UNIVERZITET PRIŠTINA
FAKULTET TEHNIČKIH NAUKA KOSOVSKA MITROVICA
Zagađivači Atmosfere
Ružica Marašević
24/08/11
Atmosfera - Opšte karakteristike
atmosfere
Atmosfera je nastala nakon postanka Zemlje kao planete i to
oslobađanjem gasova iz Zemlje.
Atmosfera obezbeđuje osnovne uslove za život:
-
kiseonik,
-
ugljen-dioksid,
-
propušta sunčevu radijaciju zaustavljajući štetno zračenje
visoke energije (UV zraci) i drugi.
Sa meteorološkog stanovišta, atmosfera omogućava prenos
sunčeve energije koja dovodi do kretanja vazdušnih slojeva uz
nastanak vetra, do isparavanja vode sa tla i njenog okruženja u
prirodi, čime se obogaćuje kiseonikom i dovodi do kruženja materija.
Tabela 1. Sastav suvog vazduha
Sastojak (komponenta)% volumeni
Sastojak (komponenta)% volumeni
Glavni
Azot ( )
kiseonik ( )
78,09
20,94
Sporedni
Argon(Ar)
Ugljen-dioksid
( )
0,93
0,03
U tragovima
Neon (Ne)
Helijum (He)
Metan ( )
Kripton (Kr)
Vodonik ( )
Azot-monoksid (NO)
Ugljen-monoksid (CO)
Ozon ( )
Amonijak ( )
Azot-dioksid ( )
Sumpor-dioksid ( )
2
N
2
O
2
CO
4
CH
2
H
3
O
3
NH
2
NO
2
SO
Prirodni i antropogeni aerosoli
Čestice u atmosferi
Čestice u atmosferi su definisane kao svaka čvrsta
ili tečna dispergovana materija kod koje su agregati veći
od 0,0002 mikrometra a manji od 500 mikrometara u
prečniku.
Pa zavisno od veličine, čestice prisutne u
atmosferi svrstavaju se u dve grupe:
− taložne materije čiji je prečnik čestica veći od 10
mikrometara i
− čestice u suspenziji ( aerosoli ) čiji je prečnik čestica
manji od 10 mikrometara.
Brzina taloženja čestica iz atmosfere zavisi od
njihove veličine i specifične težine. Brzina taloženja
čestica raste sa porastom veličine i specifične težine
čestice.
Prirodni aerosoli
Vulkanske erupcije doprinose i slabljenju stratosferskog ozonskog sloja.
Ipak, ovakve promene uslovljene vulkanskim erupcijama nisu dugotrajne.
Veliki volumeni vulkanskog pepela mogu takođe imati vrlo nepovoljne
posledice ali i globalne ukoliko velike količine dospeju u atmosferu.
Prirodni aerosoli kao i što sama reč kaže nastaju prirodnim putem
bez ikakvog udela čoveka. Nastaju prilikom raznih prirodnih nepogoda kao
što su lavine, vulkani,...Emisijama koje su posledica vulkanskih erupcija
ubacuju se ogromne količine čestica i gasova u atmosferu. Ove čestice se
putem vazdušnih strujanja raznose na velike udaljenosti i na globalnom
nivou mogu delimično smanjiti dotok sunčevog zračenja do zemljine
površine.
4
2
SO
H
Vulkanska prašina i kapljice (aerosoli) uzrokoju su pojačanu refleksiju i
smanjenje temperature na Zemlji. Poseban problem može napraviti smesa
vulkanskog pepela i vode, stvarajući vulkanski muljni tok koji može
uništavati sve pred sobom. Opasniji, oblik piroklastičnog toka je stvaranje
smese vrućih gasova (do 1000°C + otrovni) i sitnog pepela poznat pod
imenom užareni oblak koji se može spuštati niz vulkansku padinu brzinom i
do 100 km/h.
