Visoka škola „CEPS-Centar za poslovne studije“
Kiseljak
SEMINARSKI RAD
Trgovinska politika EU
Student: Mirela Konjo i Dženita Džikić i Mirza Feriz
Studijska godina i status : 2015/2016, vanredni
Predmet: Međunarodno poslovanje
Predmetni profesor: Prof. Sanel Jakupović
Kiseljak, decembar 2016. god.
Sadržaj
Uvod......................................................................................................................... 3
Trgovinska politika................................................................................................... 4
Međuregionalna trgovinska suradnja EU-a .............................................................. 6
Unutrašnje tržište zemalja EU .................................................................................. 7
Zajednička trgovinska politika EU-a ........................................................................ 8
Instrumenti i ciljevi zajedničke trgovinske politike Europske unije.......................... 9
Mehanizmi zaštite trgovine ...................................................................................... 11
Uloga institucija EU u provođenju zajedničke trgovinske politike
.......................... 13
Europska komisija .................................................................................................... 13
Zaključak .................................................................................................................. 15
2
Trgovinska politika
Trgovinska politika je skup ekonomsko – političkih mjera neke zemlje kojima se diskriminira
roba kojom se trguje preko granica (Grgić, Bilas, 2008). Prema tome razlikujemo:
diskriminacija protiv uvoza (protekcionizam): carine, kvote, antidaping
diskriminacija protiv izvoza: izvozne pristojbe
diskriminacija protiv stranih investitora: kapitalne kontrole
diskriminacija protiv stranih radnika: vize, kvalifikacijska selekcija
diskriminacija u korist izvoza: izvozne subvencije
diskriminacija u korist uvoza: precijenjena valuta
Trgovinska je politika sustav zakona, regulativa, međunarodnih sporazuma i
pregovaračkih pozicija što ih neka država primjenjuje kako bi osigurala legalno
obvezujući tržišni pristup domaćim proizvođačima. Osnovni cilj trgovinske politike je
zaštita domaće proizvodnje od inozemne konkurencije kako bi se povećalo blagostanje
građana određene države, a također kao ciljeve možemo navesti i povećanje
učinkovitosti cjelokupnog vanjskotrgovinskog sustava, poboljšanje konkurentne
sposobnosti gospodarskih subjekata i cijele privrede te poboljšanje efikasnosti
ekonomskih odnosa sa inozemstvom.
Svjetska trgovina temelji se na pravilima koja je utvrdila
Svjetska trgovinska organizacija
i
kojima se pomaže osigurati otvorene i poštene trgovinske sporazume i obveze među
zemljama.
Trgovinska politika EU-a stvara se
samo na razini Europske unije
. Komisija u ime EU-a i
poštujući pravila WTO-a pregovara o sporazumima te blisko surađuje s nacionalnim vladama
i Europskim parlamentom u cilju održavanja globalnog sustava i omogućivanja prilagodbe
svjetskim promjenama.
4
Trgovinska politika jedna je od najvažnijih politika EU koja određuje bilateralne odnose
Zajednice s trećim zemljama i u multilateralnim organizacijama. Ciljevi trgovinske politike
definirani su Ugovorom o Evropskoj zajednici, a uključuju razvoj svjetske trgovine, postupno
ukidanje ograničenja međunarodnoj trgovini i smanjivanje carinskih barijera.
Osnovni instrumenti sprovođenja trgovinske politike EU su: zajednička spoljna carina (CET),
mehanizmi zaštite trgovine (TDI) tj. antidamping, politika protiv subvencija ili zaštitne mjere,
te Uredba o trgovinskim barijerama (TBR). U okviru trgovinske politike, EU razvija
instrumente pristupa tržištima trećih zemalja prvenstveno putem utvrđivanja trgovinskih
barijera i načina njihovog uklanjanja te razvojem „posebnih odnosa“, tj. preferencijalnih
ugovora i korištenja dopuštenih izuzeća u poštivanju principa najpovlaštenije države u okviru
Svjetske trgovinske organizacije. EU ima razvijene trgovinske odnose s raznim grupama
država među kojima su zemlje Evropskog ekonomskog prostora, mediteranske zemlje,
afričke, karipske i pacifičke zemlje (ACP zemlje) te države jugoistočne Evrope. Takođe, dio
trgovinske politike EU je i učešće u pregovorima u okviru Svetske trgovinske organizacije
putem kojih nastoji da ojača svoj ekonomski uticaj u svetu. U okviru trgovinske politike
donošenje novih mjera inicira Evropska komisija, a usvaja ih Veće EU kvalifikovanom
većinom ili jednoglasno.
Spoljna trgovina predstavlja jednu od pet komponenti tzv. spoljnih odnosa Evropske unije.
Ostala četiri segmenta spoljnih odnosa EU se odnose na spoljnu politiku, politiku sigurnosti
(bezbjednosti) i odbrane, razvojnu pomoć i spoljne dimenzije drugih sektorskih politika EU.
Spoljna trgovina EU podrazumijeva kako postojanje obostrane volje i interesa, tako i
odgovarajućih uslova za razmjenu. Iako bi spoljna trgovina EU trebalo da bude usaglašena sa
ostalim segmentima spoljnih odnosa Unije, to u praksi nije uvijek moguće postići. Stoga ne
čudi podatak da se, ponekada, interesi spoljne politike i odbrane direktno odražavaju na kurs
trgovinskih odnosa sa trgovinskim partnerima EU. Spoljnotrgovinska politika EU je izuzetno
složena i komplikovana i, kao takva, predstavlja odraz pravila, institucija i instrumenata
Unutrašnje trgovine EU prema globalnim trgovinskim partnerima. Iako je danas stepen
protekcionizma u ovoj oblasti niži nego što je ikada bio, liberalizacija trgovinskih tokova se
ipak odvija relativno sporo i dugoročnog je karaktera. Evropska unija danas predstavlja
najveće globalno tržište. Nesumnjivo bi procenat globalnog učešća ovog tržišta bio znatno
veći da, pod uticajem uspostavljanja i razvijanja unutrašnje trgovine, nije došlo do značajne
promjeeene trgovinskih prioriteta članica EZ, a kasnije i EU.
5
