci. Kako je
Bosna bila u sastavu NDH il kako mnogi vole reći bila je srce NDH. Talijane je mnogo manje
zanimala NDH pa su svu okupaciju preusmjerili na BiH jer su je smatrali najbogatijim dijelom
NDH.izbijanjem ustanka uzdiže se NOP (Narodno oslobodilački pokret), kao tijelo koje je
ispravljalo ekonomske interese ustaša, Trećeg Rajha ili Italije. Da bi uspostavili ove interese
počeli su upotrebljavati i vojnu silu. Koliko je NDH bila doista nezavisna pokazuje i činjenica da
kad se ustanak počeo širiti u BiH poljuljali su se i temelji NDH. Poslije toga je vlast NDH
oslabila, a Njemačka i Italija su počele da uspostavljaju svoju vlast u određenim dijelovima
države. Njemačka je to radil aprekriveno i hinjski, pokušavala je da bude skriveni neprijatelj
NDH dok je Italija svoju okupaciju i svoje uspostavljanje vlasti radila otvoreno i direktno. Gdje
god bi u BiH izbilo neko vojno žarište Njemačka vojska bi to jednostavno rješavala. Takve
oblasti je nazivala vojišnim prostorom i oslobađala bi ga od svake okupacione vlasti i uzimala bi
u svoje ruke takve prostore.
