Univerzitet u Novom Sadu
Tehnički fakultet „Mihajlo Pupin“
Zrenjanin
SEMINARSKI RAD
predmet: Elektrotehnika sa elektronikom
tema:
Magnetno polje
Zrenjanin, 2013.
Magnetno polje
Magnetosfera štiti površinu Zemlje od naelektrisanih čestica sunčevog vetra. Pod
pritiskom nadirućih čestica, magnetosfera je stisnuta na strani okrenutoj ka Suncu.
Naša planeta poseduje slabo magnetsko polje ali dovoljno da može da se koristi za
navigaciju. Magnetni polovi Zemlje su bliski geografskim polovima i stoga su pouzdani
za grubu navigaciju, a vekovima su predstavljali glavni način za snalaženje moreplovaca.
U ove svrhe se koristi kompas. Severni kraj magnetne igle kompasa okreće se u pravcu
severnog geomagnetskog pola. U okolini polova je pravac pokazivanja magnetske igle
nepouzdan.4
Slika 2 Zemljin magnetizam
Zemljin magnetizam nije konstantan. Postoji više teorija o njegovom nastanku, ali
je sigurno da je fizički uzrok postojanje kružnog kretanja velike količine naelektrisanja u
jezgru Zemlje. Postoje dokazi da se u istoriji dešavalo da magnetsko polje Zemlje
potpuno nestane i da promeni smer. Razlog ovakvog ponašanja ostaje veoma tajanstven.
Magnetski pol Zemlje je lokacija na površini gde su linije polja normalne na površinu
Zemlje. Danas se može primetiti proces prividnog kretanja zemljinih magnetskih polova
koje iznosi i po nekoliko kilometara godišnje. Godine 2003. je položaj severnog
magnetnog pola bio 78°18' N, 104° W među ostrvima Kraljice Elizabete, Kanada, a
brzina kretanja je između 9 i 40 km/god u pravcu severozapada (iz Kanade prema Sibiru).
Značaj postojanja Zemljinog magnetskog polja je ključan za sav živi svet. Jačina
magnetskog polja je dovoljna da u visokim slojevima, duboko u svemiru, skrene
naelektrisane čestice visoke energije (Sunčev vetar) da ne ulaze u zemljinu atmosferu i ne
izazivaju destruktivne posledice po ćelije i organizme.
Kretanje naelektrisanih čestica iz sunčevog vetra koje se kreću duž linija magnetskog
polja i u blizini polova ulaze u atmosferu izazivaju električna pražnjenja u visokim
slojevima koja se zovu "polarna svetlost" i vide se kao svetleće zavese, igrajuća svetlost,
svetlucanje neba veoma vidljiv tokom polarnih noći.
strana
3
Magnetno polje
PRIRODNI I VEŠTAČKI MAGNETI
Stari Grci su prvi zapazili da komadi željezne rude u blizini maloazijskog grada
Magnezija privlače željezne predmete. Takvi komadi gvožđa su prema imenu tog grada
dobili naziv magneti. Ovu pojavu danas nazivamo magnetizam, a magnetna tela koja
nalazimo u prirodi nazivamo prirodni magneti. Ako se u blizini takvih prirodnih magneta
nalazi gvožđe ono se namagnetiše i postaje tzv privremeni magnet.
Danas se veštački magneti dobijaju propuštanjem kroz njih jednosmerne struje.
I prirodni i veštački i magneti imaju dve zone u kojima su najjače izražena magnetna
svojstva privlačenja nenamagnetisanih tiela.te zone se nazivaju magnetni polovi.
Svaki magnet ima dva pola: severni (n - north) i južni (s - south) pol. Eksperimentalno je
utvrđeno da se istoimeni polovi magneta odbijaju, a raznoimeni privlače.
Slika 3 Privlačenje i odbijanje polova magneta
U Staroj Kini su imali tzv. magnetne igle koje se postavljaju horizontalno na
osovinu koja se nalazi u težištu igle. Ako se takva igla postavi u blizini magneta možemo
videti da nastaje otklon severnog pola magnetne igle od severnog pola magneta . To znači
da se istoimeni polovi odbijaju.ukoliko južni pol magnetne igle približimo severnom polu
magneta doći će do privlačenja igle polu magneta.to znači da se raznoimeni polovi
privlače.Magnetni polovi magneta se ne mogu razdvojiti jer se sečenjem magneta
dobijaju dva manja magneta sa oba pola.
strana
4
