SADRŽAJ
UVOD....................................................................................................2
1. POJAM I DEFINICIJA ORGANIZOVANOG KRIMINALA........................3
2. OBLICI ISPOLJAVANJA ORGANIZOVANOG KRIMINALA.....................5
2.1
Uslovi koji pogoduju nastanku i razvoju organizovnog kriminala........5
2.2. Osnovne karakteristike organizovanog kriminala................................6
2.3. Terorizam kao oblik organizovanog kriminala.....................................7
3.KARAKTERISTIČNI OBLICI ORGANIZOVANOG KRIMINALA................8
3.1. Ilegalne migracije i trgovina ljudima..................................................8
3.2. Prostitucija........................................................................................8
3.3. Trgovina drogom...............................................................................9
3.4. Ilegalna trgovina oružjem.................................................................10
3.5. Reket................................................................................................11
3.5.
Pranje novca....................................................................................11
3.7. Korupcija.........................................................................................12
3.8
Računarski kriminal........................................................................12
3. POSTUPAK OTKRIVANJA I DOKAZIVANJA KRIVIČNIH
DJELA ORGANIZOVANOG KRIMINALA............................................14
4.1. Krivična djela organizovanog kriminala............................................14
4.2. Osnovni izvori saznanja....................................................................14
4.3. Razjašnjavanje i dokazivanje............................................................15
ZAKLJUČAK........................................................................................16
LITERATURA.......................................................................................17
1
UVOD
Organizovani kriminal danas predstavlja jednu od najvećih prijetnji sigurnosti
građana svih država svijeta. Organizovani kriminal kao društveno negativna
pojava, vješto, brzo i uspješno se transformiše i prilagođava promjenama u
društvu, na tržištu, i u zakonodavstvu, pa je danas borba protiv organizovanog
kriminala u svakoj pojedinačnoj zemlji, ali i na globalnom planu teška i
nezavisna.
Organizovani kriminal više ne poznaje granice država i režima.
Ne postoji jedna, općeprihvaćena krivično-pravna definicija organizovanog
kriminala, uprkos njegovoj rasprostranjenosti, možda i zato što se različito
manifestuje u različitim dijelovima svijeta. S obzirom da su glavni ciljevi
organizatora sticanje ekonomske, a potom i političke naravi, jasno je da se
organizovani kriminal mora odvijati uz češće ( korumpiranih) pojedinaca iz
raznih oblasti političkog, privrednog i pravnog života. To, naravno dodatno
zadaje veće probleme, čineći ga perfidnim i konspirativnim, a samim tim teškim
za otkrivanje i suzbijanje.
U cilju borbe protiv svih vidova organizovanog kriminala, donijeto je niz važnih
međunarodnih dokumenata: međunarodnih, multilateralnih, regionalnih i
bilateralnih konvencija i ugovora, deklaracija, rezolucija zajedničkih stavova.
Cilj ovog rada je da sakupi i sistematizuje materijal uglavnom iz domaće
literature za organizovani kriminal, da razmotri pojavne i karakteristične oblike
organizovanog kriminala
2
države koje nemaju stabilnu ekonomsko-političku situaciju, odnosno zemlje u
tranziciji tzv. Zemlje trećeg svijeta. Za organizovani kriminal državne granice ne
predstavljaju prepreke, tako da on predstavlja i globalni problem. Kako
globalizacija utiče na sve segmente života, tako utiče i na organizovani kriminal
koji koristi trenutnu situaciju prelazeći granice, izlazeći iz okvira države i postaje
globalni transnacionalni problem u kojem gotovo da nema države koja nije
obuhvaćena ovim problemom. Teroristički napad na Sjedinjene Američke Države
11. septembra 2001. godine je razotkrio da su terorizam, korupcija i
podmićivanje instrumenti organizovanog kriminala koji prijeti da poprimi
planetarni značaj, i da ugrozi opstanak čovjeka, ekonomije i životne okoline, kao
i osnovana dostignuća i vrijednosti ljudske civilizacije.
