Geografske karakteristike republike Austrije

Sadržaj

1) Opšte karakteristike republike Austrije.................................................2
2) Geografski položaj republike Austrije....................................................3
3) Fizičko-geografske odlike i prirodni potencijal......................................5
4) Društveno-geografske karakteristike Austrije.......................................9
5) Prostorni razmeštaj privrede republike Austrije.................................13
6) Političko-geografska svojstva Austrije..................................................18
7) Zanimljivosti.............................................................................................22
8) Literatura..................................................................................................23

1.Opšte karakteristike republike Austrije

Republika Austrija (na nemačkom jeziku Republik Österreich) je država u
Centralnoj Evropi, koja se sastoji od devet saveznih država (Bundesländer). To su:

1) Gradišće (Burgenland)
2) Koruška (Kärntetn)
3) Donja Austrija (Niederösterreich)
4) Gornja Austrija (Oberösterreich)
5) Salzburg
6) Štajerska (Steiermark)
7) Tirol
8) Vorarlberg
9) Beč (Wien).
Po političkom uređenju, Republika Austrija je parlamentarna demokratija. Austrija
je članica Ujedinjenih Nacija od 1955. godine, a Evropskoj uniji se pridružila 1995.
godine. Službeni jezik ove zemlje je nemački jezik, ali u svakodnevnom životu,
najveći deo govori dijalektom koji pripada ili bavarsko-austrijskoj, ili u Vorarlbergu,
alemanskoj grupi dijalekata. U saveznoj državi Gradišće govori se i hrvatski,
mađarski i romski jezik, a u saveznoj državi Koruška slovenski jezik.

Površina Austrije iznosi 83.871 km², broj stanovnika je 2009. godine iznosio

8.353.243 stanovnika, dok je gustina naseljenosti 99,5/km².
Glavni grad ove zemlje je Beč (nem. Wien), u kome stanuje oko 1.690.000
stanovnika (2,4 miliona stanovnika na širem području grada). Po veličini, Beč je 10.
najveći grad Evropske unije, i najveći grad Austrije, sa političkim, ekonomskim i
kulturnim središtem. Valuta Austrije je evro, pre njegovog usvajanja, u upotrebi je
bio austrijski šiling iz 1939. godine.

Grb Republike Austrije prikazuje orla sa krunom,
čekićem i srpom, pokidanim gvozdenim lancem i
austrijskom zastavom u sredini. Zlatna zidana kruna na
glavi predstavlja građanstvo, pokidani gvozdeni lanac
slobodu, zlatni srp seljački stalež, a zlatni čekić industriju
i zanatstvo.

Slika 1: Grb Republike Austrije

Slika 2: Zastava Republike Austrije²

Slika preuzeta sa sajta:

http://sr.wikipedia.org

Slika 3: Granice republike Austrije

3. Fizičko-geografske odlike i prirodni potencijal

Reljef

Austrija je pretežno planinska zemlja, a osnovno obeležje reljefu daju Alpi čiji istočni

deo zauzima većinu površine Austrije. Oko ¾ teristorije Austrije čine planinski venci, a
samo ¼ terirorije čine ravnice i planinski pašnjaci. Alpi predstavljaju bedem između
severne i južne Evrope. Kroz Alpe su probijeni mnogi veći i manji tuneli, a najpoznatiji
su Brener, Tauern i Semering.

Slika 4: Reljef Austrije

Alpi se pružaju u smeru Z-I, a uzdužnim dolinama podeljeni su u tri dela: sever i jug,
građen od mezozojskih krečnjaka i dolomita, centralni, najstariji (Praalpe), građen od
paleozojskih granita, gnajsa i kristalnih škriljaca. Glavne grupe u severnoj zoni su:
Algauer (nem. Allgauer), Baierische (Bayerische), Salzburger (Salzburger) i druge. U
južnoj zoni su Karavanke i Gailtaler (Karnske).

Slika 3 preuzeta sa sajta:

http://www.geografija.net

Slika 4 preuzeta sa sajta:

http://www.znanje.org

U centralnoj zoni su Octaler (Ötztaler), Cilertaler (Zillertaler), Kicbuheler
(Kitzbüheler), Niedere i Hohe Tauern, gde je i najviši vrh Austrije, Grosglokner (3.797
m). Kotlinska proširenja u dugim dolinama su mesta koncentracije stanovnika i razvoja
većih gradova (npr. Beč). Na severu se pružaju alpsko podnožje, ravnica visine od 300-
500 m i ivični delovi Češkog masiva (do 1200 m), između kojih se nalaze dolina Dunava
i klisura Vaha (Wachau). Na istoku i jugoistoku Alpa su veliki baseni (Beč i Grac), koji
sa brežuljkastim Gradišćem (Burgenland) na krajnjem istoku čine prelaz ka Panonskoj
niziji.

Klima

Austrija se nalazi u području kontinentalne klime, koja je pod znatnim uticajem reljefa.

Klima istočnih predela je hladna i kontinentalna, a na Alpima zavisi od nadmorske visine
i od rasporeda dolina i uzvisina. Prosečna julska temperatura je od samo nekoliko ° C u
najvišim planinama, i do 20

° C u istočnom delu nizije. Zimi su prosečne temperature od

-1

° C do -12 ° C. Najviše planine su pod večitim snegom, a ima i nekoliko lednika. U

dolinama i kotlinama, zimi su česte inverzije temperature. Količina padavina smanjuje se
sa visinom, i idući od zapada (1500-2000 mm) prema istoku (od 800-1000 mm). Austrija
je najšumovitija zemlja centralne Evrope: pod šumama je 47% površine, a preko 20%
površine je pod planinskim pašnjacima. Krajolici su prekriveni prostranim šumama
crnogorice i belogorice kao i planinskim livadama. Karakteristična je visinska zonalnost
vegetacije, sa znatnim razlikama u padinama. Uticaj toplog vetra, koji se povremeno
oseća, ublažava temperaturu na brdima i uzrokuje topljenje snega.

