Odlomak

1. Uvod

U ovom radu objasnićemo pojam demografije u širem i užem smislu, kao nauku i ali i kao proces koga čine kretanje stanovništva i struktrura stanovništva kao komponente koje su međusobno uslovljene. Navedene komponenete djeluju u različitim stupnjevima razvoja što nam ukazuje na istorijski značaj prilikom izučavanja demografije stanovništva. Zatim ćemo detaljnije razraditi starosnu, polnu i rasnu strukturu stanovništva. Polna struktura stanovništva zavisi od faktora kao što su: natalitet, mortalitet, migracije, ratovi; dok se starosna struktura stanovništva može objasniti preko reproduktivne ili preko radne sposobnoti stanovništva. Rasna struktura stanovnistva pravi razliku izmedju 4 rase: Evropeidna, Mongoloidna, Negroidna, Australoidna.
Kao primjer detaljnog izučavanja polne i starosne strukture stanovništva uzeli smo nekadašnju Socijalističko Federativnu Republiku Jugoslaviju (SFRJ). Prosječna starost stanovništva se neprekidno povećavala. Od 1948. do 1989. godine prosječna starost stanovništva povećava se prosječno za 6 godina. Kada govorimo o polnom rasporedu, ratna stradanja stanovništva poremetila su i prirodni odnos muškog i ženskog stanovništva. U 1939. godini, na 1000 žena, bilo je 980 muškaraca. Medjutim, postepeno se taj odnos mijenjao te su u 1981. godini žene učestvovale u ukupnom stanovništvu sa 50,6%, a muškarci sa 49,4%, što je 1000:976 u korist žena.
U daljem tekstu akcenat je stavljen na starosno-polnu piramidu, koja se može javiti u 3 oblika: Ekspanzivni, stacionalni i konstruktivni.
Sve ove informacije pomoćiće nam da bolje razumijemo demografiju kao nauku i proces.

2. Demografija kao nauka i proces

Demografija je nauka o stanovništvu. Da bi objsanili detaljnije pojam demografije, predstavicemo je kao proces koga čine prirodno i mehaničko kretanje stanovništva – natalitet, fertilitet, smrtnost i migracije, kao i promjene u demografskim strukturama – biološkim, socio-ekonomskim i intelektualnim. Kretanje stanovnista utiče na strukturu stanovništva, ali isto tako struktura stanovništva utiče na komponente kretanja. S druge strane, komponente kretanja stanovništva kao i demografske strukture i promjene u njima uslovljene su djelovanjem brojnih činilaca bioloških, socio-ekonomskih, ekoloških, kulturnih i socio-psiholoških. Svi interni i externi faktori koje smo pomenul ispoljavaju se različito u različitim društvenim i ekonomskim uslovima i periodima, što nam govori da da je demografski razvitak istorijski uslovljen. Drugim riječima, stanovništvo koje živi na izvjesnom stupnju društvenog i ekonomskog razvoja pokazivaće u pogledu demografskog razvitka pravilnosti i zakonomjernosti koje su svojstvene datom stepenu razvoja.
Predmet demografije je stanovništvo koje živi na nekoj teritoriji i koje se mijenja u pogledu svojih obilježja po zakonomjernostima svojstvenim za izvjesno istorijsko razdoblje. Demografija izučava njegovo kretanje, razmeštaj i druge pojave, kao i njegove strukture koje se zasnivaju na individualnim karakteristikama pojedinaca.
Demografija se bavi projekcijama i prognozama stanovništva, što je naročito značajno za ekonomske i druge nauke, odnosno za discipline koje se bave planiranjem. Danas je opšte priznat značaj demografskih projekcija za planiranje i vođenje politike u oblasti privrede, zdravstva, prosvjete, socijalne zaštite i osiguranja, kao i u mnogim drugim oblastima (zaposlenost, prostorno i urbanističko planiranje itd.).
Demografija kao posebna naučna diciplina obuhvata i proučavanje porodice, domaćinstva i naselja kao najmanjih asocijacija u kojima živi stanovništvo, i to onih aspekata koji su značajni za sagledavanje demografskog razvitka.

3. Struktura stanovništva kao komponenta demografije

Demografija stanovnistva podrazumijeva strukturu stanovnistva prema polu, starosti, rasi.
Polna i starosna struktura podrazumevaju udioo stanovništva u pojedinim starosnim grupama i proporciji muškog i ženskog stanovništva izražene u procentima.
3.1 Polna struktura stanovništva
Zemlje sa više žena od muškaraca
Zemlje sa istim brojem žena i muškaraca
Zemlje sa više muškaraca od žena
Nema podataka
Polna struktura zavisi od nataliteta, mortaliteta, migracije i ratova. Smrtnost muške djece je u mlađem uzrstu veća, međutim ta ravnoteža se sa starenjem mijenja pod uticajem različite stope smrtnosti muškaraca i žena, zatim pod uticajem migracija kao i pod uticajem ratova. One su značajne ne samo za reproduktivnu sposobnost, nego i za ekonomsku i vojnu moć.

No votes yet.
Please wait…

Prijavi se

Detalji dokumenta

Više u Ekonomija

Više u Seminarski radovi

Više u Skripte

Komentari

Click to access the login or register cheese