NEZAVISNI UNIVERZITET U BANJA LUCI
Seminarski rad
KLIMA I KLIMATSKE PROMJENE
Vjekoslav Štrbac
Opšti pojmovi o klimi
Kako bismo mogli da počnemo sa razmatranjem osnovnih pojmova o klimi, potrebna nam je definicija
ovog pojma. Možda je najbolje uzeti definiciju Međuvladinog Panela za Klimatske Promjene
(Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC):
"Klima u užem smislu je uobičajeno definisana kao "prosječno vrijeme", ili strože, statistički opis
srednjih vrednosti i varijabilnosti značajnih količina preko perioda vremena u opsegu od nekoliko
meseci do nekoliko hiljada ili miliona godina. Klasični period je 30 godina, po definiciji Svjetske
Meteorološke Organizacije (World Meteorological Organisation – WMO). Ove količine su najčešće
površinske promenljive kao što su temperatura, padavine i vjetar. Klima u širem smislu je stanje,
uključujući statistički opis, klimatskog sistema."
(slobodni prevod sa Engleskog)
Sama riječ klima potiče od starogrčke riječi
κλίμα (klima),
koja ima isto značenje u kojem se i danas
koristi.
Jednu drugu definiciju je dao Rubinstein (Rubinštajn) godine 1952. Po njoj klima je
"prosek
karakteristika vrijemenskih procesa, koji su prouzrokovani sunčevim zračenjem, osobinama podloge i
atmosferskom cirkulacijom koja je zavisna od njih".
Dakle, i ovde se klima definiše kao "prosečno
vrijeme", ali se posebno definišu i razlozi klimatske raznovrsnosti Zemlje. Ovim kaže sledeće: da su
zračenje Sunca, albedo i temperaturna provodljivost tla ili morske struje drugačije, i klima bi zasigurno
bila drugačija.
Neke definicije klime ističu da se radi o klimi planete Zemlje, tako da se klimatologija, nauka koja
proučava proces formiranja klime ograničava na proučavanje Zemljine klime. Ovo znači da se klimama
drugih nebeskih tijela (npr. Mars ili Jupiter) bave egzoklimatologija, nauka o klimama nebeskih tijela, i
naravno, astronomija.
Osim meteoroloških i klimatoloških definicija klime postoji i biološka i geografska definicija. Po biološkoj
definiciji, klima je je kompleks klimatskih uslova koji sa drugim činiocima neke određene sredine
određuju postojanje, razvitak, razmnožavanje i premeštanje živih organizama. Po geografskoj definiciji,
klima je skup atmosferskih stanja koja vladaju na određenoj površini Zemlje. Klima se proučava preko
posmatranja njenih elemenata, činilaca i modifikatora.
2. Osnovni pojmovi
Metereologija i klimatologija
Prije svega, treba definisati razliku između ove dvije grane atmosferskih nauka. Meteorologija i
klimatologija, mada su dosta slične, ipak se razlikuju. Naime, dok meterologija analizira atmosferske
