Diplomski rad:
Opasnosti i mere zaštite od požara proizvodnog pogona „Drvopromet“-Leskovac
UVOD
Preduzeće za unutrašnju i spoljnu trgovinu, proizvodnju i transport "DRVOPROMET" d.o.o. –
Leskovac bavi se primarnom i delimično finalnom proizvodnjom drvenih elemenata. Od primarnih proizvoda
proizvode se četvrtače različitih preseka i dužina, okrajčana i neokrajčana daska, friza za parket, elementi za
stolice, specijalni elementi prema zahtevima kupaca i sl. Od finalnih proizvoda proizvode se trpezarijske stolice i
stolovi, parket i drvobriket.
Proizvodni pogon "Drvopromet" d.o.o. nalazi se na obodu sela Nakrivanjski Čiflik, 15 kilometara od
Leskovca.
Kako se radi o drvnoj industriji gde je prisutna velika opasnost od požara i eksplozija, neophodno je
posvetiti punu pažnju opasnostima i uzrocima nastanka požara, a posebno zaštiti od požara. Zbog toga su u radu
detaljno analizirane opasnosti i mere zaštite od požara pri čemu je usvojena metodologija izrade Plana zaštite od
požara.
U cilju analize rizika i mera zaštite od požara, u poglavlju 1 je detaljno data makrolokacija proizvodnog
pogona "Drvopromet", sa svim relevantnim činjenicama neophodnim za brzu intervenciju u slučaju nastanka
požara, kao i mikrolokacija sa pratećom infrastrukturom.
Poglavlje 2 razmatra tehnološki proces proces koji se sastoji od strugarske proizvodnje, stoličarske
proizvodnje, proizvodnje parketa i proizvodnje briketa.
S obzirom na činjenicu da se u procesu proizvodnje koriste zapaljive materije, u poglavlju 3 su date
fizičko-hemijske karakteristike prisutnih zapaljivih materija i materijala. Data je i kategorizacija tehnološkog
procesa prema ugroženosti od požara, na osnovu Zakona o zaštiti požara, pri čemu je konstatovano da u
"Drvopromet"-u može doći do požara klase A, B i C, kao i do eksplozija gaso i paro-vazdušnih smeša.
U cilju sagledavanja ukupnog rizika od pojave požara i eksplozija u poglavlju 4 su analizirane opasnosti
i mere zaštite od požara po objektima prisutnim na lokaciji i to: strugara sa radionicom i kuhinjom, trafostanica,
agregat, kotlarnica, kompresorska stanica, stara i nova sušara, mali i veliki silos, briketarnica, nova parketara,
hala sa čeličnim aneksom, proizvodna hala, dogradnja proizvodne hale, magacin boje i lakova.
Pri analizi rizika od požara u objekima najpre se je pošlo od namene i građevinsko-konstruktivnih
karakteristika objekata, kao i pozicije prostorija unutar objekata. Nadalje je izračunato požarno opterećenje
požarnih segmenata i požarnih sektora. Određene su moguće klase požara, date kategorije stepena opasnosti i
klasifikacija prisutnih materija prema ponašanju u uslovima požara. Analizirano je stanje zaštite od požara
svakog objekta unutar lokacije proizvodnog kompleksa (broj mobilnih aparata za gašenje požara i stanje
evakuacionih puteva).
Radi sistematizacije, u poglavlju 5 su prikazane zajedničke mere zaštite od požara u celom kompleksu.
Prilaz vatrogasnih vozila do proizvodnih objekata proizvodnog kompleksa obezbeđen je spoljašnjim požarnim
putem. Do većine objekata unutar proizvodnog kompleksa može se doći i unutrašnjim saobraćajnicama. Kao
tehnička mera zaštite za gašenje eventualnih početnih i malih požara, na lokaciji proizvodnog kompleksa, od
mobilnih sredstava su postavljeni ručni prenosni i prevozni aparati tipa “CO
2
” i “S”. Date su i tehničke
karakteristike prisutnih ručnih i prevoznih aparata za gašenje požara.
S obzirom na tehnološki proces, kao i veliku izgrađenost na lokaciji, u poglavlju 6 dat je predlog mera u
cilju poboljšanja stanja zaštite od požara.
Pošlo se je od građevinskih mera zaštite od požara u cilju poboljšanja otpornosti postojećih
građevinskih konstrukcija na dejstvo požara, kao i sprečavanja širenja požara sa jednog požarnog sektora na
drugi.
