FAKULTET ZA MENADŽMENT
Herceg Novi
Menadžment u javnom sektoru
Seminarski rad
Tema:Novi javni menadžment u razvijenim zemljama
Mentor: Student:
Doc.dr.Jovan Spaić Radmila Perović
Br.Indeksa 08/18
Herceg Novi
Decembar 2018
Novi javni menadžment u razvijenim zemljama
2
SADRZAJ
Uvod.....................................................................................................................2
1.Novi javni menadžment...................................................................................3
2.Začeci novog javnog menadžmenta................................................................4
2.1.Woodrow Wilson...........................................................................................5
2.2.Frederick Wilson Tayler...............................................................................5
2.3.Henry Fayol....................................................................................................6
3.Ciljevi novog javnog menadžmenta.................................................................7
3.1.Mjere i učinci novog javnog menadžmenta..................................................7
3.2.Proces novog javnog menadžmenta..............................................................8
3.3.Tehnike novog javnog menadžmenta...........................................................8
3.3.1.Karakteristike novog javnog menadžmenta.............................................9
4.Transfer novog javnog menadžmenta............................................................10
5.Novi javni menadžment u pojedinim zemljama............................................12
5.1.Pojedine mjere novog javnog menadžmenta..............................................12
5.2.Novi javni menadžment u Francuskoj........................................................12
6.Stručno usavršavanje i reedukacija službenika............................................13
6.1.Praćenje i napredovanje službenika prema učincima i kvalitetu.............14
6.2.Antikorupcijske mjere...................................................................................14
7.Posljedice novog javnog menadžmenta...........................................................15
ZAKLJUČAK.......................................................................................................16
LITERATURA......................................................................................................17
Novi javni menadžment u razvijenim zemljama
4
1.NOVI JAVNI MENADŽMENT
Koncept novog javnog menadžmenta nastao je kao odraz neoliberalnih stranaka koje su
došle na vlast 1980-ih godina, ponajprije u Sjedinjenjim Američkim državama i Velikoj
Britaniji, te u Njemačkoj, Francuskoja, Kanadi, Novom Zelandu, Australiji, Danskoj,
Austriji... Ideja vodilja bila je da uplitanje države, ponajprije preko javne uprave, u
gospodarstvo i privatni život stanovništva mora biti minimalno. Uloga države je
održavanje zakonodavnog okvira uz pomoć kojega pojedinci mogu ostavariti svoj puni
potencijal u skladu sa individualnom motivacijom i izborima. Konstantnim uplitanjem
države u privatni život stanovnika stvara se negativna slika državne vlasti i odnos
nepovjerenja. Javna birokratija kako na nacionalnoj tako i na lokalnoj razini ima
ugrađenu tendenciju da bude spora i neučinskovita te samim time crpi proračunske
resurse. S toga je potrebno smanjiti negativne učinke prethodnih upravnih doktrina,
odnosno eliminisati negativne karakteristike, a pozitivne karakteristike zadržati, poput
odgovornosti, pouzdanosti, preciznosti i školovanja državnih službenika. Takođe jedna
od bitnih stavki u ovim promjenama je privarivatizacija. Privatizacija ili
denacionalizacija predstavlja prenos državnog, odnosno javnog vlasništva i odgovornosti
od javnog sektora u privatni sektor. Kvalitetnom privatizacijom omogućuje se efikasnije,
efektivnije i ekonomičnije obvaljanje javnih poslova za koje nije nužno da ih obavlja
javna služba. Novi javni menadžment prvo se počeo primjenjivati u anglosaksonskim
zemljama u kojima su na vlast došle konzervativne stranke, nakon čega se širi i u ostale
razvijene zemlje zapadne Evrope. Međunarodne nevladine organizacije poput MMF-a,
Svjetske banke i OECD-a zalagale su se za primjenu koncepta novog javnog
menadžmenta u tranzicijskim zemljama i zemljama u razvoju. S obzirom da je koncept
novog javnog menadžmenta heterogen te da doktrina obuhvaća niz ideja i teorija ne
postoji jedinstveni model novog javnog menadžmenta. U svakoj državi su reforme
inspirisane novim javnim menadžmentom provedene na drugačiji način koji je
prilagođen konkretim problemima pojedinih država. Iako se reforme nisu provodile na
isti način, određeni elementi su ostali neporomjenjeni:
Novi javni menadžment u razvijenim zemljama
5
razbijanje tradicionalne hijerarhijske strukture javnog sektora formiranjem većeg
broja organizacija koje su orijentisane obavljanju samo jednog zadatka uz
obvezno razdvajanje polisi poslova od izvršnih poslova,
davanje veće slobode djelovanja i odlučivanja javnim menadžerima,
orjentacija na rezultat, a ne na proceduru djelovanja,
jačanje utakmice unutar javnog sektora, stvaranjem internog kvazitržišta koje
treba dovesti do veće ekonomičnosti usluga javnog sektora,
veća disciplina i štedljivost u upotrebi sredstava („učiniti više s manje“) što se
ostvaruje i smanjenjem prava javnih službenika te većom elastičnošću pri zapošljavanju
i nagrađivanju,
orijentacija na korisnike i ostvarivanje veće vrijednosi za novac. (E.Pusić). Rosenbloom
(1998) kaže; one koji javnu upravu smatraju menadžmentom može se podijeliti na
tradicionaliste i reformatore, koji ih izazivaju i zahtjevaju „ponovno pronalaženje
upravljanja“ i razvijanje novog javnog menadžmenta. On također smatra da nije jasno
hoće li novi javni menadžment istisnuti tradicionalni pristup i hoće li to biti uspješno.
2. ZAČECI NOVOG JAVNOG MENADŽMENTA
Iako se uzima razdoblje 1980-ih godina kao doba u kojemu je nastao novi javni menadžment,
neka razmišljanja i teorije koje su se razvijale u tome smjeru nastale su krajem 19. stoljeća.
Počela su se razvijati mišljenja kako da se unaprijedi uprava te kako da se pozitivni i poželjni
elementi iz privatnog sektora uvedu u javni sektor (ponajprije 3E –efikasnost, ekonomičnost i
efektivnost). S toga možemo reći da su idejni začetnici doktirne novog javnog menadžmenta:
Woodrow Wilson, Leonard D. White, Frederick W. Taylor te Henry Fayol.
