Osim propisanih definicija i definicije gradova na osnovu Zakona o teritorijalnoj organizaciji ,
u
Srbiji se ruralni sredinama bavi i Zakon o planiranju i izgradnji
. Ovaj zakon nije pružio
definiciju pojma "seosko naselje" , niti je njime izvršena egzaktna podela prema tipu naselja na
seoska i gradska. Prema ovom zakonu "selo" se definiše kao: " naselje u kojem se stanovništvo
pretežno bavi poljoprivrednom,a nije sedište opštine ". Istim zakonom gradsko neselje je
definisano kao "naselje koje je kao grad utvrđeno zakonom".
Brojini izveštajio ,studije, naučni radovi i strateški dokumenti koji se odnosi na ruralna područja
Srbije ističu neophodnost definisanja jasnog kriterijuma razdvajanja naselja na ruralna i urbana.
Odsustvo jasne definicije ruralnog prostora dovodi do različitih interpretacije dostupnih
statističkih podataka, stvara konfuyiju i proizvodi kontradiktornosti u tumačenju rezultata
istrađivanja, a svakako otežava dinačke analize relevantnih indikatora ruralnog razvoja u Srbiji.
Zakon o regionalnom razvoju
Republike Srbija je uvela NUTS klasifikaciju sa pet regiona na
nivou NUTS-2: Region Vojvodine,Beogradski Region, Region Šumadije i Zapadne Srbije,
Region Južne i Istočne Srbije i Region Kosova i Metohije.
slika 1. Teritorijalna organizacija Republike Srbije
3
2. Osnovne karakteristike ruralnih područja Srbije
Ruralna područja u Srbiji odlikuju se velikom raznolikošću u pogledu prirodnih ,infrastukrurnih i
drugih uslova za poljoprivdenu proizvodnju i razvoj drugih privrednih aktivnosti,blizine tržišta i
uslova za plasman proizvoda, kao i u pogledu veličine i morfologije naselja. Ova raznovrsnost
pokazuje se i na planu ekonomskog i socijalnog razvoja, demografskih karakteristika i trendova,
kulturoloških i drugih osobenosti, i snažno se održava na efikasnost privređivanja i kvaliteta
žitova.
2.1 Naseljenost i prostorne odlike ruralnih područja Srbije
Današnja naselja u Srbiji su formirana na ostacima rimskih i vizantijskih naselja, građani na
glavnim putnim pravcima u dolinama velikih reka i u plodnim ravnicama. Oružani sukobi i
pretnje dovodili su do čestih migracija stanovništva, koje su uglavnom imale ako smer od juga ka
severu, tako i nizjskih u visoke planinske predele.
U takvim okolnostima su i već formirana veća naselja gubila na značaju i potpuno nestajala. U
putopisima iz tog perioda mogu se naći opisi sela u Srbiji, za koja se kažu da su veoma
retka,međusobna udaljena, sa malim brojem stanovnika, locirana na iskrčenom zemljištu, sa
pretežno stočarskom proizvodnjom. U neposrednom okruženjem građena su naselja u kojima je
bila velika koncetracija zanatskih i trgovinskih radnji, koja su obrazovala trg. Prema istorijskim
izvorima ,stanovnici grada ili trga nazivani su građani, dok su svi ostali bili župljani.
Etnička i verska struktura stanovništva bile su veoma različite u gradovima i selima-seosko
stanovništvo je bilo vrlo homogeno, dok je gradski bilo heterogeno, sa relativno malim udelom
Srba i njihovim niskim učešćem u ekonomskoj eliti. Takvo stanje je razumljivo,budući da su sela
u Srbiji nastajala i razvijala se na srodničkim osnovama, u vreme kada su porodične zadruge bile
osnovne ćelije organizovanja ekonomskom i socijalnog života.
Tabela 1. Uporedni pregled broja domaćinstava 1948-2011*, po regionima
4