Radi blagovremene intervencije u slučaju nastanka požara predložena je ugradnja stabilne instalacije za
dojavu požara koja će omogućiti otkrivanje nastanka požara u njegovoj ranoj fazi razvoja i blagovremeno
Diplomski rad:
Opasnosti i mere zaštite od požara proizvodnog pogona „Drvopromet“-Leskovac
obaveštavanje osoblja o njegovom nastanku. Takođe, će obezbediti automatsku dojavu alarma gradskoj
vatrogasnoj jedinici u Leskovcu. Predložen je analogno adresibilni sistem za dojavu požara sa tačkastim
detektorima i linijskim detektorima i odgovarajućom centralom. Dati su i neophodni elementi centrale kao što
su individualno adresabilni automatski detektori požara, optički detektori u odgovarajućoj Ex zaštiti, linijski IC
detektori dima, individualni adresabilni ručni javljači požara, elementi za signalizaciju (sirene).
Za potrebe gašenja požara na lokaciji predloženo je i izvođenje spoljne prstenaste hidrantske mreže u
skladu sa zahtevima Pravilnika o tehničkim normativima za spoljnu i unutrašnju hidrantsku mrežu za gašenje
požara. Na spoljnu hidrantsku mrežu bi se nadovezala unutrašnja hidrantska mreža.
Na kraju su predložene organizacione mere zaštite od požara, pri čemu se je pošlo od normativnog
regulisanja, organizacije i sprovođenja mera zaštite od požara i obuke radnika iz oblasti zaštite od požara.
2
Diplomski rad:
Opasnosti i mere zaštite od požara proizvodnog pogona „Drvopromet“-Leskovac
Tabela 1.
Pozicija
Naziv objekta
Spratnost objekta Ukupna površina,
[m
2
]
1
Strugara sa radionicom i kuhinjom
P+1
1492,82
2
Trafostanica
P
12,00
3
Agregat
P
5,45
4
Nova sušara
P
295,60
5
Mali silos
13,00
6
Kotlarnica
P
79,50
7
Stara sušara
P
446,60
8
Nova parketara
P
295,50
9
Hala sa čeličnim aneksom
P
1654,40
10
Sanitarni čvor
P
18,20
11
Proizvodna hala
P
2424,00
12
Veliki silos
28,25
13
Briketarnica
P
135,00
14
Kompresorska stanica
P
17,70
15
Sanitarni čvor – novi
P
20,00
16
Dogradnja proizvodne hale
P
1800,00
17
Magacin boja i lakova
P
89,70
18
Nadstrešnice
3406,22
Ukupno
12233,52
U tabeli 1 su date površine i spratnost objekata prisutnih na lokaciji. Na osnovu podataka datih u tabeli
1, od ukupne površine kompleksa, 12265,02 m
2
je zaposednuto građevinskim objektima. Tačne pozicije
objekata date su prilogu 1.
1.2.2. Infrastruktura
Građevinska infrastruktura
Na lokaciji se nalazi sledeća građevinska infrastruktura:
objekti
saobraćajnice sa proširenjima (platoima) i prilaznim putevima
vodovodna i kanalizaciona mreža.
Elektroenergetska infrastruktura
Uopšteno, pod elektroenergetskim razvodom i instalacijama na lokaciji proizvodnog pogona
podrazumevaju se:
Elektroinstalacije visokog napona
Elektroinstalacije niskog napona
Rezervni izvor snabdevanja električnom energijom
Gromobranska instalacija i instalacija uzemljenja.
Elektroinstalacije visokog napona
Transformatorska stanica kompleksa 10/0,4 kV, snabdeva se električnom energijom iz udaljene trafo
stanice. TS je locirana u severnom delu proizvodnog kompleksa.
TS se sastoji od jednog transformatora snage 1000 kVA, mernog bloka i izlaznog bloka. Prostorije su
snabdevene metalnim vratima sa zabravljivanjem, otvaraju se na spolja i imaju tablice upozorenja. Hlađenje je
prirodnim putem kroz metalne žaluzine.
Tansformator je propisno postavljen na čelične nosače. Ispod transformatora postoji jama za
prikupljanje eventualno iscurelog transformatorskog ulja koja je ispunjena šljunkom. Količina ulja u
transformatoru je 614 kg.
Izlazni blok je smešten u metalnim ormanima. Svaki od proizvodnih pogona je prekidačima moguće
isključiti sa niskonaponske mreže. U istoj prostoriji se nalazi i merna grupa.
4
Diplomski rad:
Opasnosti i mere zaštite od požara proizvodnog pogona „Drvopromet“-Leskovac
Elektroinstalacije niskog napona
Proizvodni pogon se napaja podzemnim, pravilno dimenzionisanim, kablovima iz trafo stanice
naponom 0,4 kV. Glavni razvodni orman je smešten u posebnoj prostoriji sa metalnim vratima koja se otvaraju
na spolja i koja imaju zabravljivanje. Glavni razvodni orman je metalne konstrukcije učvršen propisno na
betonski pod. Hlađenje je prirodnim putem.
