VISOKA ŠKOLA ZA POSLOVNU
EKONOMIJU I PREDUZETNIŠTVO
BEOGRAD
SEMINARSKI RAD
Predmet: FISKALNA EKONOMIJA
A K C I Z E U S R B I J I
Mentor: Student:
Prof. dr Vladimir Ristanović, docent
Aleksandra Lukavac
Broj indeksa 200-084-09
Čačak, decembar 2010. godine
Sadržaj
I
UVOD
2
1.
DEFINISANJE OSNOVNIH POJMOVA
2
1.1. Pojam akcize
2
1.2. Predmet oporezivanja
4
1.3. Obveznik akcize
5
1.4. Poreska osnovica
5
2.
OBRAČUN I NAPLATA AKCIZE
6
2.1. Obračun i naplata akcize
5
2.2. Olakšice kod plaćanja akcize
6
2.3. Povraćaj akcize
7
2.4. Refakcija akcize
7
2.5. Obeležavanje akciznih proizvoda
8
3.
KAZNENE ODREDBE
9
I I
ZAKLJUČAK
11
I I I
LITERATURA
12
2
Holandiji, a zatim i u Velikoj Britaniji tokom 16. i 17. veka. U svom izvornom obliku
predstavljale su porez čiji je obveznik bio isključivo domaći proizvođač određenih dobara i
utvrđivane su u apsolutnom iznosu po jedinici mere. Danas se oni mogu svrstati u četiri
osnovne grupe:
1
alkoholna pića, duvanski proizvodi, energenti (derivati nafte, električna
energija, prirodni gas, ugalj) i luksuzni proizvodi. Akcize se danas po pravilu naplaćuju i
na domaće i na uvozne proizvode, a savremeni principi dobre poreske politike zahtevaju
jednak akcizni tretman i domaćih i uvoznih proizvoda. Poreski obveznik je uobičajeno
proizvođač ili uvoznik, mada se u nekim slučajevima kao poreski obveznik može javiti i
trgovac na veliko ili malo. Kao i u slučaju bilo kog drugog posrednog poreza, poput poreza
na promet ili poreza na dodatu vrednost, poreski obveznik je u obavezi da obračuna ili
uplati propisan iznos akcize, dok poreski teret snosi potrošač, odnosno kupac akciznog
proizvoda, koji ga plaća kroz cenu proizvoda koji kupuje. Za određene predmete akciznog
oporezivanja (za neke proizvode) akciza se plaća prema količini, odnosno utvrđuje se
dinarski iznos akcize na jedinicu mere, koji se tromesečno usklađuje na bazi rasta cena na
malo. Tako se akciza plaća u dinarskom iznosu za tonu, barel, kilogram, paklicu...
Zbog toga su na osnovu uredbe vlade Republike Srbije cene goriva često menjane,
jer su usklađivane sa rastom cena na malo i sa promenom cena goriva na svetskom tržištu
(ali ovde nećemo razmatrati detalje o načinu formiranja cena, nego se samo načelno
napominje u cilju objašnjenja sisetema akciznog oporezivanja). Na drugu vrstu proizvoda,
kao što su: luksuzni proizvodi, proizvodi od zlata i drugih plemenitih metala, od dragog
kamenja, krzna, akciza se plaća po stopi, tj. u procentualnom iznosu zavisno od cene.
Akcize se najčešće uvode na proizvode za kojima je potražnja značajna i cenovno
neelastična, dakle, očekivani poreski prihod je izdašan, a koji istovremeno ne predstavljaju
dobra čija se potrošnja u društvu smatra životno neophodnim. U ovu grupu proizvoda
spadaju alkoholna pića, duvanski i luksuzni proizvodi (nakit, umetnički predmeti i slično).
Postojećim Zakonom o akcizama kao akcizni proizvodi utvrđeni su derivati nafte,
duvanske prerađevine, alkoholna pića, uvozna bezalkoholna pića i kafa. Akcizna obaveza
nastaje proizvodnjom, odnosno uvozom akciznih proizvoda. Po pravilu, poreski obveznik
je proizvođač, odnosno uvoznik akciznih proizvoda. Pored toga, kao poreski obveznici,
mogu se javiti i fizičko lice – proizvođač koji proda alkoholna pića drugom fizičkom licu;
pravno lice, odnosno preduzetnik koji kupi alkoholno piće od fizičkog lica – proizvođača
alkoholnog pića; pravno lice koje je ovlašćeno od strane državnog organa za prodaju
1
Petković Zdravka, “Poresko knjigovodstvo i evidencija”, Beograd, 2010. str. 45
4
