1
INFORMATIKA ; INFORMACIJE – SISTEMI (UPRAVLJANJE) .
PITANJA I ODGOVORI :
1) PERIODI INFORMATIZACIJE DRUŠTVA (str. 1 - 4) ;
Navedite informacijske revolucije koje su se desile tokom razvoja društva ?
a) artikulisani govor (prethodila mu je gestikulacija) ,
b) pismenost (crteži pećinskog čovjeka),
c) period kada je Johanes Gutenberg izumio štampariju,
d) masovno uvođenje i primjena računara.
Šta je sredinom XV vijeka uticalo na namnožavanje informacija i nagli razvoj znanja ?
Otkrivanje štamparije i pronalazak tehnologije izrade papira, omogućili su relativno
jeftinu i masivnu knjigu, što je uticalo na razvoj pismenosti, a prema tome i znanja.
Šta je glavno obilježje četvrte informacijske revolucije ?
Masovno uvođenje i primjena računara, koji postaju dostupni svugdje. Težište se
prebacuje sa ekonomske aktivnosti i tehnoloških promjena, odnosno sa proizvodnje
„predmeta“ na obradu informacija. Informaciona ekonomija nije ograničena prirodnim
resursima, jer je informacija potpuno obnovljiv resurs.
Koji je prvi komercijalni proizvod četvrte informacijske revolucije ?
Prije više od 60 godina, proizveden je prvi komercijalni računar (UNIVAC 1),
proizveden 1951god.
2) RAZVOJ NAUČNE MISLI – NAUČNE PARADIGME (str. 5 -7) ;
Koja su 3 karakteristična perioda u istoriji nauke i naučne misli ?
a) filozofijska paradigma ;
b) mehanicistička paradigma ;
c) entropijska paradigma.
Koje naučne metode su korištene u okviru filozofijske paradigme ?
Korištene su opservacijske metode koje su se sastojale u opažanju pojedinih
problema i pojava, te zatim u detaljnom opisivanju i klasifikaciji onoga što je opaženo,
bez mogućnosti objašnjenja razloga i zakonitosti ovih pojava.
Šta je entropijska paradigma i koje su karakteristike ovog okvira naučne misli ?
Nastaje na tekovinama razvoja termodinamike, odnosno njenih zakona, a karakterišu
je upravo ti zakoni.
Šta je entropija ?
Je mjera organizovanosti, odnosno reda ili nereda u sistemu. Ona je prirodna težnja
svakog sistema da iz stanja reda ili organizovanosti pređe u stanje nereda. Ona je i
mjera našeg nepoznavanja ishoda nekog slučajnog događaja. Suprotna je od
informacije.
Objaniste odnos i zavisnost između entropije i informacije ?
Kao što je informacija (njena količina) u sistemu mjera njegovog stepena
organizovanosti ili reda, tako je entropija suprotno od toga, odnosno jedno je negacija
drugog.
2
Po čemu je karakteristična tzv. „sistemska era“ ?
Po tome što se pojave počinju posmatrati u njihovoj cjeloukupnosti, kao sistemi, pa
se govori o sistemskoj eri, sistemskom mišljenju, sistemskom pristupu itd.
3) INFORMATIKA – POJAM, PREDMET I CILJ (str. 9 – 13) ;
Šta je to „informatika“ i kako je taj pojam nastao ?
Informatika je jedna od najmlađih i najsloženijih naučnih disciplin. Ona ima temelje u
3 naučna polja ( a) računarska nauka, b) informacione nauke, c) telekomunikaciona
nauka). Pojam informatika je stvorio francuski inžinjer Filip Drejfis, spojivši dva sloga
infor+mation (fran. enformasion).
Kako je pojam „informatika“ 1966. godine definisala Francuska akademija nauka ?
Informatika je nauka sistematskog i efikasnog (racionalnog) obrađivanja informacija
kao medija ljudskog znanja i medija za komuniciranje u području tehnike, ekonomije,
društvenih i drugih nauka, a sve to uz pomoć savremenih tehničkih sredstava.
Šta je predmet i cilj informatike ?
Informatika je naučna disciplina koja proučava strukturu i svojstvo informacije, njeno
kretanje (prenošenje), kreiranje, registrovanje, obrađivanje i korištenje. Predmet
informatike je istraživanje sastava, funkcije, kreiranja, projektovanja, izgradnje i
funkcionisanje informacionih sistema sa računarskom podrškom. Cilj informatike je
razvoj optimalnih metoda i sredstava pronalaženja, prenosa i prijema, memorisanja,
obrade, i korištenja informacija.
Šta je predmet proučavanja informatike ?
Informatika se treba baviti proučavanjem opštih zakona svih komunikacionih procesa
(neformalnih i formalnih). Predmet njenog proučavanja obuhvata sve one nauke koje
se bave proučavanjem postupaka prikupljanja, selekcije, obrade, memorisanja,
odašiljanja, prenošenja, upotrebe i zaštite informacije, kao i postupcima društvenog
komuniciranja u svim njegovim oblicima.
Da li oblast informatike obuhvata samo proučavanje računara ?
Naravno da ne, jer je računar sredstvo koje služi za unos, memorisanje, obradu,
odašiljanje itd informacija. Predmet proučavanja je daleko širi.
Šta se podrazumijeva pod „računarstvom“ ?
Računarstvo obuhvata teoriju, metode, projektovanje i konstrukciju, primjenu i
djelovanje računarskih sistema.
4) INFORMACIJA – PORUKA – ZNAK (str. 15 – 22) ;
Šta su znakovi u informatici ?
