2
UVOD
Mafija (ital.
maffia
) je specifična delikventna struktura i sredina u okviru organizovanih obika
kriminaliteta. Najviši je stepen kriminalne organizacije – kriminalno udruženje ,,porodičnog“
tipa, koje poseduje poziciju kriminalnog monopola, izbornu i ekonomsku moć, tj.legitimnu
poziciju političke moći u socijalnom okruženju, državi i društvu. Mafija se najpre pojavila u
Italiji i zbog toga se ova zemlja tradicionalno kroz veoma dugu istoriju suočava i bori sa
organizovanim kriminalitetom. Mnogi stručnjaci smatraju da je jedna od glavnih karakteristika
ove zemlje, a ujedno i njen najveći problem, upravo delovanje mafije. Dva osnovna interesa
mafije su ostvarenje što većeg profita i osvajanje moći na određenoj teritoriji. Sredstva i načini
za ostvarenje ovih ciljeva su raznovrsni, od finih, kuruptivnih metoda i uticaja na organe vlasti
do primene čitavog spektra nasilja i zastrašivanja. Uticaj mafije na život italijanskog
stanovništva posebno se primećuje na jugu zemlje koji je potpuno siromašniji u odnosu na sever
i koji je zapravo i kolevka mafije. Za građane Kampanje, Sicilije i Kalabrije mafija je pitanje
svakodnevnije budući da nema prosora na kojem se ne vidi njena prisutnost i negativne
posledice.
U Italiji deluje nekoliko poznatih mafijaških organizacija, u to u raznim područjima.
Najpoznatije kriminalne organizacije mafijaškog tipa, koje postoje u Italiji, su:
Koza Nostra (Cosa Nostra) na Siciliji
Kampra (Camorra) u Kampanji
Ndranget (Ndrangheta) u Kalabriji
Nuova sakra korona unita (Nuova Sacra Corona Unita) u Pulji
Stida (Stidda)
4
Da bi nadoknadili izgubljeno tržište, italijanska mafija je novo utočište našla u kupovini
nekretnina i učešću i istočno-nemačkim preduzećima, u koje je uloženo 72 milijarde maraka.
2
Kriminalne organizacije na području Italije sastoje se od 540 kriminalnih familija i broje preko
21.000 članova. One su centar narkoveze između kolumbijsog i evropskog tržišta. Poznati su po
porodičnim vezama. Koza nostra je već dugo poznata po omerti, kodeksu ćutanja, i zbog kojeg
niko od običnog naroda, preko državnih službenika pa sv do Crkve nije smeo pričati vlastima.
Italijanske mafijaške organizacije su dimanične, fleksibilne i sposobne da se savršeno prilagode
najrazličitijim političkim, socjalnim i ekonomskim uslovima.
Među njima postoje sledeće analogije:
Polikriminalitet – trgovina drogom, trgovina oružjem, trgovina ljudima, reket,
nedopuštena ulaganja u legalnu ekonomiju i dr.
Međunaroda infiltracija – Severna i Južna Amerika, Nemačka, Tajland, Turska i dr.
Ndrangeta i Kamora imaju jake kriminalne mreže na jugu Francuske, prisutnost
italijanskih mafija potvrđena je u ukupno 42 zemlje sveta
Ogromno bogatstvo – prema glavnom državnom antimafijaškom tužiocu Pjeru Luiđiju
Vinji ukupna bruto zarada mafija iznosi 100 milijardi evra u 2004.godini.
Mafija u svojim poslovima ne deluje uvek nužno protivpravno. Veoma je snalažljiva i često se
umesto na nelegalne aktivnosti, oslanja na rupe u zakonu. Stoga je ponekad izrazito teško
razlikovati mafijaše od poslovnih ljudi, što ide u prilog mafijinom nastojanju da se prikrije, te da
pod krinkom potpuno legalnog poslovanja nastavi sa svojim delovanjem zaštićena od kaznenog
progona. Budući da su za donošenje zakona zaduženi političari, za mafiju je bitno povezati se s
njima te uticati na to da zakoni koje oni donesu ili potpuno idu u prilog mafiji ili budu dovoljno
nedorečeni da joj olakšaju njihovo zaobilaženje.
Ukoliko bi se moglo govoriti o specifičnom i trajnom cilju koji vezuje članove organizacije,
ponajpre bi se moglo reći da je to uzajamno pomaganje, vršenje vlasti na svojoj teritoriji i
pribavljanje društvene moći.
3
2
Z.Skakavac: Mafija – tradicionalni i savremeni fenomen, str.80.
3
Ž.Bjelajac: Organizovani kriminalitet –imperija zla-, str.110.
5
Kao prekretnica i najznačajnija godina u borbi protiv mafije definitivno je 1982.godina kada je
13.septembra donet zakon
Ronjoni- La Tore.
Naveden zakon prvi put je definisao mafiju kao
specifičan oblik organizovanog kriminala: pripadnici mafijaške organizacije koriste
zastrašivanje, podređivanje i zavet ćutanja(omerta) da bi činili krivična dela, direktno ili
indirektno upravljali ili kontrolisali privredna preduzeća, koncesije i proces odobravanja ugora o
javnim radovima i javnim uslugama zarad ostvarivanja bilo nezakonitog profita ili drugih koristi
za sebe ili druge. S tim u vezi, na nacionalnom nivou su organizovane tri službe za borbu protiv
organizovanog kriminaliteta:
Generalni savet za borbu protiv organizovanog kriminaliteta
Centralna uprava za borbu protiv mafije
Vladina komisija za borbu protiv mafije
Skoro sve italijanske mafijaške organizacije imale su široko rasprostranjenu mrežu u svetu,
posebno u Evropi i SAD. Zbog toga je Italijanska policija bila prinuđena da preko Interpola i
Europola i kroz neposredno međupolicijsku saradnju preduzima čitav niz mera i aktivnosti na
sprečavanju kriminalnih aktivnosti mafije, kako na tlu Italije, tako i van njenih granica. Hvatanje
odbeglih mafijaških bosova, žestoki i izolovani zatvori, sprečavanje da ih naslede mladi
kriminalci i oduzimanje imovine, stubovi su borbe protiv organizovanog kriminaliteta i mafije u
Italiji.
Italijanska mafija je za svoje delovanje našla pogodno tlo na području Republike Crne Gore, pre
svega u luci Bar, ali i u drugim primorskim gradovima, gde je sa ovdašnjim kriminalcima
uspostavljena veoma bliska saradnja, posebno na planu krijumčarenja cigareta. Osim toga, brojni
italijanski mafijaši su se na ovo područje sklonili i zbog raspisanih poternica italijanske policije
zbog raznih kriminalnih radnji. O prisustvu italijanske mafije na crnogorskom tlu i uvežanošću
sa crnogorskim kriminalnim podzemljem najbolje govori podatak da su italijanske vlasti izdale
oko 50 naloga za hapšenje članova mafijaškog lanca koji se bave švercom cigareta i narkotika
između Crne Gore i italijanske pokrajine Pulja.
Zahvaljujući saradnji italijanske i crnogorske policije,
4
u Crnoj Gori je, nakon potpisivanja
sporazuma o saradnji crnogorske i italijanske policije, uhapšeno više italijanskih kriminalaca koji
4
Tridesetog septembra 2000.godine potpisan je Sporazum o saradnji italijanske i crnogorske policije.