Konvencija protiv transnacionalnog organizovanog kriminala koja je potpisana u
Palermu 2000. godine sadrži definiciju grupe za organizovani kriminal u kojoj se
navodi: '' to je grupa koja se sastoji od tri ili više lica, koja postoji jedno izvjesno
vrijeme i koja djeluje sa ciljem izvršenja jednog ili više ozbiljnih krivičnih djela,
radi neposrednog ili posrednog ostvarivanja naučne ili neke druge materijalne
koristi. "
1
Organizovani kriminal se može opisati kao oblik vladavine nezakonitog tržišta. U
biti, radi se o kriminalcima pojedincima koji rade u mrežama i koji djeluju na
legitimnom i nelegitimnom tržištu.'' Organizovani kriminal je vrsta bezakonite
radnje u kojem postoji organizacijska struktura slična korporaciji ili udruženju ''
2
.
Osnovni cilj organizovanog kriminala je sticanje materijalne koristi ili dohotka.
Primjeri kriminalnih organizacija su: TALIJANSKA MAFIJA, JAPANSKE JAKUZE,
PIRATI itd. Dohodak se stiče prodajom droge, prostitucijom, krijumčarenjem
oružja, švercom, piratstvo u muzici i filmovima, pornografiji, trgovanje sa
zemljama pod embargom i ostalim zabranjenim radnjama.
Najobuhvatniju definiciju organizovanog kriminala dala je Evropska Unija 1994.
godine. Ona sadrži 11 zahtjeva, od kojih barem 6 moraju biti ispunjeni da bi se
jedan krivični slučaj mogao nazvati organizovanim kriminalom.
Ti uslovi su sljedeći:
1. da je kriminal rezultat djelovanja više lica
2. da svako od tih lica ima unaprijed određeni (kriminalni) zadatak
3. da je planirano da aktivnost traje duže ili neodređeno vrijeme
4. da se djelovanje odvija uz primjenu jednog ili više oblika interne
kontrole i disciplinu država
1
Konvencija UN-a protiv transnacionalnog kriminala, Palermo 2000. godine
2
www.bs.wikipedia.org
4
5. da je cilj vršenje teških krivičnih djela
6. da se kriminalna djelatnost planira i vrši u međunarodnim razmjerama
7. da se koristi nasilje i drugi metodi zastrašivanja
8. da se koriste privredne ili poslovne strukture (djelatnosti)
9. da se koristi pranje nezakonite dobiti
10.da postoji uticaj na politiku, medije, izvršnu i sudsku vlast ili društveno-
ekonomske prilike
11.da je motivisano sticanjem dobiti ili moći
Da bi ovaj slučaj bio kvalifikovan kao organizovani kriminal moraju obavezno
postojati uslovi iz tačke 1, 5, i 11, a ostali uslovi zavise od svakog pojedinog
slučaja.
2. OBLICI ISPOLJAVANJA ORGANIZOVANOG KRIMINALA
2.1. Uslovi koji pogoduju nastanku i razvoju organizovnog kriminala
Organizovani kriminal teži da se permanentno razvija i nastoji da uspostavi ili
učvrsti već postojeće veze sa određenim organima koji će mu garantovati veći
stepen sigurnosti i proširenje polja kriminalističke djelatnosti kroz pojedine
oblike legalnog poslovanja. Zbog toga postoji opasnost da i oni vidovi
organizovanog kriminalnog djelovanja, koji nisu uspostavili vezu sa državom i
njenim organima, prerastu u oblike organizovanog kriminala. Zbog nedostatka
artikala, ili uslijed dejstva sive eknomije, previsoke cijene u legalnoj prodaji,
građani (potrošači) su primorani da kupuju na crnom tržištu.
Prisustvo ''sive ekonomije'' u većem obimu, u određenom smislu, predstavlja
povoljan uslov za pojavu organizovanog kriminala, a ukoliko pojedine forme
organizovanog kriminala već postoje onda nastoji da uspostavi potpunu
kontrolu nad svim tokovima ''sive ekonomije'', posebno onih koji donose profit.
Smanjenju ''sive ekonomije'' mogu doprinijeti odgovarajuće ekonomske i pravne
mjere, koje bi bile usmjerene na otklanjanje njenih uzroka i pojačanu primjenu
5
