SAŽETAK
Hernija diska u lumbalnoj kičmi je medicinsko stanje u kom se unutrašnji, gelasti
sadržaj diska (nucleus pulpozus) između pršljenova istisne kroz spoljašnji sloj diska (anulus
fibrozus). To može uzrokovati pritisak ili iritaciju spinalnih nerava koji prolaze kroz lumbalnu
kičmu. Lumbalna diskus hernija se javlja kod 5 do 20 slučajeva na 1000 ljudi godišnje i češće
je opisana kod muškaraca nego kod žena u odnosu 2 na 1. Otprilike 95% diskus hernija u
lumbalnom području se javlja na L4-L5 ili L5- S1. Glavni simptomi uključuju bol u donjem
delu leđa, često praćen bolom koja se širi niz nogu. Hernija diska može ograničiti
pokretljivost, prouzrokovati bol i neurološke probleme.
Fizioterapija se izdvaja kao ključan deo rehabilitacije u poboljšanju funkcionisanja i
kvaliteta života pacijenta. U ovom master radu opisane su fizioterapijske tehnike i metode
koje se primenjuju u lečenju hernije diska u lumbalnoj kičmi. Fokus je na pravilnom izboru
vežbi, pravilnoj tehnici i napretku, da bi se pomoglo pacijentu da vrati svoju snagu, stabilnost
i mobilnost. Takođe se u radu prikazuje i primena različitih fizioterapijskih procedura kao što
su: dekompresiona terapija kičme sa ciljem oslobađanja pritiska na spinalne strukture kičme i
ublažavanje simptoma, dinamička neuromuskularna stabilizacija u cilju poboljšanja
stabilnosti posturalne kontrole, primena kineziološke trake, kao i primena fizikalnih činilaca.
U postoperativnoj rehabilitaciji zadaci medicinskog tima usmereni su na praćenje stanja
pacijenta te sprečavanje poteškoća i komplikacija kako bi se pacijent što pre vratio u
samostalno obavljanje svakodnevnih aktivnosti. U tom periodu od presudne je važnosti i
rehabilitacija koja se sprovodi uz fizioterapeute.Edukacija pacijenta o sprovođenju aktivnosti,
promena dosadašnjih navika, bavljenje fizičkom aktivnošću i osveštavanje obrazaca i pokreta
u kičmi, sve su stavke uspešne rehabilitacije kod ovih pacijenata.
Cilj ovog rada je dublje razumeti fizioterapijski pristup i metode koje se koriste u
postoperativnoj rehabilitaciji LDH. Kroz različite pristupe i sveobuhvatan pregled opcija,
opisano je na koji način najbolje prilagoditi tretman pacijentima koji se suočavaju s ovim
čestim i izazovnim medicinskim stanjem.Tema je obrađena na osnovu prikupljenih podataka
iz relevantne naučne i stručne literature, koji su analizirani, strukturisani i prezentovani.
Ključne reči:
fizioterapija, lumbalna diskus hernija, postoperativna rehabilitacija
ABSTRACT
A herniated disc in the lumbar spine is a medical condition in which the inner, gel-like
contents of the disc (nucleus pulposus) between the vertebrae are pushed out through the outer
layer of the disc (annulus fibrosus). This can cause pressure or irritation on the spinal nerves
that pass through the lumbar spine. Lumbar disc herniation occurs in 5 to 20 cases per 1,000
people per year and is more often described in men than in women by a ratio of 2 to 1.
Approximately 95% of lumbar disc herniations occur at L4-L5 or L5-S1. The main symptoms
include pain in the lower back, often accompanied by pain radiating down the leg. A
herniated disc can limit mobility, cause pain and neurological problems.
Physiotherapy stands out as a key part of rehabilitation in improving the patient's
functioning and quality of life. Physiotherapy techniques and methods used in the treatment of
herniated discs in the lumbar spine are described in this master thesis. The focus is on proper
exercise selection, proper technique, and progression to help the patient regain strength,
stability, and mobility. The paper also shows the application of various physiotherapy
approaches such as: decompression therapy of the spine with the aim of releasing pressure on
the spinal structures of the spine and alleviating symptoms, dynamic neuromuscular
stabilization in order to improve the stability of postural control, the application of
kinesiology tape, as well as the application of physical agents. In the postoperative phase, the
tasks of medical workers are focused on monitoring the patient's condition and preventing
difficulties and complications so that the patient can return to independently performing daily
activities as soon as possible. In that period, rehabilitation carried out with physiotherapists is
of crucial importance. Educating the patient about carrying out activities, changing previous
habits, engaging in physical activity and becoming aware of patterns and movements in the
spine are all elements of successful rehabilitation for patients.
The aim of this work is to understand more deeply the physiotherapy approach and
methods used in the postoperativerehabilitation of LDH. Through various approaches and a
comprehensive review of options, it is described how to best tailor treatment facing this
common and challenging medical condition. The topic was processed on the basis of collected
data from relevant scientific and professional literature, which were analyzed, structured and
presented.
Key words:
physiotherapy, lumbar disc herniation, postoperative rehabilitation
2
Primarni cilj lečenja je ublažavanje bola i drugih simptoma koji proizlaze iz hernije diska.
Da bi se postigao ovaj cilj, plan lečenja svakog pacijenta treba biti individualan, a postavljen
na temelju izvora bola, njegove jačine i specifičnih simptoma koje pacijent oseća.
Diskus hernija se leči neoperativno i operativno. Kod primene neoperativnog lečenja, šest
od deset pacijenata se može fizikalnom i analgetskom terapijom oporaviti nakon šeste
sedmice, dok se 8 od 10 pacijenata oseća bolje nakon tri meseca. Osim kod znakova oštećenja
nerava, operaciju lekari obično razmatraju samo kad nije moguće ublažiti bol i kod narušenog
kvaliteta života [6].
Prilikom operativnog zahvata radi se uklanjanje diska ili discektomija. U literaturi je
opisano nekoliko tehnika pri izvođenju operacije lumbalne diskus hernije. Očekivani ishodi
od svih navedenih metoda lečenja su poprilično slični, a izbor metode operacije vrši
neurohirurg, uzimajući u obzir subjektivno stanje pacijenta [6].
U postoperativnoj fazi, zadaci medicinskih radnika usmereni su na praćenje stanja
pacijenta te sprečavanje poteškoća i komplikacija, kako bi se pacijent što pre vratio u
samostalno obavljanje svakodnevnih aktivnosti. U tom periodu od presudne je važnosti i
rehabilitacija koja se provodi uz fizioterapeute. Ovaj proces uključuje tri faze te svaka od njih
uključuje širok spektar aktivnosti koje fizioterapeuti vrše koristeći svoje stručno znanje i
resurse [6].
