1
Opština Čajetina, turističko naselje Zlatibor
Bespravna gradnja na područiju opštine Čajetina, naselje Zlatibor
1.0. Uvod
Predmet istraživanja ovog rada su nelegalno izgrađeni objekti na podučju planine
Zlatibor.Posle nekoliko godina mirovanja, na Zlatiboru, vodećoj srpskoj turističkoj destinaciji, postaje
ponovo aktuelan problem divlje gradnje. Kao i sredinom devedesetih, kada je bespravna gradnja bila u
punom jeku, a Zlatibor dobio zvanje “urbanističke džungle”, investitori sve više zaobilaze važeće
dozvole za izgradnju i podižu objekte koji su znatno veći od kvadrature planom predviđenih.Turistički
centar Srbije, Zlatibor, poslednjih godina doživljava naglu ekspanziju građenja hotelskih i privatnih
objekata. Ovu priču o nelegalnoj izgradnji takođe prate i mnogobrojne kitike o lošem urbanističkom
planu, koji preti urušavanju ambijenta iste.
Nekada vazdušna banja sa skromnim vikendicama i
ponekim hotelom, sada jedno od najvećihgradilišta u Srbiji , gde višespratnice niču na gotovo svakom
praznom prostoru.
1.2. Predmet istraživanja
Predmet istraživanja su posledice bespravne gradnje objekata na planini Zlatibor.
1.3. Cilj istraživanja
Cilj nam je da analizom planova generalne i detaljne regulacije opštine Čajetina, i objekata na
prostoru turističkoh naselja Zlatibor iznesemo činjenice oneslaganju planova sa realnim stanjem
izgrađenih objekata. Time želimo ukazati na negativne efekte bespravne gradnje na područiju
turističkog naselja Zlatibor i to narušavanje ekološkog stanja i prostornog estetskog indetiteta planine.
1.4. Metode istraživanja
Metode koje ćemo koristiti u izradi su ražličite vrste analiza, iz više aspekata, kao što
su istorijski, sociološki, politički, ekonomski. Takođe i poređenje interesa građana koji žive na
lokaciji i države.
2
Opština Čajetina, turističko naselje Zlatibor
2.0. Istorijat turističkog naselja Zlatibor
Za početak organizovanog razvoja turizma uzima se 1893. godina i poseta kralja Aleksandra
Obrenovića. Naime, u protokolu kraljeve zvanične posete Užicu, planiran je poljski ručak kraj izvora
Kulaševac na Zlatiboru. Mnogi zapisi potvrđuju da je to, po svemu, bio izuzetan događaj, a kralju je bio
priređen doček koji se dugo pamti. U ime Zlatiboraca, predsednik čajetinske opštine Petar Mićić
održava zdravicu i zamoli vladara da dopusti da se voda Kulaševac od tada zove Kraljeva Voda "te da
taj nepresušni izvor bude večiti spomen dolaska kraljevog na Zlatibor". Tako Kulaševac dobi novo ime,
a već sledeće godine podignuta je česma na čijoj ploči beše uklesano: „Kralj Aleksandar I 20. avgusta
1893." Bio je to prvi zidani objekat na ovom delu Zlatibora. Godine 1931. Kraljeva Voda (današnje
naselje Zlatibor) je dobila vodovod tako što je voda sa česme Đurkovac i česme koju je podigao Kralj
Aleksandar pumpama izvedena u rezervoar.
Na ovu planinu 1908. godine dolazi još jedan kralj Srbije, a to je Petar I Karađorđević. Prvi put
je došao na ovu planinu iz zdravstvenih razloga, ali je toliko zavoleo Zlatibor da je kasnije sa prijateljima
sve češće dolazio na ovu planinsku lepoticu. Prilikom njegove prve posete 1908. godine izgrađeni su
prvi objekti na Zlatiboru: hotel „Kraljeva voda“ danas je to restoran „Srbija“ iznad jezera, vila „Čigota“ i
pekara. Tada počinje razvoj mondenskog turizma, jer ako mogu kraljevi da se odmaraju na ovoj planini
zašto ne bi mogli i ostali, koji imaju dovoljno novca za to, ali i slobodnog vremena. Počinje gradnja
letnjikovaca. Najveći broj tih objekata izgrađen je između dva svetska rata i to na četiri lokaliteta:
Ribnica, Kraljeve Vode, Palisad i Oko. Tokom Drugog svetskog rata veliki broj objekata je oštećen ili
porušen, a danas postoji inicijativa da se 16 objekata, odnosno vila, stavi pod zaštitu države, i da se
proglase spomenicima kulture. Na Zlatiboru je samo vila Aleksandra Pavlovića, poznata kao „Titova
vila“, danas Odmaralište RTS-a, proglašena za spomenik kulture.
Slika 1 Slika nekaešnjeg Zlatibora