Hidrografija

Većina austrijskih reka je nivalnog režima, leti je nivo vode najveći. U Austriji i

njenim graničnim područjima prolaze razvođa tokova, sa leve strane Crnog,
Sredozemnog i Severnog mora. Dunav (kroz Austriju teče oko 350 km) sa pritokama
odvodnjava 95% Austrije. Glavne pritoke u Austriji su: In sa Salzahom, Traun, Ens, Mul
i Morava. Južni deo Austrije odvodnjavaju Drava i Mura. Na zapadu nekoliko manjih
reka pritiče Rajni i Bodenskom jezeru, a krajnji sever pripada Porečju Vltave. Najveća
jezera su u graničnom području: Bodensko sa Švajcarskom, a Nežidersko sa Mađarskom.
Bodensko jezero je formirao Rajnski lednik tokom ledenog doba. Ovo jezero pruža svežu
vodu mnogim gradovima u Nemačkoj. Površina mu iznosi 539 km², zapremina 55 km², a
najveća dubina iznosi 252 m. Bodensko jezero ima četiri dela: glavni (Obersee), 476 km²,
severni (Überlinger See), 61 km², zapadni (Untersee), 63 km², severozapadni (Zeller See i
Gnadensee).
Brojna lednička jezera nalaze se u celim Alpima, a najveća su u području Salckamerguta
(Salzkammergut), Atersko jezero i Traun, i u Koruškoj (Vorter, Osiah i dr).
Značajnije rečne luke za međunarodni promet su Beč i Linc.

4. Društveno-geografske karakteristike Austrije

Politički sistem

Austrija je od 1918. godine (sa prekidom u razdoblju od 1933. do 1945. godine)

parlamentarna republika sa predsednikom na čelu države. Njega bira direktno narod na
svakih šest godina, sa tim što ista osoba ne može da bude birana više od dva puta. Od
8.7.2004. predsednik države je dr. Hajnc Fišer. Najviši državni organi su, pored Saveznog
predsednika, članovi Savezne vlade, čiji predsedavajući je Savezni kancelar. Najviši
pokrajinski organi su pokrajinske vlade, na čijem čelu stoji pokrajinski
poglavar. Predsednik bira kancelara, koji je obično vođa najjače stranke u parlementu.
Parlament se sastoji od Nacionalnog veća (Nationalrat - zastupnički dom sa 183
poslanika) i Saveznog veća ili Veća pokrajina (Bundesrat) u kojem savezne pokrajine
vrše delegaciju svojih zastupnika Izbori za Nacionalno veće održavaju se svake četiri
godine. Posle trideset godina vlasti socijaldemokrata (SPO), 2000. godine je osnovana
desna koalicija konzervativne Narodne stranke (ÖVP) i desničarske slobodarske stranke
(FPO). Savezni kancelar Volfgang Šisel (ÖVP) je najavio 9. septembra 2002. da će se
opšti izbori održati privremeno, krajem novembra, zbog toga što je unutar stranke FPO
zavladala gužva oko politike i vođstva stranke. Stranka OVP je odnela sigurnu pobedu
24.11.2002.godine (42.3% glasova), dok je FPO dobio 10.1%. Austrijski parlament ima
sledeći sastav (Nacionalrat, 183 zastupnika):



79 zastupnika iz Narodne stranke (42.3 glasova)



69 zastupnika iz Socijaldemokratske stranke (36.51%)



18 zastupnika iz Slobodarske stranke (10.1%)



17 zastupnika iz Stranke zelenih (9.47%).

28. februara 2003. godine Volfgang Šisel (OVP) je ponovo postao savezni kancelar, a
koalicija između OVP i FPO je obnovljena. Herbert Haupt (FPO) je bio zamenik
kancelara Šisela, sve dok ga nije zemenio Hubert Gorbač (FPO) 20.10.2003. godine. Pre
nego što se to desilo, “ispitivački pregovori“ koje su vodili OVP i ostale najveće stranke
(FPO, SPO i Zeleni) su dugo trajali.
Zakon o strankama od 2. jula 1975. kaže: „Postojanje i raznolikost političkih stranaka su
osnovni činioci demokratskog poretka Republike Austrije“.

Osnivanje političkih

stranaka je slobodno ukoliko nije protivno Saveznom ustavnom zakonu. Njihova
delatnost se ne sme ograničavati potčinjavanjem posebnim pravnim propisima.
Austrija je Savezna država, koja se sastoji od devet pod-država - saveznih
pokrajina: Burgenland(Gradiška), Kärnten (Koruška), Niederösterreich (Donja
Austrija), Oberösterreich (Gornja Austrija), Salzburg (Salcburg), Steiermark (Štajerska),
Tirol, Vorarlberg, Wien (Beč). Beč je ujedno i savezni glavni grad. Zakonodavstvo
upražnjavaju pokrajinske skupštine.
Državljanima su već od 1867. zagarantovana osnovna prava i slobode, kao što su
sloboda veroispovesti i verskog ubeđenja. Odredbe Evropske konvencije za zaštitu
ljudskih prava i osnovna prava od 4. novembra 1950. ratifikovani su od strane Austrije.

http://www.bmeia.gv.at