Znakovi su standarizovani i sistematovani, a to su : a) mala i velika slova azbuke ili
abecede, b) cifre od 0-9, c) znakovi matematičkih operacija, d) znakovi razdvajanja,
e) znakovi interpunkcije, f) i razni specijalni znakovi i simboli koji služe kao artimetički
i logički operatori, g) kao i neki posebni znakovi za označavanje dimenzija i tipa
podatka. ASCII (opšteprihvaćeni standard).
Šta je poruka ili saopštenje ?
4
6) FENOMENOLOGIJA POJMA ZNANJE (str. 29 – 38) ;
Šta je znanje ?
Je ukupnost svega što je bilo spoznato, otkriveno ili izvedeno zaključivanjem. Znanje
je informacija koja ima upotrebnu vrijednost.
Navedite jednu od mnogobrojnih definicija znanja ?
Znanje je informacija koja je kontekstualna, relevantna i djelotvorna.
Kakav je odnos u semantičnosti (značenju) između podatka, informacije i znanja ?
Da li se znanje, iako je nematerijalni resurs, može kreirati, prikupljati, skladišiti
(čuvati), prenositi, prikazivati i koristiti ?
Naravno da može.
Čime se znanje može kreirati i prenositi ?
Govorom, vizuelno – tekstom, zvukom.
Kako se znanje može klasifikovati prema njegovoj formalnosti ?
a) eksplicitno znanje, b) implicitno (tacitno).
Navedite neke vrste znanja kao se ono klasifikuje prema strukturi njegovog
prikupljanja, čuvanja i predstavljanja ?
a) deklarativno, b) proceduralno, c) konceptualno, d) semantičko, e) strateško, f)
epizodno.
Koje vrste znanja su iskorištene (prikazane) u računarskim programima ?
Proceduralne, one sadrže deklarativno i znanje.
7) INFORMACIJA I ZNANJE KAO RESURSI (str. 39 – 41) ;
Koje su opšte karakteristike informacije kao resursa ?
Različitost od bilo koje materijalne supstance, apstraktnost, nema težinu-veličinu-
obim, potreban joj je fizički nosač (medijum u koji je ona utisnuta).
Koje su specifične karakteristike informacije kao resursa ?
a) upotrebom se ne troši, a raspodjelom ne smanjuje, b) višestrukost upotrebe, c) ne
zahtjeva mnogo materije i energije za pružanje informacionih usluga, d) ima
fundamentalnu vrijednost (kao novac, roba, rad, sirovine), e) korisnost i mjerljivost
itd.
Koje su osnovne razlike između informacije i znanja kao resursa ?
a) informacija je otuđiva, znanje nije, b) informacija je tiražnija, može se umnožavati,
a troškovi proizvodnje svake sljedeće kopije opadaju, dok za znanje to ne važi i
iziskuje više napore i troškove, c) informacije mogu biti objekat svojine, dok su
znanje objekat vladanja, d) informacija ima karakteristike javnog dobra, a znanje
ličnog dobra itd.
Da li se upotrebom znanje može potrošiti ?
Znanje se upotrebom ne troši i ne može se potrošiti.
Da li se informacija upotrebom može potrošiti i raspodjelom smanjiti ?
Naravno da ne može.
5
Da li se ulaganje u pribavljanje informacije može tretirati kao investicija ?
Uobičajeno se tretira kao trošak, a ponekad u zavisnosti od ciljeva kompanije i kao
kapitalna investicija.
Koji je odnos troškova proizvodnje informacije u odnosu na troškove proizvodnje
znanja ?
Odnos je suprotan. Troškovi proizvodnje svake sljedeće kopije informacije opadaju i
teže ka nuli sa tehničkim progresom, a stvaranje novih znanja zahtjeva sve više
informacija, veće napore, veće troškove.
8) KOMUNICIRANJE – MODEL I PROCES (str. 43 – 78) ;
Šta je komuniciranje ?
Je proces prenošenja informacije od pošiljaoca do primaoca (bez obzira na subjekt
komuniciranja).
Opišite Šenonov model komuniciranja ?
Šta je kod ?
Je pravilo za transformisanje poruke ili saopštenja iz jednog simboličkog oblika u
drugi bez gubitka informacije.
Šta je to „kodiranje“ ?
Je proces transformisanja poruke iz jednog simboličkog oblika u drugi.
Koja tri aspekta posmatranja komunikacionog procesa su definisani u teoriji
informacija ?
To su : a) tehnički aspekt, b) semantički aspekt, c) aspekt efektivnosti.
Koji aspekt posmatranja procesa komuniciranja se bavi problemom da li preneseno
značenje ima značenje za primaoca ?
To je semantički aspekt.
Kako se (skraćeno) naziva mreža računara kojom autonomni računari komuniciraju
na istoj geografskoj lokaciji ?
LAN (Local Area Network).
Koja je razlika između tradicionalnih medija za komuniciranje (pisani i elektronski
mediji) i Interneta kao „medija“ za komuniciranje ?
Razlika se ogleda u prednosti koje nudi internet, a to su : kvalitetnija komunikacija,
jeftinija komunikacija, jednostavan pristup, multimedijalna prezentacija, brža
komunikacija itd.
Za koji računar se može smatrati da je povezan na Internet ?
Računar je povezan na Internet, ako izvodi TCP / IP protokole, ima IP adresu i može
slati IP pakete svim ostalim računarima na internetu.
Šta je to „sajber prostor“ ?
To je cjeloukupni internet prostor u fizičkom i informacijskom smislu.
Da li je za slanje i primanje pošte putem webmail-a potrebno da na računaru
korisnika, izuzev web pregledača, bude instalisan poseban klijentski softver (i koji) ?