Rezervni izvor snabdevanja električnom energijom
U slučaju nestanka električne energije izvor rezervnog napajanja kompleksa električnom energijom je
agregat na dizel gorivo, snage 180 kW. Time je obezbeđeno vođenje tehnološkog procesa u trajanju od četiri
sata.
Gromobranska instalacija i instalacija uzemljenja
Za štićenje kompleksa od atmosferskog elektriciteta predviđen je klasičan žičani gromobran 24x4 trake,
postavljen na vrhu velikog silosa.
Mašinskoenergetska infrastruktura
Mašinskoenergetska infrastruktura, u proizvodnom kompleksu podrazumeva:
Parni kotao
Instalacije tehnološke pare
Instalacije centralnog grejanja
Instalacije za komprimovani vazduh.
Kotlarnica
U kotlarnici površine 79,50 m
2
smeštena su dva kotla. Oba kotla su proizvodnje „AHENA“ iz Italije.
Kotlovi su horizontalno izvedeni. Prvi kotao nazivne snage 2050 kW
proizvodi tehnološku paru maksimalne
temperature 119
0
C i pritiska 1 bar. Kotao sagoreva vlažnu drvnu piljevinu koja se iz strugare ventilacionim
sistemom preko malog silosa spušta i pužnim dozatorom doprema u ložište kotla. Kotao radi neprekidno tokom
obe smene. Tehnološka para se odvodi u sušare. Drugi, manji kotao radi prema potrebi.
Loženje je ručno i sagorevaju drvni otpaci nastali tokom procesa proizvodnje parketa i nameštaja. Kotao
snage 1 kW, produkuje zasićenu vodenu paru pritiska 0,5 bar (t = 81,345
0
C) koja se takođe koristi za sušenje
drvenih dasaka.
Instalacije tehnološke pare
Grejni fluid je tehnološka para pritiska 0,5 bara, sa sistemom cevi za povratak kondenzanta, tzv.
zatvoreni sistem. Instalacije tehnološke pare vode do stare i nove sušare.
Instalacija komprimovanog vazduha
Centralna distribucija komprimovanog vazduha u proizvodne pogone vrši se iz kompresorske stanice.
Priprema komprimovanog vazduha vrši se pomoću dva kompresorska agregata, proizvodnje "KAESER" pritiska
18/13 bar.
Automatizovan rad kompresora obezbeđen je pratećom sigurnosnom i kontrolnom armaturom (završni
hladnjak sa odvajačem kondenzata, nepovratni ventil, baterija za hlađenje i rasteretni ventil sigurnosti).
5
Diplomski rad:
Opasnosti i mere zaštite od požara proizvodnog pogona „Drvopromet“-Leskovac
2.2. STOLIČARSKA PROIZVODNJA
U proizvodnoj hali se proizvode elementi za stolice ili druge namene prema zahtevima kupaca. Sirovina
za ovu proizvodnju je osušena, klasirana i spakovana. Veći deo tehnološkog procesa se obavlja na tzv. liniji za
proizvodnju cilindričnih nogu stolica i prizmatičnih vezača za stolice. Kao poluproizvodi dobijaju se nezavršeni,
delimično obrađeni i obrušeni elementi prednje i zadnje noge stolica, prizmatični vezači za stolicu ispod sedišta,
cilindrični vezači i sl.
2.3. PROIZVODNJA PARKETA
Kao sporedni proizvod u strugarskoj proizvodnji javljaju se sitniji komadi koji se prerađuju u parketne daščice. Iste se
pare u parionicama i suše u sušarama, pa se od njih onda proizvodi parket. Količina proizvedenog parketa zavisi od količine
daščica koje se proizvedu u strugari što je u neposednoj vezi sa kvalitetom trupaca.
2.4. PROIZVODNJA DRVOBRIKETA
Trina se iz proizvodne hale stoličare i parketare sistemom za otprašivanje transportuje i skladišti u veliki silos, odakle
se dozirano melje u mlinu i transportuje u briketirnicu.
Piljevina se preko velikog silosa spušta u mašinu za briketiranje. Mašina za briketiranje je italijanske
proizvodnje „COSTRUZIONI NAZZARENO“. Ovo je mašina za briketiranje sa dve čeljusti. Tu se pod visokim
pritiskom vrši presovanje trine u cilindre prečnika 80 mm i dužine oko 300 mm.
Maksimalna produkcija briketa je 250 kg/h. Pritisak formiranja briketa je 150 bar. Dnevno se na ovoj
mašini proizvede oko 1600 kg briketa. Briketi se dalje distribuišu do potrošača koji ih koristi za ogrev.
Na taj način se rešava problem otpadne trine. Mašina za briketiranje je smeštena u izdvojenoj hali, kao i mašina za
pakovanje u najlon foliju. Godišnja proizvodnja je u direktnoj zavisnosti od proizvodnje u halama stoličare i parketare.
7
