Poljoprivredni fakultet
Univerzitet u Beogradu
SEMINARSKI RAD
IZ PREDMETA
FARMSKI UZGOJ DIVLJAČI
TEMA RADA
TEHNOLOGIJA FARMSKOG UZGOJA
JELENA LOPATARA (
Dama dama
)
PROFESOR DOKTORANT
Prof. dr Zoran Popović Milomir Blagojević
br. dosijea 10/51
UVOD
Kontrolisani uzgoj jelenske divljači na farmama orjentisanim ka manje ili više
ekstenzivnoj odnosno intenzivnoj proizvodnji, predstavlja jednu od veoma perspektivnih grana
stočarske proizvodnje naročito sa stanovišta proizvodnje veoma kvalitetnog mesa, kvalitetnih
parogova, zatim rasplodnog genetskog materijala koji će koristiti za zasnivanje novih farmi i
popunjavanje lovišta čime se utiče na unapređenje lovstva i lovnog turizma. Pored svega ovoga,
visoka cena mesa divljači uzgajanih na farmama kao i rentabilnost ovakve proizvodnje motiviše
farmere na zasnivanje novih farmi jelenske divljači na površinama koje su manje pogodne za
druge vidove poljoprivredne proizvodnje. Ovako uzgajana farmska divljač može poslužiti za
naseljavanje prirodnih staništa gde ove divljači ima u izuzetno malom broju ili za naseljavanje
neiskorišćenih pašnjačkih površina na kojima ranije nije živela. Neplansko izlovljavanje jelenske
divljači kao i narušavanje njihovih prirodnih staništa često dovodi do drastičnog smanjenja broja
jedinki ove krupne divljači, te s toga osnivanje farmi sa kontrolisanim uzgojem predstavlja
izvesni garant njihovog opstanka. Ideja o farmskom uzgoju jelena u kontrolisanim uslovima
kako navodi Haigh (1995) datira još od davne 1877. godine od kada postoje podaci o prvim
farmama jelenske divljači na prostorima severne Amerike. Intenziviranje farmskog uzgoja jelena
počinje znatno kasnije na teritoriji Novog Zelanda, gde se 70-ih godina 20-og veka u značajnoj
meri farmski uzgoj orjentiše ka proizvodnji mesa jelenske divljači kao i žive divljači isključivo
namenjene izvoznom tržištu, a tek kasnije u svrhu proizvodnje žive divljači namenjenih za dalju
reprodukciju kao i naseljavanje prirodnih staništa i rezervata (Westaway, 1994). Zbog svih
navedenih razloga, krajem 20-og veka dolazi do ekspanzije u farmskom uzgoju jelenske divljači
pa danas imamo veliki broj kako ekstenzivnih, tako i intenzivno orjentisanih farmi na prostorima
Danske, Nemačke, Italije, Slovačke, Švedske, Švajcarske, Češke, Francuske, Norveške i Poljske
(Bartoš i Šiler, 1994). Na području Evrope kao i na području Balkana, za farmsko gajenje
posebno su interesantni običan jelen (
Cervus elaphus
) i jelen-lopatar (
Cervus dama /Dama
dama
). Kako navode Konjević i sar. (2003b) danas je zastupljeno nekoliko načina-modela
farmskog uzgoja jelenske divljači koji se kreće od izrazito ekstenzivnog, baziranog na prirodnoj
ispaši uz prihranjivanje u nepovoljnim vremenskim prilikama i u toku zimskog perioda
( karakterističan način uzgoja jelena lopatara
- Cervus dama / Dama dama
- kao preovladavajuće
