Sadržaj:
1.Uvod.............................................................................................................................................2
2. Transport zagađujučih materija................................................................................................... 3
3. Vetrovi......................................................................................................................................... 3
3.1. Brzina vetra...........................................................................................................................4
3.2. Smer vetra.............................................................................................................................6
3.3. Pritisak vazduha....................................................................................................................6
3.4. Turbulencija..........................................................................................................................7
3.5. Visina mešanja......................................................................................................................8
4. Topografija.................................................................................................................................. 8
5. Čestice u vazduhu........................................................................................................................ 8
5.1. Aerosoli.................................................................................................................................9
5.1.1. Prirodni aerosoli...............................................................................................................10
5.1.2 Antropogeni aerosoli........................................................................................................ 12
6. Zaključak..................................................................................................................................14
7. Literatura....................................................................................................................................15
1
1.Uvod
Hiljadama godina su se čovek i priroda skladno razvijali i napredovali. Priroda je
pomagala čoveku da opstane, nudila mu svoje bogatstvo i bila nesebična prema njemu.
Ravnoteža je postojala vekovima. U njegovoj skorijoj istoriji, zahvaljujući velikom napredku
nauke i tehnike, u trci za napredkom i zaradom, čovek je zaboravio na prirodu. Ona nas
poslednjih godina i sama opominje.
Atmosfera je smeša gasova i čestičnih materija koji se nalaze u kontinualnom kretanju
oko Zemljine površine. Smeša gasovitih i čestičnih materija nastala je tokom dugog perioda
formiranja atmosfere kroz različite biološke, geološke i atmosferske procese. Na početku
razvoja civilizacije antropogeni uticaj na atmosferu je bio neznatan. Sa porastom broja ljudske
populacije, povećanom upotrebom prirodnih resursa i sve većim tehnološkim razvojem, uticaj
ljudi na atmosferu je značajan i kontinulan.
Nečistoća u vazduhu je bilo koja supstanca koja se prenosi ili reaguje sa komponentama
cistog vazduha. Za nečistoću u vazduhu su uobičajeni nazivi: zagađenje i polutant (od engleske
reči
pollutant
- stvar koja zagađuje). Zagađeni vazduh utiče na različite načine na zdravlje ljudi i
čitav ekosistem. Atmosfera služi i kao sredstvo transporta zagađujućih materija do udaljenih
lokacija i kao sredstvo zagađenja kopna i vode. Prijemnici zagađenja mogu da budu ljudi, biljke,
životinje ali i materijali, građevine, kulturni spomenici, koji zbog povećanog zagađenja vazduha
bivaju oštećeni. Nivo koncentracije zagađujućih materija utvrđuje se merenjem.
[2]
Cilj kontrole kvaliteta vazduha je zaštita zdravlja ljudi, odnosno, utvrđivanje izvora
zagađenja, utvrđivanje stepena zagađenja, utvrđivanje kretanja zagađenosti vazduha u toku
godine, procena opterećenosti pojedinih lokacija, utvrđivanje kritičnih situacija u cilju
upozorenja javnosti, utvrđivanje mera zaštite.
[1]
2
3.1. Brzina vetra
Od brzine i smera vetra najviše zavisi stanje kvaliteta vazduha u datom vremenskom
intervalu i području. Brzina vetra je pod uticajem horizontalnog gradijenta temperature i pritiska:
što je veći gradijent pritiska, veća je brzina vetra.
Jedan od efekata brzine vetra je da ublaži kontinualno oslobađanje zagađivača (polutanata) u
trenutku emisije. Bilo da je izvor na površini ili je na određenoj visini razvodnjavanje se odvija u
pravcu pero transporta.
Za brzinu vetra od 6m/s postoji jedna jedinica između vertikalnih i paralelnih ravni na
rastojanju od 1m. Kada se brzina vetra smanji na 2m/s postoje tri jedinice između tih istih
paralelnih ravni na rastojanju od 1m. Na slici 1. je pokazan efekat brzine vetra sa dimnjakom kao
izvorom zagađenja i sa emisiom od 6 i od 2m/s.
[2]
Slika 1: Efekat brzine vetra na zagađenje
4
Za kontinualnu emisiju iz tačkastog izvora (dimnjaka), razblaženje počinje na samom izvoru.
Razblaženje emitovanog gasa je obrnuto proporcionalno brzini vetra: pri dvostrukom povećanju
brzine vetra, koncentracija polutanata opada za 50% od početne vrednosti, što se objašnjava
povećanjem zapremine vazduha raspoloživog za disperziju polutanata. Urbana područja svojim
karakterističnim reljefom utiču na smanjenje brzine vetra, što dovodi do loše ventilacije i
povećane zagađenosti vazduha
(Slika 2).
[2]
Slika 2: Uticaj reljefa na brzinu vetra
5
